คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องขอให้เพิกถอนการประเมินภาษีเงินได้นิติบุคคลของเจ้าพนักงานประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์
จำเลยทั้งหกให้การว่า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม การประเมินของเจ้าพนักงานประเมิน และคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ชอบด้วยข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายแล้ว ขอให้ยกฟ้อง ศาลภาษีอากรกลาง (ศาลจังหวัดกำแพงเพชร) พิพากษาให้เพิกถอนการประเมินของเจ้าพนักงานประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์
คำพิพากษาศาลล่าง
จำเลยทั้งหกอุทธรณ์ต่อศาลฎีกา
ศาลฎีกาวินิจฉัย
ศาลฎีกาแผนกคดีภาษีอากรวินิจฉัยว่า "ปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของจำเลยทั้งหกมีว่า ฟ้องโจทก์เคลือบคลุมหรือไม่ และการประเมินของเจ้าพนักงานประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ ในประเด็นเรื่องฟ้องเคลือบคลุมนั้น จำเลยทั้งหกอุทธรณ์ว่าบัญชีรายชื่อจำเลยท้ายฟ้องมิได้แสดงแจ้งชัดซึ่งรายละเอียดเกี่ยวกับบุคคล ตำแหน่งและฐานะของจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 6 ฟ้องโจทก์จึงเคลือบคลุม เห็นว่าสำหรับจำเลยที่ 1 โจทก์ระบุในคำฟ้องว่า "สรรพากรจังหวัดกำแพงเพชร" อันเป็นการฟ้องบุคคลผู้ดำรงตำแหน่งดังกล่าว ซึ่งย่อมหมายถึงผู้ดำรงตำแหน่งในขณะที่ฟ้อง ส่วนจำเลยที่ 6 โจทก์ระบุว่า"กรมสรรพากร"
อันเป็นการฟ้องส่วนราชการที่เป็นนิติบุคคลซึ่งย่อมต้องมีผู้แทนดำเนินการอยู่ในตัวตามกฎหมายอยู่แล้ว แม้คำฟ้องของโจทก์จะมิได้ระบุชื่อผู้ดำรงตำแหน่งของจำเลยที่ 1 หรือผู้แทนของจำเลยที่ 6 ก็ไม่ทำให้จำเลยเข้าใจผิดหรือเสียหายเสียเปรียบแต่อย่างใด ส่วนที่เกี่ยวกับฐานะของจำเลยที่ 1 และจำเลยที่ 6โจทก์ก็ได้บรรยายฟ้องว่าจำเลยที่ 1 เป็นสรรพากรจังหวัดกำแพงเพชร และจำเลยที่ 6มีฐานะเป็นกรมในรัฐบาล สังกัดกระทรวงการคลัง มีหน้าที่จัดเก็บภาษีอากรตามประมวลรัษฎากรจึงเป็นการแสดงแจ้งชัดแลว คำฟ้องของโจทก์จึงไม่เคลือบคลุม ส่วนในประเด็นที่ว่า การประเมินของเจ้าพนักงานประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่นั้นมีข้อโต้เถียงกันอยู่แต่เพียงว่า
รายได้จากเงินที่โรงงานน้ำตาลทรายจัดสรรให้โจทก์ในรอบระยะเวลาบัญชีปี พ.ศ. 2526 จำนวน 5,774,177 บาท และในรอบระยะเวลาบัญชีปี พ.ศ. 2527จำนวน 3,928,700.88 บาท ซึ่งแยกเป็นรายได้ที่โจทก์ได้รับจากการหักจากสมาชิกที่นำอ้อยเข้าโรงงานน้ำตาลจำนวน 3,778,700.88 บาท และเงินได้จากสหกรณ์ชาวไร่อ้อยอำเภอเมืองกำแพงเพชรจำนวน 150,000 บาท เป็นเงินที่โจทก์ได้รับจากการรับบริจาคหรือจากการให้โดยเสน่หาอันจะได้รับยกเว้นไม่ต้องนำมารวมคำนวณเป็นรายได้เพื่อเสียภาษีตามบทบัญญัติมาตรา 65 ทวิ (13) แห่งประมวลรัษฎากร หรือเป็นเงินรายได้ตามมาตรา 40(8) สำหรับรายได้ที่โจทก์ได้รับจากการหักจากสมาชิกที่นำอ้อยเข้าโรงงานน้ำตาลจำนวน 3,778,700.88 บาท
เห็นว่า การที่โรงงานน้ำตาลถือปฏิบัติตามข้อบังคับของโจทก์ โดยคิดหักเงินจากน้ำหนักอ้อยที่ชาวไร่อ้อยซึ่งเป็นสมาชิกของโจทก์ขายให้แก่โรงงานน้ำตาล ตามอัตราที่เกิดจากข้อตกลง 3 ฝ่าย คือ โจทก์กับโรงงานน้ำตาลและชาวไร่อ้อยที่เป็นสมาชิกของโจทก์นั้นก็เพื่อจัดสรรไว้ให้โจทก์ใช้ดำเนินการในกิจการส่วนรวม สำหรับใช้สอยทำประโยชน์สาธารณะและอื่น ๆ ร่วมกัน แสดงว่าชาวไร่อ้อยที่เป็นสมาชิกของโจทก์ต้องจ่ายเงินเช่นว่านั้นให้โจทก์ตามพันธะแห่งข้อบังคับของสมาคมโจทก์และข้อตกลงร่วมกัน 3 ฝ่ายดังกล่าว เพื่อเป็นการตอบแทนแก่การที่ชาวไร่อ้อยซึ่งเป็นสมาชิกของโจทก์จะได้รับสิทธิประโยชน์จากสมาคมโจทก์ตามข้อตกลงและข้อบังคับของโจทก์นั่นเองเงินที่โจทก์ได้รับจากการจัดสรรให้ของโรงงานน้ำตาลเช่นนี้ จึงมิใช่เงินที่ชาวไร่อ้อยสมาชิกของโจทก์ยินดีมอบให้แต่ฝ่ายเดียวอันจะเป็นการบริจาคหรือให้โดยเสน่หาแก่โจทก์
หากแต่เป็นเงินที่ถูกหักตามข้อบังคับของโจทก์เพื่อผลตอบแทนทางธุรกิจอันเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(8) แห่งประมวลรัษฎากร จึงไม่ได้รับยกเว้นไม่ต้องมารวมคำนวณเป็นรายได้ของโจทก์ตามมาตรา 65 ทวิ (13) เมื่อโจทก์ไม่นำเงินได้ดังกล่าวไปคำนวณเป็นรายได้เพื่อเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลของโจทก์ในสองรอบระยะเวลาบัญชีพิพาทให้ถูกต้อง เจ้าพนักงานประเมินก็ชอบที่จะประเมินให้โจทก์เสียภาษีจากเงินได้ดังกล่าวได้ ส่วนเงินได้จากสหกรณ์ชาวไร่อ้อยอำเภอเมืองกำแพงเพชรจำนวน 150,000 บาท ปรากฏว่าการให้เงินของสหกรณ์กระทำโดยโรงงานได้หักเงินจากค่าขายอ้อยของชาวไร่ซึ่งเป็นสมาชิกของสหกรณ์แล้วส่งเงินไปให้สมาคมโจทก์ ซึ่งมีลักษณะทำนองเดียวกันกับเงินที่โจทก์ได้รับจากการหักจากสมาชิกดังได้วินิจฉัยมาแล้วข้างต้น
พยานหลักฐานเท่าที่โจทก์นำสืบมายังไม่พอให้ฟังว่าเงินได้จากสหกรณ์ชาวไร่อ้อยอำเภอเมืองกำแพงเพชรเป็นเงินที่โจทก์ได้รับจากการรับบริจาคหรือจากการให้โดยเสน่หาอันจะได้รับยกเว้นไม่ต้องนำมารวมคำนวณเป็นรายได้เพื่อเสียภาษีตามบทบัญญัติ มาตรา 65 ทวิ (13) แห่งประมวลรัษฎากร เจ้าพนักงานประเมินจึงชอบที่จะประเมินให้โจทก์เสียภาษีจากเงินได้ดังกล่าวเช่นกันการประเมินของเจ้าพนักงานประเมินและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ชอบด้วยกฎหมายแล้ว ที่โจทก์แก้อุทธรณ์ว่า โจทก์บรรยายฟ้องว่า เงินได้พิพาทเป็นเงินค่าบำรุงที่ได้รับจากสมาชิก หรือเงินหรือทรัพย์สินที่ได้รับจากการรับบริจาคหรือการให้โดยเสน่หาตามประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ทวิ (13) แต่จำเลยทั้งหกให้การแก้คดีเพียงว่า
เงินดังกล่าวมิใช่เงินที่ได้รับจากการบริจาคหรือการให้โดยเสน่หา มิได้ปฏิเสธว่าไม่ใช่เงินบำรุง ย่อมถือได้ว่าจำเลยทั้งหกยอมรับแล้วว่าเงินได้พิพาทเป็นเงินค่าบำรุงจำเลยทั้งหกจึงไม่มีสิทธินำพยานเข้าสืบว่าเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(8) แห่ง ประมวลรัษฎากรนั้น เห็นว่า ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ทวิ (13) บัญญัติว่า "มูลนิธิหรือสมาคมที่ประกอบกิจการซึ่งมีรายได้ไม่ต้องนำเงินค่าลงทะเบียนหรือค่าบำรุงที่ได้รับจากสมาชิก หรือเงินหรือทรัพย์สินที่ได้รับจากการรับบริจาคหรือจากการให้โดยเสน่หา แล้วแต่กรณี มารวมคำนวณเป็นรายได้" ซึ่งหมายความว่าสิ่งที่ไม่ต้องนำมาคำนวณเป็นรายได้ตามบทบัญญัตินี้มีอยู่ 3 ประเภท คือ (1) เงินค่าลงทะเบียน (2)
เงินค่าบำรุงที่ได้รับจากสมาชิก (3) เงินหรือทรัพย์สินที่ได้รับจากการรับบริจาคหรือจากการให้โดยเสน่หา โดยเป็นเงินหรือทรัพย์สินคนละประเภทแยกจากกัน เงินหรือทรัพย์สินรายหนึ่งรายใดจะเป็นได้แต่เพียงประเภทหนึ่งใน 3 ประเภทนี้เท่านั้นจะเป็นพร้อมกันหลายประเภทไม่ได้ ฉะนั้น เมื่อตามคำบรรยายฟ้องทั้งหมดของโจทก์กล่าวถึงเงินได้พิพาทรายเดียวคือ เงินที่รับจากโรงงานน้ำตาลซึ่งหักมาจากสมาชิกของโจทก์ผู้นำอ้อยไปขายให้แก่โรงงานน้ำตาล แม้โจทก์จะกล่าวในคำฟ้องว่า "เงินค่าบำรุงที่โจทก์ได้รับเป็นเงินที่สมาชิกบริจาคหรือให้โดยเสน่หา" ก็ย่อมมีความหมายเพียงว่าเงินที่สมาชิกบริจาคหรือให้โดยเสน่หาเพื่อเป็นการบำรุงกิจการของโจทก์ จึงเป็นการกล่าวอ้างโดยมีสาระสำคัญว่าเงินจำนวนนี้เป็นเงินที่ได้รับบริจาคหรือให้โดยเสน่หา
อันเป็นเงินที่จัดอยู่ในประเภทที่ 3 เท่านั้น มิใช่เป็นการกล่าวอ้างว่าเงินจำนวนนี้เป็น "เงินค่าบำรุง" ตามความหมายของบทบัญญัติมาตราดังกล่าว ทั้งนี้จะเห็นได้ว่าตามข้อบังคับของสมาคมโจทก์ข้อ 13 ได้ระบุค่าบำรุงปีละ 50 บาทไว้แล้ว คดีจึงไม่มีประเด็นเรื่องเงินค่าบำรุงที่จำเลยทั้งหกจะต้องให้การต่อสู้ฟ้องของโจทก์อีกและการที่จำเลยทั้งหกให้การปฏิเสธโดยชัดแจ้งว่าเงินได้พิพาทไม่ใช่เงินที่โจทก์ได้รับจากการรับบริจาคหรือการให้โดยเสน่หา แต่เป็นเงินได้ตามมาตรา 40(8) แห่งประมวลรัษฎากร จำเลยทั้งหกย่อมมีสิทธิสืบพยานได้ตามประเด็นที่ให้การต่อสู้ไว้ ส่วนที่โจทก์แก้อุทธรณ์ว่า คดีนี้พนักงานอัยการจังหวัดกำแพงเพชรซึ่งเป็นทนายจำเลยทั้งหก
มิใช่พนักงานอัยการประจำศาลภาษีอากรกลาง และมิใช่เป็นอธิบดีหรือรองอธิบดีกรมอัยการอันจะมีอำนาจดำเนินคดีได้ทุกศาล พนักงานอัยการจังหวัดกำแพงเพชรซึ่งเป็นทนายจำเลยทั้งหก จึงไม่มีอำนาจดำเนินคดีในศาลภาษีอากรกลางได้ เพราะมิใช่ศาลแห่งท้องที่ที่พนักงานอัยการผู้นั้นรับราชการประจำ อีกทั้งกรณีก็ไม่ต้องด้วยข้อยกเว้นตามพระราชบัญญัติพนักงานอัยการ พ.ศ. 2498 มาตรา 12 ด้วย การดำเนินคดีที่กระทำโดยพนักงานอัยการจังหวัดกำแพงเพชร ซึ่งเป็นทนายจำเลยทั้งหกในคดีนี้ทั้งหมด จึงเป็นการไม่ชอบด้วยกฎหมายนั้น เห็นว่า ตามมาตรา 33 แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลภาษีอากรและวิธีพิจารณาคดีภาษีอากร พ.ศ. 2528 ซึ่งเป็นบทเฉพาะกาล บัญญัติว่า ในระหว่างที่ศาลภาษีอากรจังหวัดยังมิได้เปิดทำการในท้องที่ใด ให้ศาลภาษีอากรกลางมีเขตอำนาจในท้องที่นั้นด้วย โดยเหตุนี้เมื่อยังมิได้มีการจัดตั้งศาลภาษีอากรจังหวัดและเปิดทำการในท้องที่จังหวัดกำแพงเพชร
ศาลภาษีอากรกลางย่อมมีเขตอำนาจในท้องที่ของศาลจังหวัดกำแพงเพชร อันเป็นศาลแห่งท้องที่ที่พนักงานอัยการจังหวัดกำแพงเพชรรับราชการประจำอยู่ด้วย เมื่อปรากฏว่าคดีนี้เกิดขึ้นในท้องที่ของศาลจังหวัดกำแพงเพชร พนักงานอัยการจังหวัดกำแพงเพชรซึ่งเป็นทนายจำเลยทั้งหกจึงมีอำนาจดำเนินคดีได้ตามมาตรา 12 แห่งพระราชบัญญัติพนักงานอัยการพ.ศ. 2498"
ผลคำพิพากษา
พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์
