คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า จำเลยที่ ๑ ได้ทำหนังสือรับสภาพหนี้ให้ไว้แก่โจทก์ว่าเป็นหนี้โจทก์อยู่ ๕,๖๘๖,๓๓๔ บาท ๔๐ สตางค์ และสัญญาว่าจะชำระหนี้นี้ให้แก่โจทก์ภายใน ๑ ปีนับแต่วันที่ทำหนังสือรับสภาพหนี้ หากครบกำหนดแล้วไม่ชำระจำเลยยอมให้โจทก์คิดดอกเบี้ยจากยอดเงินที่ค้างชำระในอัตราร้อยละ ๑๕ ต่อปี เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระหนี้เสร็จ จำเลยที่ ๒ ยอมตนเข้าชำระหนี้ร่วมกับจำเลยที่ ๑ ตามเงื่อนไขในหนังสือรับสภาพหนี้ ล่วงเลยกำหนดชำระหนี้ตามหนังสือรับสภาพหนี้แล้ว จำเลยมิได้นำเงินมาชำระให้โจทก์ โจทก์มีหนังสือบอกกล่าวให้จำเลยชำระหนี้แล้ว จำเลยก็เพิกเฉย จึงขอให้ศาลบังคับจำเลยทั้งสองร่วมกันชำระหนี้ ให้แก่โจทก์ตามฟ้องพร้อมดอกเบี้ย
จำเลยทั้งสองให้การว่า ฟ้องเคลือบคลุม จำเลยทั้งสองไม่เคยเป็นหนี้โจทก์ หนี้ตามหนังสือรับสภาพหนี้ เป็นหนี้ที่นายอุเทนซึ่งเป็นลูกค้าคนหนึ่งของโจทก์ค้างชำระต่อโจทก์ หนังสือรับสภาพหนี้จึงไม่มีผลบังคับให้จำเลยทั้งสองต้องรับผิดต่อโจทก์ จำเลยทั้งสองทำหนังสือรับสภาพหนี้ โดยถูกโจทก์ข่มขู่บังคับให้กระทำ จึงไม่มีผลบังคับตามกฎหมาย การรับสภาพหนี้ดังกล่าวเมื่อพ้นกำหนดอายุความแล้ว ไม่มีผลเป็นการรับสภาพหนี้ จำเลยทั้งสองจึงไม่ต้องรับผิดต่อโจทก์ ขอให้ยกฟ้อง
คำพิพากษาศาลล่าง
ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระเงินตามหนังสือรับสภาพหนี้พร้อมดอกเบี้ย
จำเลยทั้งสองอุทธรณ์
ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับให้ยกฟ้อง
ศาลฎีกาวินิจฉัย
โจทก์ฎีกา
ศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า ได้พิเคราะห์ฟ้องและหนังสือรับสภาพหนี้ท้ายฟ้องแล้ว โจทก์บรรยายฟ้องสรุปใจความว่า จำเลยที่ ๑ ได้ทำหนังสือรับสภาพหนี้ให้ไว้แก่โจทก์ว่าเป็นหนี้โจทก์อยู่ ๕,๖๘๖,๓๓๔ บาท ๔๐ สตางค์ สัญญาว่าจะชำระหนี้จำนวนนี้ให้แก่โจทก์ภายในหนึ่งปี นับจากวันที่ทำหนังสือรับสภาพหนี้โดยโจทก์งดคิดดอกเบี้ยในยอดเงินตามหนังสือรับสภาพหนี้ แต่ถ้าครบหนึ่งปีแล้วจำเลยที่ ๑ ไม่ชำระหนี้ และหรือชำระหนี้บางส่วน จำเลยยอมให้โจทก์คิดดอกเบี้ยจากยอดเงินที่ค้างชำระในอัตราร้อยละ ๑๕ ต่อปีเป็นต้นไป จนกว่าจะชำระหนี้เสร็จ จำเลยที่ ๒ ยอมตนเข้ารับชำระหนี้ร่วมกับจำเลยที่ ๑ ตามเงื่อนไขในหนังสือรับสภาพหนี้ทุกประการซึ่งโจทก์ได้ส่งภาพถ่ายหนังสือรับสภาพหนี้มาด้วยท้ายฟ้อง ซึ่งมีใจความสำคัญว่า เป็นหนี้ที่จำเลยที่ ๑ ยอมชำระให้โจทก์เนื่องจากจำเลยที่ ๑ ได้อนุมัติให้นายอุเทน
พรหมสาขา ณ สกลนคร เบิกเงินเกินบัญชีไปเป็นการเกินอำนาจของจำเลยที่ ๑ ทำให้ธนาคารได้รับความเสียหายคิดถึงวันที่ ๑๓ พฤษภาคม ๒๕๒๐ เป็นจำนวนเงิน ๗,๑๘๖,๓๓๔ บาท ๔๐ สตางค์ ฟ้องโจทก์จึงแสดงชัดแห่งข้อหาว่าโจทก์ฟ้องให้จำเลยชำระหนี้ตามหนังสือรับสภาพหนี้ในมูลหนี้ที่จำเลยที่ ๑ อนุมัติให้นายอุเทน พรหมสาขา ณ สกลนคร เบิกเงินเกินบัญชีไปเกินอำนาจของจำเลยที่ ๑ ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย จำเลยย่อมเข้าใจข้อหาของโจทก์ได้ดีอยู่แล้ว เพราะจำเลยให้การต่อสู้คดีว่า จำเลยทั้งสองไม่มีหนี้ค้างชำระต่อโจทก์ และยังให้การในคำให้การข้อ ๕ ว่า นายอุเทน พรหมสาขาณ สกลนคร ไม่ชำระหนี้เบิกเงินเกินบัญชีให้โจทก์ เป็นเพียงจำเลยที่ ๑ ใช้การวินิจฉัยผิดพลาดไปโดยการคาดคะเนผิด การที่จำเลยที่ ๑ กระทำการไป (อนุมัติให้นายอุเทนเบิกเงินเกินบัญชี) ไม่เกินกว่าอำนาจของจำเลยที่ ๑ แสดงอยู่ว่าจำเลยที่ ๑ มิได้หลงข้อต่อสู้อย่างใด ฟ้องโจทก์จึงไม่เคลือบคลุม
ที่จำเลยทั้งสองแก้ฎีกาว่า โจทก์บรรยายฟ้องให้จำเลยรับผิดเรื่องผิดสัญญารับสภาพหนี้ โดยมิได้บรรยายให้เห็นว่าหนี้ดังกล่าวมาจากมูลหนี้เดิมคือละเมิดหรือจำเลยต้องรับผิดในฐานะตัวแทน การที่โจทก์ฎีกาว่า หนี้ที่จำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดได้แก่หนี้ที่เกิดจากการกระทำของจำเลยที่ ๑ ในฐานะเป็นผู้จัดการธนาคารโจทก์ สาขาขอนแก่น ซึ่งเป็นตัวแทนของธนาคารโจทก์ได้กระทำนอกอำนาจเพราะได้อนุมัติให้นายอุเทนเบิกเงินเกินบัญชีไปโดยไม่มีหลักประกัน การกระทำของจำเลยที่ ๑ นอกจากจะต้องรับผิดเพราะกระทำละเมิดต่อธนาคารโจทก์แล้วยังต้องรับผิดในฐานะเป็นตัวแทนกระทำการนอกเหนืออำนาจเกิดความเสียหายแก่ตัวการ และในชั้นสืบพยานโจทก์ก็ไม่มีพยานปากใดสืบให้เห็น จึงเป็นการไม่ชอบด้วยกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งนั้น
ได้วินิจฉัยไว้แล้วข้างต้นว่าโจทก์ฟ้องให้ชำระหนี้ตามหนังสือรับสภาพหนี้ในมูลหนี้ที่จำเลยที่ ๑ อนุมัติให้นายอุเทน พรหมสาขา ณ สกลนคร เบิกเงินเกินบัญชีไปเกินอำนาจของจำเลยที่ ๑ ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย คำฟ้องของโจทก์มุ่งหมายให้จำเลยรับผิดต่อโจทก์ในเหตุกระทำละเมิด และจำเลยที่ ๑ ซึ่งเป็นตัวแทนของโจทก์ได้กระทำการนอกเหนืออำนาจทำให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๘๑๒ อันเป็นประเด็นในคดี โจทก์ย่อมมีสิทธินำสืบว่าจำเลยที่ ๑ กระทำการนอกเหนืออำนาจอย่างไรได้ ไม่ผิดกฎหมายว่าด้วยวิธีพิจารณาความ และได้ความตามคำเบิกความของนายรัตน์ ไวกวี พยานโจทก์ว่าระหว่างจำเลยที่ ๑ เป็นผู้จัดการธนาคารโจทก์
สาขาขอนแก่น มีนายอุเทน พรหมสาขา ณ สกลนคร มาเปิดบัญชีเงินฝากประเภทกระแสรายวันไว้กับธนาคารโจทก์ สาขาขอนแก่น เลขที่บัญชีที่ ๔๓๐ จำเลยที่ ๑ ในฐานะผู้จัดการธนาคารโจทก์ สาขาขอนแก่น ได้อนุมัติให้นายอุเทน พรหมสาขา ณ สกลนครเบิกเงินเกินบัญชีไปถึงเจ็ดล้านหนึ่งแสนกว่าบาท ซึ่งเกินอำนาจหน้าที่ของจำเลยที่ ๑ ในฐานะผู้จัดการธนาคารโจทก์ สาขาดังกล่าว ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย ต่อมาจำเลยที่ ๑ ได้มาทำหนังสือรับสภาพหนี้ให้กับโจทก์ตามเอกสารหมาย จ.๑ ตามความรับผิดของจำเลยที่ ๑ โดยก่อนนั้นจำเลยทั้งสองได้มีหนังสือถึงนายศิริ วิจิตรานนท์ ในฐานะกรรมการรองผู้จัดการใหญ่ ยอมรับผิดร่วมกันตามเอกสารหมาย จ.๙ จำเลยนำสืบแต่เพียงว่า
การยอมให้ลูกค้าเบิกเงินเกินบัญชีเป็นอำนาจของจำเลยที่ ๑ และนำสืบฟังไม่ได้ว่า ไม่ได้ก่อให้เกิดความเสียหายแก่โจทก์ และทำหนังสือรับสภาพหนี้โดยถูกข่มขู่บังคับ ข้อเท็จจริงจึงฟังได้ว่าจำเลยที่ ๑ อนุมัติให้นายอุเทน พรหมสาขา ณ สกลนคร เบิกเงินเกินบัญชีไปเป็นการนอกเหนืออำนาจของตนทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย จำเลยที่ ๑ จึงทำหนังสือรับสภาพหนี้ยอมชดใช้ค่าเสียหายให้แก่โจทก์ โดยมีจำเลยที่ ๒ เข้าร่วมชำระหนี้ด้วย หนังสือรับสภาพหนี้เอกสารหมาย จ.๑ จึงมีผลใช้บังคับได้ กล่าวคือ จำเลยที่ ๑ ในฐานะตัวแทนของโจทก์ต้องรับผิดในความเสียหายที่เกิดขึ้นแก่โจทก์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๘๑๒ ซึ่งมีอายุความตามมาตรา ๑๖๔ มีกำหนดสิบปี
หากจะฟังตามคำเบิกความของจำเลยที่ ๑ ว่า นายอุเทนเบิกเงินเกินบัญชีไปตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๑๕ ถึง พ.ศ. ๒๕๒๐ คดีก็ยังไม่ขาดอายุความ การที่จำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้จึงเป็นการรับสภาพต่อเจ้าหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๗๒ มิใช่รับสภาพความรับผิดตามมาตรา ๑๘๘ เพราะมิใช่เป็นกรณีรับสภาพเมื่อหนี้นั้นขาดอายุความแล้ว จึงไม่จำต้องวินิจฉัยประเด็นจากคำแก้ฎีกาของจำเลยเกี่ยวกับเรื่องจำเลยทั้งสองจะต้องรับผิดตามมาตรา ๑๘๘ หรือไม่ ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า จำเลยทำหนังสือรับสภาพหนี้ให้โจทก์ไว้ แล้วไม่ชำระหนี้ตามฟ้อง จำเลยทั้งสองจึงต้องรับผิดชำระหนี้ให้โจทก์ ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกฟ้อง ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาโจทก์ฟังขึ้น
ผลคำพิพากษา
พิพากษากลับ
