คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทั้งสามและจำเลยที่ 1 เป็นบุตรของนายบุญจันและนางอ้อย ปราบคเชนทร์ คนทั้งสองมีที่ดิน 1 แปลง ตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3ก.) เลขที่ 6093 นายบุญจันถึงแก่ความตายไปประมาณ 40 ปีแล้ว ต่อมานางอ้อยได้แต่งงานใหม่กับนายถม สิงห์กุลมีบุตร 1 คน คือจำเลยที่ 2 นายถมถึงแก่ความตายก่อนนางอ้อย นางอ้อยถึงแก่ความตายเมื่อ พ.ศ. 2521 ไม่ได้ทำพินัยกรรมไว้ เมื่อวันที่2 มิถุนายน 2526 จำเลยทั้งสองไปแจ้งความเท็จต่อเจ้าพนักงานที่ดินว่าจำเลยทั้งสองเท่านั้นเป็นทายาทนางอ้อย ขอให้โอนใส่ชื่อจำเลยทั้งสองเป็นผู้มีสิทธิครอบครองที่ดินข้างต้นเพียงสองคน เป็นการปิดบังทายาทคนอื่น ต้องถูกกำจัดไม่ให้รับมรดก ขอให้บังคับจำเลยไปโอนแบ่งแยกที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3ก.)
เลขที่6093 ออกเป็น 3 ส่วนแก่โจทก์ทั้งสามจำเลยที่ 1 ขาดนัดยื่นคำให้การจำเลยที่ 2 ให้การว่า เมื่อนายบุญจันถึงแก่ความตายแล้ว ต่อมาในปี 2518 นางอ้อยได้ขอออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส.3ก.)ที่ดินพิพาทเป็นชื่อนางอ้อย โจทก์ทั้งสามและจำเลยที่ 1 ตกลงให้จำเลยที่ 2 เลี้ยงดูนางอ้อยโดยนางอ้อยยินยอมยกที่ดินพิพาทของนางอ้อยแก่จำเลยที่ 2 จำเลยที่ 2 ได้ครอบครองเป็นเจ้าของตลอดมา ต่อมาโจทก์ทั้งสามอยากได้ที่ดินพิพาทคืน จึงฟ้องเป็นคดีนี้เมื่อขาดอายุความฟ้องคดีมรดกแล้ว จำเลยมิได้ปิดบังทรัพย์มรดก ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสามอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ทั้งสามฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า
คดีมีปัญหาตามฎีกาโจทก์ประการแรกว่า ที่ดินพิพาทเป็นทรัพย์มรดกของนางอ้อย ปราบคเชนทร์ หรือสิงห์กุล หรือไม่เพียงใด ข้อเท็จจริงปรากฏว่าเดิมที่พิพาทนี้เป็นสินสมรสระหว่างนางอ้อยกับนายบุญจัน ปราบคเชนทร์ สามีเก่า แต่เมื่อนายบุญจันถึงแก่ความตายแล้วก็หาได้มีการแบ่งที่ดินพิพาทส่วนที่เป็นทรัพย์มรดกของนายบุญจันแก่ทายาททั้งหลายไม่ นางอ้อยยังคงครอบครองที่ดินพิพาททั้งแปลงตลอดมาเป็นระยะเวลาประมาณ 30 ปี ต่อมาในปี 2518 นางอ้อยก็ได้ขอออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ที่ดินพิพาททั้งแปลงเป็นชื่อของนางอ้อยแต่ผู้เดียว โดยไม่ปรากฏว่ามีทายาทคนใดโต้แย้งคัดค้านทั้งตามทางนำสืบของคู่ความก็รับกันว่าที่ดินพิพาทคดีนี้เป็นที่ดินที่นางอ้อยได้ขอออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ไว้ทั้งแปลง
หาได้แยกส่วนที่เป็นสินสมรสของนายบุญจันออกก่อนแต่อย่างใดไม่ ดังนี้แสดงว่าเมื่อนายบุญจันถึงแก่ความตายแล้ว นางอ้อยได้ครอบครองที่ดินพิพาทส่วนของนายบุญจันจากนางอ้อย ดังนั้น เมื่อนางอ้อยถึงแก่ความตายแล้วที่ดินพิพาททั้งแปลงจึงเป็นทรัพย์มรดกของนางอ้อยตกทอดแก่ทายาทคือโจทก์ทั้งสามและจำเลยทั้งสองตามส่วนปัญหาที่ต้องพิจารณาต่อไปมีว่า โจทก์ทั้งสามและจำเลยทั้งสองได้ครอบครองที่ดินพิพาทหรือไม่ อย่างไร โจทก์ที่ 1 นำสืบได้ความว่า โจทก์ที่ 1 แต่งงานกับนายเสริม เด่นวงษ์ ตั้งแต่อายุ 19 ปีแต่งงานแล้วก็แยกเรือนออกไปอยู่กับนายเสริมซึ่งอยู่ห่างบ้านนางอ้อยในที่ดินพิพาทประมาณ 3 กิโลเมตร โจทก์ที่ 2 นำสืบว่า โจทก์ที่ 2มีภรรยามาแล้ว 3 คน
โจทก์ที่ 2 เคยมาอาศัยอยู่กับนางอ้อย แต่เมื่อได้ภรรยาก็ไปอยู่กับภรรยา ทั้งยังเคยเดินทางไปทำงานในกรุงเทพมหานครและไปทำงานเหมืองแร่ที่จังหวัดพังงาเป็นเวลานาน และโจทก์ที่ 2 ยังเบิกความด้วยว่า เมื่อนางอ้อยถึงแก่ความตายแล้ว โจทก์ที่ 2 ไม่ได้เข้าไปอยู่อาศัยในบ้านในที่ดินพิพาท คงมีแต่นายแดงบุตรชายเข้าไปอยู่อาศัย ส่วนโจทก์ที่ 3 นำสืบว่า โจทก์ที่ 3 แต่งงานเมื่ออายุ20 ปี แต่งงานแล้วก็ย้ายไปอยู่กับสามีที่จังหวัดเพชรบูรณ์เป็นเวลา20 ปี แล้ว และโจทก์มีนางคง โนนวิวาท ลูกพี่ลูกน้องกับโจทก์จำเลยเบิกความว่า ตอนทำศพนางอ้อย ลูก ๆ ของนางอ้อยทุกคนตกลงกันว่า ให้ยกที่ดินพิพาทให้ลูกคนที่เลี้ยงนางอ้อย ซึ่งความข้อนี้โจทก์ที่ 1ก็เบิกความแต่เพียงว่า
โจทก์ที่ 1 กับพวกพี่น้องคนอื่นส่งเสียเลี้ยงดูนางอ้อย โดยโจทก์ที่ 1 ส่งข้าวส่งน้ำให้เป็นประจำ ซึ่งก็ไม่ปรากฏว่าโจทก์ที่ 1 เลี้ยงดูนางอ้อยโดยใกล้ชิดเป็นประจำอย่างไรและโจทก์อื่นก็มิได้นำสืบสนับสนุนโจทก์ที่ 1 ในข้อนี้ พยานโจทก์ทั้งสามดังกล่าวมาแล้วเป็นการนำสืบเพียงลอย ๆ ไม่ปรากฏชัดแจ้งว่าโจทก์ทั้งสามได้ครอบครองที่ดินพิพาทอย่างไร พยานหลักฐานของโจทก์มีน้ำหนักน้อย ส่วนฝ่ายจำเลยทั้งสองนั้นนอกจากจะได้ความจากคำเบิกความของจำเลยทั้งสองว่า จำเลยที่ 2 ได้มาเลี้ยงดูนางอ้อยในบ้าน ซึ่งอยู่ในที่ดินพิพาทตั้งแต่ก่อนนางอ้อยจะถึงแก่ความตาย และเมื่อนางอ้อยถึงแก่ความตายแล้ว จำเลยที่ 2 ก็ยังอยู่ในบ้านนั้นต่อมาแล้ว ฝ่ายจำเลยยังมีนายแพงตา
มุ่งสมัคร ข้าราชการบำนาญ ซึ่งเป็นพยานคนกลางเบิกความสนับสนุน และมีนายคง โนนวิวาท นางบี้ มาชัยน้องสาวนายบุญจัน พยานโจทก์เบิกความเจือสมด้วยว่า ก่อนนางอ้อยถึงแก่ความตาย จำเลยที่ 2 อยู่กับนางอ้อยในบ้านในที่ดินพิพาท และเมื่อนางอ้อยถึงแก่ความตายแล้วจำเลยที่ 2 ก็ยังคงอาศัยอยู่ในบ้านนั้น ซึ่งนอกจากพยานบุคคลดังกล่าว จำเลยที่ 2 ยังมีพยานเอกสารคือคำร้องขอใช้ไฟฟ้าจากการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค ซึ่งอ้างว่าขอเข้าไปใช้ในบ้านในที่ดินพิพาทนั้น ตามคำขอเอกสารหมาย ล.1 ลงวันที่ 15ธันวาคม 2521 หลังนางอ้อยถึงแก่ความตายประมาณ 8 เดือน เป็นพยานประกอบ ดังนี้เห็นว่า ฝ่ายจำเลยมีพยานบุคคลและพยานเอกสารสนับสนุนเป็นหลักฐานมั่นคง พยานจำเลยมีน้ำหนักมากกว่าพยานโจทก์
ความปรากฏว่า หลังจากนางอ้อยถึงแก่ความตายแล้ว ฝ่ายโจทก์ซึ่งมีฐานะเป็นพี่จำเลยก็หาได้ดำเนินการเพื่อจัดการแบ่งทรัพย์มรดกที่ดินพิพาทให้เป็นที่เรียบร้อยเสียแต่อย่างใดไม่ และต่อมาอีกประมาณ 5 ปี จำเลยทั้งสองได้ไปขอจดทะเบียนโอนทรัพย์มรดกที่ดินพิพาทข้างต้นเป็นของจำเลยทั้งสอง ซึ่งย่อมจะต้องมีการประกาศตามระเบียบ แต่ก็ไม่ปรากฏว่าฝ่ายโจทก์ได้ไปโต้แย้งคัดค้านเสียในตอนนั้น พฤติการณ์ดังกล่าวประกอบพยานหลักฐานที่ศาลวินิจฉัยมาแล้วข้างต้นเชื่อว่า จำเลยที่ 2ได้อยู่ในที่ดินพิพาทกับนางอ้อยตั้งแต่ก่อนนางอ้อยถึงแก่ความตายและเมื่อนางอ้อยถึงแก่ความตายแล้ว จำเลยที่ 2 ก็ได้ครอบครองที่ดินพิพาทต่อมาโดยโจทก์ทั้งสามไม่ได้ครอบครองทรัพย์มรดกที่ดินพิพาทร่วมกับจำเลยที่ 2 ข้อเท็จจริงปรากฏว่านางอ้อย
ปราบคเชนทร์ หรือสิงห์กุล เจ้ามรดกถึงแก่ความตายเมื่อวันที่ 3 เมษายน 2521 โจทก์ทั้งสามซึ่งไม่ได้ร่วมครอบครองทรัพย์มรดกด้วยฟ้องคดีมรดกเมื่อวันที่ 29 พฤษภาคม 2527 พ้น 1 ปี นับแต่เจ้ามรดกถึงแก่ความตายซึ่งโจทก์ทั้งสามทราบแล้ว คดีโจทก์จึงขาดอายุความฟ้องคดีมรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1748, 1754 เมื่อคดีของโจทก์ทั้งสามขาดอายุความฟ้องคดีมรดกเสียแล้ว กรณีไม่จำต้องวินิจฉัยในปัญหาว่าจำเลยถูกกำจัดไม่ให้รับมรดกเพราะปิดบังทรัพย์มรดกหรือไม่ต่อไปที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษายกฟ้องโจทก์ทั้งสามชอบแล้ว ฎีกาโจทก์ทั้งสามฟังไม่ขึ้นพิพากษายืน.
