คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ซื้อที่ดินเพื่อทำการจัดสรร จึงได้ซื้อที่ดินบางส่วนของจำเลยเพื่อทำถนน ได้ทำสัญญากันว่าจำเลยยินยอมให้ทำถนนผ่านที่ดินโดยโจทก์ต้องจ่ายเงินค่าทดแทนให้จำเลย 150,000 บาท แล้วจำเลยจะแบ่งแยกโฉนดเฉพาะส่วนที่เป็นถนนให้โจทก์ โจทก์สร้างถนนแล้ว แต่จำเลยไม่ยอมยื่นคำร้องขอรังวัดแบ่งแยกโฉนดและไม่ยอมรับเงิน 120,000 บาทที่โจทก์ยังไม่ได้ชำระ และไม่ยอมโอนกรรมสิทธิ์ให้โจทก์ ขอให้จำเลยรังวัดแบ่งแยกที่ดินตามสัญญาและโอนกรรมสิทธิ์ให้โจทก์ และรับเงิน 120,000 บาท จากโจทก์จำเลยให้การว่า ไม่ได้ตกลงขายที่ดินตามฟ้องให้โจทก์ เพียงแต่ทำสัญญายินยอมให้โจทก์ทำถนนผ่านที่ดินบางส่วนเท่านั้น แต่โจทก์ไม่สร้างถนนให้เสร็จใน 10 เดือนและสร้างถนนกว้างเพียง 6 เมตร ไม่ถึง 8 เมตร ไม่ยอมทำไหล่ถนนจำเลยจึงบอกเลิกสัญญาแล้ว
คำพิพากษาศาลล่าง
ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้ว ฟังว่าโจทก์ผิดสัญญาทำถนนไม่ถูกต้องพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ตามหนังสือสัญญาหมาย จ.1 โจทก์จำเลยตกลงกันในข้อ 9 วรรคแรกว่า "ผู้รับความยินยอม (โจทก์) จะต้องทำถนนขนาดมาตรฐาน คอนกรีตเสริมเหล็กหนา 15 เซนติเมตร ส่วนหน้ากว้าง 8.00 เมตร ผิวจราจร 6.00 เมตร ไหล่ถนนข้างละ 1.00 เมตร ใต้ไหล่ทางมีท่อระบายน้ำและบ่อพักเปิดปิดทำความสะอาดได้" และในข้อ 12 ว่า "หากผู้รับความยินยอม (โจทก์) ไม่ปฏิบัติตามข้อบังคับในสัญญานี้โดยครบถ้วนผู้รับความยินยอม ยินยอมให้ผู้ให้ความยินยอม (จำเลย) ยึดเงินมัดจำทั้งสิ้น และให้ถือว่าสัญญานี้เป็นอันเลิกแล้วต่อกัน"
ศาลฎีกาวินิจฉัย
ศาลฎีกาเห็นว่าตามข้อตกลงในหนังสือสัญญาหมาย จ.1ดังกล่าว โจทก์ต้องทำไหล่ถนนข้างละ 1 เมตร เป็นคอนกรีตเสริมเหล็กด้วย เมื่อโจทก์นำสืบรับว่าไม่ได้ทำไหล่ถนนข้างละ 1 เมตรเป็นคอนกรีตเสริมเหล็ก เพียงแต่ทำท่อระบายน้ำมีบ่อพักและมีฝาปิดเปิดเท่านั้น ถือได้ว่าโจทก์ไม่ปฏิบัติตามข้อบังคับในสัญญาโดยครบถ้วน จำเลยมีสิทธิบอกเลิกสัญญาได้ ที่โจทก์นำสืบว่าไม่มีข้อตกลงในหนังสือสัญญาหมาย จ.1 จึงเป็นการนำสืบขัดแย้งกับเอกสารเชื่อฟังไม่ได้ ที่โจทก์นำสืบว่า การทำถนนในที่ดินจัดสรรทั่ว ๆ ไปไม่มีการทำทางเดินบนไหล่ถนนก็จะนำมาใช้ในคดีนี้ไม่ได้ เพราะที่ดินของจำเลยไม่ใช่ที่ดินที่โจทก์จัดสรร เพียงแต่โจทก์ทำถนนผ่านที่ดินของจำเลยเข้าไปในที่ดินที่โจทก์จัดสรรเท่านั้น ข้อเท็จจริงฟังได้ว่าโจทก์ทำถนนไม่ถูกต้องตามข้อตกลงในหนังสือสัญญา
อนึ่ง
ที่โจทก์ฎีกาว่า ศาลชั้นต้นสั่งให้โจทก์เสียค่าขึ้นศาลตามจำนวนทุนทรัพย์เพราะเป็นคดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ เป็นคำสั่งที่ไม่ชอบนั้น
ศาลฎีกาเห็นว่า คดีนี้โจทก์มีคำขอให้เรียกร้องที่ดินมาเป็นของโจทก์ ราคาที่ดินย่อมเป็นทุนทรัพย์ จึงเป็นคดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ โจทก์จึงต้องเสียค่าขึ้นศาลตามจำนวนทุนทรัพย์พิพากษายืน
