คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ได้ออกเช็คให้จำเลยและบุคคลอื่นเพื่อชำระหนี้เงินยืม ต่อมาโจทก์ไม่มีเงินพอชำระหนี้ บรรดาเจ้าหนี้รวมทั้งจำเลยได้ประชุมหารือลดหนี้ให้โจทก์ในที่สุดตกลงกันโดยโจทก์ยอมชำระหนี้ให้จำเลยร้อยละ 40 ของยอดเงินตามเช็คที่ออกให้แก่จำเลย และจำเลยยอมคืนเช็คทั้งหมดให้โจทก์ โจทก์ได้ส่งมอบเช็คสั่งจ่ายเงินสดให้จำเลยแต่จำเลยคืนเช็คให้โจทก์เพียงฉบับเดียว ส่วนอีก 6 ฉบับไม่ยอมคืน ขอให้จำเลยคืนเช็คทั้ง 6 ฉบับให้โจทก์จำเลยให้การว่า จำเลยเป็นผู้ทรงเช็คทั้ง 6 ฉบับโดยชอบด้วยกฎหมาย จำเลยไม่เคยตกลงให้โจทก์ชำระเงินตามเช็คร้อยละ 40 ความจริงโจทก์ขอชำระหนี้ให้จำเลยบางส่วน ส่วนที่เหลือขอผ่อนชำระจำเลยเกี่ยวให้มีผู้ค้ำประกัน
โจทก์คงชำระหนี้ให้จำเลยบางส่วนจำเลยจึงคืนเช็คให้ 1 ฉบับส่วนเช็คอีก 6 ฉบับ เมื่อโจทก์ไม่หาผู้ค้ำประกันและไม่ชำระหนี้ให้ จำเลยไม่มีหน้าที่คืน ข้ออ้างที่เป็นหลักแห่งข้อหาตามฟ้องโจทก์เป็นเรื่องประนีประนอมยอมความ แต่ฟ้องไม่ปรากฏว่าได้ทำหลักฐานเป็นหนังสือ ฟ้องบังคับคดีไม่ได้ในวันชี้สองสถาน จำเลยขอให้ศาลชี้ขาดเบื้องต้นในข้อกฎหมายศาลชั้นต้นเห็นว่าคดีพอวินิจฉัยได้ จึงให้งดสืบพยานโจทก์จำเลยศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า ข้อตกลงระหว่างโจทก์จำเลยตามฟ้องเป็นการประนีประนอมยอมความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 850 แต่ฟ้องโจทก์ไม่ระบุว่าได้ทำเป็นหนังสือ ฟ้องไม่ได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 851 พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาว่าข้อตกลงระหว่างโจทก์จำเลยเป็นการลดหนี้
ไม่ใช่เป็นการประนีประนอมยอมความศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อตกลงระหว่างโจทก์จำเลยตามฟ้องเป็นการประนอมหนี้ อันเป็นการระงับข้อพิพาทที่จะเรียกร้องเงินเต็มจำนวนตามเช็คให้เสร็จสิ้นไปด้วยยอมผ่อนผันให้แก่กัน ซึ่งเป็นการประนีประนอมยอมความ สภาพแห่งข้ออ้างที่อาศัยเป็นหลักแห่งข้อหาและคำขอบังคับตามฟ้องเป็นเรื่องขอให้บังคับจำเลยคืนเช็คให้ตามสัญญาประนีประนอมยอมความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 850 เมื่อไม่ปรากฏว่าได้มีหลักฐานเป็นหนังสือก็จะฟ้องให้บังคับคดีไม่ได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 851เมื่อจำเลยเป็นผู้ทรงเช็ค ก็ชอบที่จะเรียกร้องให้โจทก์ชำระหนี้เต็มจำนวนตามเช็คได้ การที่โจทก์จำเลยตกลงลดหนี้ยอมให้ชำระเพียงบางส่วนและจำเลยยอมคืนเช็คให้โจทก์เป็นการระงับข้อพิพาทซึ่งมีอยู่หรือจะมีขึ้นให้เสร็จไปด้วยต่างยอมผ่อนผันให้แก่กันซึ่งเป็นการประนีประนอมยอมความตามกฎหมายพิพากษายืน
