คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 30246 เนื้อที่ 2 ไร่ 3 งาน 46 ตารางวา พร้อมด้วยสิ่งปลูกสร้างเป็นตึก 3 ชั้น และส่วนต่อเติมเลขที่ 20/3 จำเลยเป็นนิติบุคคลประเภทรัฐวิสาหกิจ มีวัตถุประสงค์ในการสร้างและจัดให้มีทางพิเศษเมื่อปี 2530 มีประกาศพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืน ในท้องที่อำเภอปากเกร็ด อำเภอเมืองนนทบุรี จังหวัดนนทบุรี และเขตบางเขน เขตดุสิต เขตพญาไท เขตปทุมวัน เขตบางรัก เขตยานนาวา เขตห้วยขวาง เขตบางกะปิ เขตพระโขนง กรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2530 เพื่อสร้างทางพิเศษสายแจ้งวัฒนะ - บางโคล่และกำหนดให้ผู้ว่าการของจำเลยเป็นเจ้าหนี้ที่เวนคืนอสังหาริมทรัพย์ ที่ดินโจทก์เนื้อที่788 ตารางวา
พร้อมสิ่งปลูกสร้างดังกล่าวถูกเวนคืน จำเลยกำหนดเงินค่าทดแทนให้6,739,378.61 บาท โจทก์ได้รับเงินค่าทดแทนเมื่อวันที่ 20 มีนาคม 2533 โจทก์ไม่พอใจจึงอุทธรณ์ต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ที่ดินโจทก์ติดถนนแจ้งวัฒนะ ราคาซื้อขายในท้องตลาดตารางวาละ 70,000 บาท โจทก์จะต้องได้รับเงินค่าทดแทน55,160,000 บาท ที่ดินส่วนที่เหลืออีก 358 ตารางวา ไม่ติดถนนใหญ่ โจทก์ไม่สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้เต็มมูลค่า ทำให้ราคาลดลง โจทก์จะต้องได้รับเงินค่าทดแทนส่วนที่เหลือเพิ่มอีกเป็นเงิน 15,000,000 บาท ตึก 3 ชั้นและส่วนต่อเติม 2 ชั้น เลขที่ 20/3ราคาซื้อขายในท้องตลาดเป็นเงิน 3,987,833.50 บาท ค่าเดินสายไฟฟ้าและค่าติดตั้งระบบไฟฟ้าโจทก์ใช้อุปกรณ์คุณภาพดี ว่าจ้างช่างที่มีความรู้ความชำนาญโดยเฉพาะเมื่อจำเลยเวนคืนจึงต้องจ่ายเงินค่าทดแทน 310,000 บาท
รวมเป็นเงินค่าทดแทนที่โจทก์ควรได้รับทั้งสิ้น 74,457,833.59 บาท เมื่อหักเงินค่าทดแทนที่โจทก์ได้รับแล้วจำเลยต้องจ่ายเงินค่าทดแทนเพิ่มอีก 67,718,454.98 บาท ขอให้บังคับจำเลยชำระเงินจำนวนดังกล่าวพร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 13.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 20 มีนาคม 2533 จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยให้การว่า โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง เพราะจำเลยเป็นเพียงนิติบุคคลไม่มีอำนาจหน้าที่หรือจัดการใด ๆ เกี่ยวกับที่ดิน อาคารหรือทรัพย์ที่ถูกเวนคืนและไม่ใช่เจ้าหน้าที่เวนคืนอสังหาริมทรัพย์ตามพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนตามคำฟ้องของโจทก์ เจ้าหน้าที่เวนคืนคือผู้ว่าการของจำเลย ผู้วินิจฉัยอุทธรณ์ของโจทก์คือรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
การกำหนดเงินค่าทดแทนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างให้โจทก์เป็นธรรมแล้ว ต่อมาคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์เงินค่าทดแทนอสังหาริมทรัพย์ที่จะเวนคืนได้พิจารณาแล้ว เห็นว่า ควรจ่ายเงินค่าทดแทนเพิ่มให้แก่โจทก์เป็นเงิน 391,500 บาท ซึ่งโจทก์ได้รับเงินเพิ่มดังกล่าวพร้อมด้วยดอกเบี้ยในอัตราสูงสุดของดอกเบี้ยเงินฝากประเภทประจำของธนาคารออมสินในจำนวนเงินที่เพิ่มขึ้นเป็นเงิน 74,760.41 บาท รวมเป็นเงินอีก 466,260.41 บาท ส่วนค่าทดแทนอื่น ๆ คณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์เห็นว่าเป็นธรรมแล้ว ต่อมาได้มีประกาศคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ ฉบับที่ 44 ใช้บังคับ คณะกรรมการแก้ไขราคาเบื้องต้นและจำนวนเงินค่าทดแทนอสังหาริมทรัพย์ที่จะต้องเวนคืนได้กำหนดเงินค่าทดแทนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างใหม่
ทำให้โจทก์ได้รับเงินค่าทดแทนที่ดินเพิ่มอีก 11,835,000 บาท และได้รับเงินค่าทดแทนสิ่งปลูกสร้างค่าเดินสายไฟฟ้าและค่าติดตั้งระบบไฟฟ้าเพิ่มอีก 515,670.56 บาท โจทก์จึงได้รับเงินค่าทดแทนโดยเป็นธรรมและชอบด้วยกฎหมายด้วย ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระเงินค่าทดแทนเพิ่มจำนวน 7,160,000 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 11.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 20 มีนาคม 2533 จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยชำระดอกเบี้ยในอัตราสูงสุดของดอกเบี้ยเงินฝากประเภทฝากประจำของธนาคารออมสินในจำนวนเงินค่าทดแทนเพิ่มจำนวน 7,160,000 บาท แต่ไม่เกินอัตราร้อยละ 11.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 20 มีนาคม 2533 จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์
นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยฎีกาศาลฎีกาคณะคดีปกครองวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงรับฟังเป็นยุติว่า โจทก์เป็นเจ้าของที่ดินโฉนดเลขที่ 30246 เนื้อที่ 2 ไร่ 3 งาน 46 ตารางวา พร้อมสิ่งปลูกสร้างตึก3 ชั้น 3 คูหา และตึก 2 ชั้น 1 คูหา ที่ดินโจทก์ดังกล่าว เนื้อที่ 788 ตารางวา พร้อมสิ่งปลูกสร้างอยู่ในบริเวณที่ที่จะเวนคืนในท้องที่อำเภอปากเกร็ด ตามพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนในท้องที่อำเภอปากเกร็ด พ.ศ. 2530จำเลยฎีกาประการแรกว่า จำเลยเป็นนิติบุคคล มิได้เป็นเจ้าหน้าที่เวนคืนอสังหาริมทรัพย์ โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องจำเลย เห็นว่า ประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 290 กำหนดให้จำเลยมีวัตถุประสงค์ดำเนินงานต่าง
ๆ ที่เกี่ยวกับทางพิเศษ มีอำนาจดำเนินงานเกี่ยวกับทรัพย์สินใด ๆ เพื่อให้บรรลุผลในการสร้างทางพิเศษ ในข้อ 17 ระบุว่า ในกิจการที่เกี่ยวกับบุคคลภายนอก ผู้ว่าการเป็นผู้กระทำในนามของการทางพิเศษแห่งประเทศไทย และเป็นผู้กระทำแทนการทางพิเศษแห่งประเทศไทย เมื่อพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนในท้องที่อำเภอปากเกร็ดพ.ศ. 2530 มาตรา 4 กำหนดให้ผู้ว่าการการทางพิเศษแห่งประเทศไทยเป็นเจ้าหน้าที่เวนคืนอสังหาริมทรัพย์ อันอยู่ในอำนาจหน้าที่ของการทางพิเศษแห่งประเทศไทยจำเลยย่อมมีความหมายว่ากระทำในฐานะการทางพิเศษแห่งประเทศไทยจำเลย โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องการทางพิเศษแห่งประเทศไทยจำเลยได้จำเลยฎีกาประการต่อมาว่า โจทก์ยื่นอุทธรณ์ต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยขอเงินค่าทดแทนเพิ่มโดยไม่ได้กล่าวอ้างว่า ที่ดินโจทก์ในส่วนที่เหลือจากการเวนคืนมีราคาลดลง
การฟ้องขอค่าทดแทนที่ดินในส่วนที่เหลือจากการเวนคืนเป็นการไม่ดำเนินการผ่านขั้นตอนตามกฎหมายให้ครบถ้วน โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องเรียกเงินค่าทดแทนที่ดินโจทก์ที่เหลือจากการเวนคืนอันราคาลดลง เห็นว่า แม้ปัญหานี้ไม่ได้เป็นข้อที่ยกขึ้นว่ากล่าวกันมาในศาลชั้นต้น แต่ปัญหานี้เป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน จำเลยจึงมีสิทธิยกขึ้นกล่าวอ้างในชั้นอุทธรณ์และฎีกาได้ และตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. 2530 ได้กำหนดขั้นตอนการดำเนินการกำหนดเงินค่าทดแทน การจ่ายหรือการวางเงินค่าทดแทน การอุทธรณ์และการฟ้องคดีของผู้มีสิทธิได้รับเงินค่าทดแทนไว้ โดยให้คณะกรรมการตามมาตรา 9 เป็นผู้กำหนดราคาของอสังหาริมทรัพย์หรือจำนวนเงินค่าทดแทนก่อนเมื่อคณะกรรมการตามมาตรา 9 กำหนดราคาของอสังหาริมทรัพย์หรือจำนวนเงินค่าทดแทนแล้ว
ผู้มีสิทธิได้รับเงินค่าทดแทนไม่พอใจในราคาของอสังหาริมทรัพย์หรือจำนวนเงินค่าทดแทนที่คณะกรรมการตามมาตรา 9 กำหนด ก็ต้องอุทธรณ์ต่อรัฐมนตรีภายในกำหนดเวลาตามมาตรา 25 วรรคหนึ่ง เป็นลำดับต่อมา เพื่อให้รัฐมนตรีพิจารณาวินิจฉัย แล้วจึงจะถึงขั้นตอนการฟ้องคดีตามมาตรา 26 วรรคหนึ่ง คือ ในกรณีที่ผู้มีสิทธิได้รับเงินค่าทดแทนยังไม่พอใจในคำวินิจฉัยของรัฐมนตรีตามมาตรา 25 หรือในกรณีที่รัฐมนตรีมิได้วินิจฉัยอุทธรณ์ให้เสร็จสิ้นภายในกำหนดเวลาตามมาตรา 25 วรรคสอง ก็มีสิทธิฟ้องคดีต่อศาลได้ภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่ได้รับแจ้งคำวินิจฉัยของรัฐมนตรีหรือนับแต่วันที่พ้นกำหนดเวลาดังกล่าว แล้วแต่กรณี ค่าทดแทนที่ดินที่ถูกเวนคืนเป็นคนละส่วนคนละกรณีกันกับค่าทดแทนที่ดินส่วนที่เหลือจากการเวนคืนอันราคาลดลง
สิทธิที่จะฟ้องเรียกเงินค่าทดแทนไม่ว่าเป็นกรณีที่ดินที่ถูกเวนคืน หรือกรณีที่ดินส่วนที่เหลือจากการเวนคืนอันราคาลดลง ก็ต้องดำเนินการผ่านขั้นตอนดังกล่าวมาแล้วจึงจะมีสิทธิฟ้องคดีต่อศาลได้ ดังนั้น เมื่อคณะกรรมการตามมาตรา 9 คือ คณะกรรมการกำหนดราคาเบื้องต้นฯ ไม่ได้กำหนดเงินค่าทดแทน สำหรับที่ดินส่วนที่เหลือจากการเวนคืนให้แก่โจทก์ หากโจทก์ไม่พอใจการพิจารณาในส่วนนี้ของคณะกรรมการกำหนดราคาเบื้องต้นฯ โจทก์ต้องอุทธรณ์ต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยให้พิจารณาวินิจฉัยกำหนดค่าทดแทนในส่วนนี้ให้แก่โจทก์เสียก่อน จึงจะมีสิทธิฟ้องคดีต่อศาลเรียกเงินค่าทดแทนในส่วนนี้ การที่โจทก์อุทธรณ์ต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยเพียงว่า
คณะกรรมการกำหนดราคาเบื้องต้นฯ กำหนดเงินค่าทดแทนสำหรับที่ดินโจทก์ที่ถูกเวนคืนต่ำเกินไป ไม่อาจถือได้ว่าได้อุทธรณ์ขอเงินค่าทดแทนในส่วนที่ดินโจทก์ที่เหลือจากการเวนคืนอันราคาลดลงด้วย เมื่อโจทก์ไม่ได้อุทธรณ์ในส่วนที่ดินโจทก์ที่เหลือจากการเวนคืนว่าราคาลดลงต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย โจทก์จึงไม่มีสิทธิฟ้องเรียกเงินค่าทดแทนในส่วนนี้จากจำเลยพิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์
