คำฟ้องและคำให้การ
คดีสืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองจดทะเบียนการเช่าที่ดินโฉนดเลขที่ 3492 และชดใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ โดยโจทก์จะชำระเงินกินเปล่าให้แก่จำเลยทั้งสองอีก4,900,000 บาท
จำเลยทั้งสองให้การว่า โจทก์เป็นฝ่ายผิดสัญญาและไม่มีสิทธิเรียกค่าเสียหาย ขอให้ยกฟ้อง
คำพิพากษาศาลล่าง
ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยทั้งสองจดทะเบียนการเช่าที่ดินโฉนดเลขที่ 3492เนื้อที่ 5 ไร่ 3 งาน 54 ตารางวา พร้อมส่งมอบที่ดินให้แก่โจทก์มีกำหนด 25 ปี โดยให้โจทก์ชำระเงิน 4,900,000 บาทแก่จำเลยทั้งสอง ค่าใช้จ่ายในการจดทะเบียนการเช่าออกฝ่ายละครึ่ง และให้จำเลยทั้งสองใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์เดือนละ50,000 บาท นับตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2536 เป็นต้นไปจนกว่าจะจดทะเบียนการเช่าให้โจทก์หากจำเลยทั้งสองไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลแทนการแสดงเจตนาโดยให้โจทก์นำเงินจำนวน 4,900,000 บาท ไปวาง ณ สำนักงานวางทรัพย์กรมบังคับคดีโดยหักค่าเสียหายที่โจทก์มีสิทธิได้รับจากจำเลยทั้งสองก่อน หากไม่สามารถจดทะเบียนการเช่าที่ดินให้โจทก์ได้ ให้จำเลยทั้งสองใช้ค่าเสียหายเดือนละ 50,000 บาท
นับตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2536เป็นต้นไป พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงินดังกล่าวนับจากวันฟ้องจนกว่าชำระเสร็จและให้จำเลยทั้งสองร่วมกันคืนเงินมัดจำจำนวน 100,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับจากวันที่ 7 สิงหาคม 2535 จนกว่าชำระเสร็จแก่โจทก์กับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ เฉพาะค่าขึ้นศาลให้ใช้ตามจำนวนทุนทรัพย์ที่โจทก์ชนะคดีเมื่อคดีถึงที่สุดจำเลยทั้งสองยื่นคำแถลงว่า จำเลยทั้งสองได้จดทะเบียนการเช่าที่ดินให้แก่โจทก์ตามคำพิพากษาแล้วและพร้อมชดใช้ค่าฤชาธรรมเนียมให้แก่โจทก์ แต่โจทก์เรียกร้องค่าฤชาธรรมเนียมรวมค่าขึ้นศาลจากจำเลยทั้งสองเป็นเงินถึง200,000 บาทเศษ เกินกว่าคำพิพากษา
จำเลยทั้งสองจะต้องใช้ค่าขึ้นศาลแก่โจทก์เพียง 100 บาท เท่านั้น และค่าฤชาธรรมเนียมอื่นต่างหากโจทก์คัดค้านว่า ทุนทรัพย์ที่โจทก์ฟ้องเป็นทุนทรัพย์ของเงินกินเปล่าและค่าเสียหาย ซึ่งโจทก์ชำระเป็นค่าขึ้นศาลตามคำฟ้องเป็นเงิน 200,000 บาทศาลชั้นต้นมีคำสั่งว่า โจทก์ฟ้องให้จำเลยทั้งสองจดทะเบียนการเช่าตามสัญญาและเรียกค่าเสียหาย โดยคำนวณราคาทุนทรัพย์ตามจำนวนค่าเสียหายที่เรียกเป็นเงิน 245,700,000 บาท เสียค่าขึ้นศาล 200,000 บาท และเสียค่าขึ้นศาลอนาคต 100 บาท แต่ศาลพิพากษาให้โจทก์ชนะคดีโดยให้จำเลยทั้งสองใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์เดือนละ 50,000 บาท นับแต่เดือนสิงหาคม 2536ซึ่งเป็นเวลาภายหลังฟ้อง จึงเป็นคำพิพากษาให้จำเลยทั้งสองใช้ค่าเสียหายซึ่งเป็นหนี้ในอนาคต
โจทก์เสียค่าขึ้นศาลเพียง 100 บาทจำเลยทั้งสองจึงต้องใช้ค่าขึ้นศาลแทนโจทก์จำนวน 100 บาทและค่าฤชาธรรมเนียมอื่นอีกต่างหากโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้จำเลยทั้งสองใช้ค่าขึ้นศาลอีก 200,000 บาท แทนโจทก์ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำสั่งศาลชั้นต้น ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับจำเลยทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ประเด็นที่ต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยทั้งสองมีว่า จำเลยทั้งสองจะต้องใช้ค่าขึ้นศาลแทนโจทก์เป็นจำนวนเงินเพียงใดตามคำฟ้องโจทก์พอสรุปได้ความว่าโจทก์ขอบังคับให้จำเลยทั้งสองไปจดทะเบียนการเช่าที่ดินให้แก่โจทก์ และใช้ค่าเสียหายให้แก่โจทก์เดือนละ 735,000 บาทนับแต่เดือนสิงหาคม 2536 เป็นต้นไปจนกว่าจะจดทะเบียนการเช่าที่ดินให้แก่โจทก์โดยโจทก์จะชำระเงินกินเปล่าให้แก่จำเลยทั้งสองตามสัญญา 4,900,000 บาท
หากจำเลยทั้งสองไม่สามารถจดทะเบียนการเช่าที่ดินให้แก่โจทก์ ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันใช้ค่าเสียหายเป็นเงิน 245,600,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยและคืนเงินมัดจำ 100,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยให้แก่โจทก์ตามคำฟ้องนี้คิดค่าขึ้นศาลแบ่งตามคำขอของโจทก์ได้ว่าการขอบังคับให้จำเลยทั้งสองไปจดทะเบียนการเช่าที่ดินให้แก่โจทก์เป็นคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ เสียค่าขึ้นศาล 200 บาท การขอให้จำเลยทั้งสองใช้ค่าเสียหายให้แก่โจทก์เดือนละ 735,000 บาท นับแต่เดือนสิงหาคม 2536 ซึ่งเป็นเวลาที่โจทก์คาดว่าจะก่อสร้างสถานประกอบการค้าเสร็จแล้วได้กำไรเป็นคำขอที่ให้จ่ายมีกำหนดระยะเวลาในอนาคตเสียค่าขึ้นศาล 100 บาท เมื่อจำเลยทั้งสองยอมจดทะเบียนการเช่าที่ดินให้แก่โจทก์แล้วโจทก์จะให้เงินกินเปล่าตามสัญญาแก่จำเลยทั้งสอง>เป็นเงิน 4,900,000 บาท เป็นจำนวนเงินที่โจทก์เสนอให้แก่จำเลยทั้งสอง
มิใช่ขอให้บังคับจากจำเลยทั้งสอง จึงไม่ต้องนำเงินกินเปล่ามาคำนวณเป็นทุนทรัพย์เสียค่าขึ้นศาล ส่วนคำขอที่ว่าหากจำเลยทั้งสองไม่สามารถจดทะเบียนการเช่าที่ดินให้แก่โจทก์ก็ขอให้จำเลยทั้งสองร่วมกันใช้ค่าเสียหาย 245,600,000 บาท และคืนเงินมัดจำ 100,000 บาท ตั้งแต่วันทำสัญญา เป็นคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ เสียค่าขึ้นศาล 2.50 บาทต่อทุก 100 บาท แต่ไม่เกิน 200,000 บาท แต่ถ้าคดีนี้นั้นเป็นคดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้และไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้รวมอยู่ด้วยให้คิดค่าขึ้นศาล 2.50 บาท ทุก 100 บาท แต่ไม่น้อยกว่า200 บาท และไม่เกิน 200,000 บาท หมายถึงว่าให้เสียค่าขึ้นศาลอัตราแบบคดีมีทุนทรัพย์แต่ไม่น้อยกว่า 200 บาทโดยยกเว้นไม่ต้องเสียค่าขึ้นศาลแบบคดีไม่มีทุนทรัพย์
คดีนี้ถึงที่สุดตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นซึ่งบังคับให้จำเลยทั้งสองไปจดทะเบียนการเช่าที่ดินโดยรับเงิน 4,900,000 บาท จากโจทก์และให้จำเลยทั้งสองใช้ค่าเสียหายให้แก่โจทก์เดือนละ 50,000 บาทนับตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2536 เป็นต้นไปจนกว่าจะจดทะเบียนการเช่าที่ดินให้แก่โจทก์ หากไม่สามารถจดทะเบียนการเช่าที่ดินก็ให้จำเลยทั้งสองใช้ค่าเสียหายเดือนละ 50,000 บาทและคืนมัดจำ 100,000 บาท พร้อมดอกเบี้ย ค่าขึ้นศาลให้ใช้ตามจำนวนทุนทรัพย์เท่าที่โจทก์ชนะคดีผลตามคำพิพากษาที่จำเลยทั้งสองจะต้องปฏิบัติตามก็คือ ไปจดทะเบียนการเช่าที่ดินให้แก่โจทก์ การใช้ค่าขึ้นศาลแทนเกี่ยวกับการจดทะเบียนนั้นเนื่องจากคดีนี้เป็นคดีขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้และไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้รวมอยู่ด้วยโจทก์เสียค่าขึ้นศาลแบบคดีมีทุนทรัพย์ได้รับยกเว้นไม่ต้องเสียค่าขึ้นศาลแบบคดีไม่มีทุนทรัพย์
จำเลยทั้งสองจึงไม่ต้องชดใช้ค่าขึ้นศาลในคำขอนี้ให้แก่โจทก์แต่อย่างใด ข้อต่อไปที่จำเลยทั้งสองจะต้องปฏิบัติคือ ใช้ค่าเสียหายให้แก่โจทก์เดือนละ50,000 บาท นับตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2536 เป็นต้นไปจนกว่าจะจดทะเบียนการเช่าให้แก่โจทก์คำขอนี้ศาลชั้นต้นพิพากษาจากที่โจทก์เรียกค่าเสียหายเดือนละ 735,000 บาท ลดเหลือเดือนละ50,000 บาท นับจากเวลาที่โจทก์คาดว่าจะก่อสร้างสถานประกอบการค้าเสร็จจะได้กำไร โจทก์เสียค่าขึ้นศาลอนาคตไว้ 100 บาท โจทก์ชนะคดขออนาคตนี้ จำเลยทั้งสองจึงต้องใช้ค่าขึ้นศาลให้โจทก์ 100 บาท ส่วนคำขอต่อไปที่ว่าหากจำเลยทั้งสองไม่สามารถจดทะเบียนการเช่าที่ดินให้โจทก์ก็ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชดใช้ค่าเสียหาย 245,600,000 บาทและคืนมัดจำ 100,000 บาท ให้แก่โจทก์นั้น
ศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์ได้คืนมัดจำ 100,000 บาท เพียงอย่างเดียวมีผลเท่ากับโจทก์แพ้คดีในการเรียกค่าเสียหาย245,600,000 บาท จำเลยทั้งสองจึงไม่ต้องใช้ค่าขึ้นศาลให้การคืนค่ามัดจำก็ต่อเมื่อไม่สามารถจดทะเบียนการเช่าที่ดินให้เท่านั้น เมื่อปรากฏว่าคู่ความทั้งสองฝ่ายได้จดทะเบียนการเช่าที่ดินตามคำพิพากษาเรียบร้อยแล้ว กรณีไม่สามารถจดทะเบียนการเช่าที่ดินไม่เกิดขึ้น จำเลยทั้งสองไม่ต้องใช้ค่าขึ้นศาลให้โจทก์ เมื่อศาลชั้นต้นพิพากษาให้ใช้ค่าขึ้นศาลตามจำนวนทุนทรัพย์เท่าที่โจทก์ชนะคดี จำเลยทั้งสองจึงมีหน้าที่รับผิดชอบใช้ค่าขึ้นศาลรวม 100 บาทพิพากษาแก้เป็นว่า ให้บังคับคดีตามคำสั่งศาลชั้นต้นค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์และฎีกาให้เป็นพับ
