คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องและแก้ฟ้องว่า จำเลยเป็นนิติบุคคลมีวัตถุประสงค์ตามข้อบังคับและได้เปิดแผนกสงเคราะห์ (ณาปนกิจ) โดยมีวัตถุประสงค์ดำเนินงานด้านสงเคราะห์ เช่น ช่วยเหลือในการบำบัด งานสมรส งานทำศพขึ้นอีกแผนกหนึ่ง โจทก์เข้าเป็นสมาชิกของสมาคมทั้งสองแผนก จำเลยมีข้อสัญญาว่า บรรดาบิดามารดาหรือภรรยาของสมาชิกถึงแก่กรรมจำเลยจะให้ ๗๐ เปอร์เซ็นต์ของเงินที่เก็บได้จากสมาชิก เมื่อวันที่ ๒๐ สิงหาคม๒๕๑๑ นางโบยี่ภรรยาของโจทก์ถึงแก่กรรม โจทก์ขอรับเงินทำศพจากจำเลยตามระเบียบ จำเลยไม่ยอมจ่ายอ้างว่าโจทก์เป็นหนี้ติดค้างค่าบำรุงศพสิบกว่าครั้งคณะกรรมการลงมติเมื่อวันที่ ๒๑ สิงหาคม ๒๕๑๑ ให้โจทก์ขาดจากสมาชิกภาพและงดจ่ายเงินค่าทำศพแล้ว จึงขอศาลบังคับให้จำเลยใช้เงิน ๕,๑๓๑ บาทพร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์
จำเลยให้การว่า โจทก์ค้างค่าช่วยทำศพสิบกว่าราย คณะกรรมการประชุมลงมติให้สมาชิกที่เป็นหนี้ค่าบำรุงและค่าณาปนกิจขาดจากสมาชิกภาพแล้ว และตัดฟ้องว่า หากโจทก์เห็นว่าสมาคมจำเลยลงมติโดยฝ่าฝืนข้อบังคับหรือกฎหมาย โจทก์ก็ชอบที่จะร้องขอให้ศาลเพิกถอนมติเสียภายในกำหนดหนึ่งเดือนนับแต่วันที่ได้ลงมติ คดีของโจทก์จึงขาดอายุความ ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า ฟ้องโจทก์ไม่ขาดอายุความ พิพากษาให้จำเลยชำระเงินจำนวนตามฟ้องให้แก่โจทก์
คำพิพากษาศาลล่าง
จำเลยอุทธรณ์
ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน
ศาลฎีกาวินิจฉัย
จำเลยฎีกา
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า สมาคมจำเลยลงมติให้โจทก์ขาดจากสมาชิกภาพในวันที่ ๒๑ สิงหาคม ๒๕๑๑ ภรรยาโจทก์ตายเมื่อวันที่ ๒๐ สิงหาคม ๒๕๑๑โจทก์ฟ้องคดีเมื่อวันที่ ๑๒ พฤศจิกายน ๒๕๑๑ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา ๑๒๙๑ ที่จำเลยอ้างถึงมีความบัญญัติว่า "ถ้าสมาคมลงมติโดยฝ่าฝืนข้อบังคับของสมาคมเองก็ดี หรือฝ่าฝืนต่อกฎหมายก็ดี เมื่อสมาชิกคนหนึ่งคนใดหรือพนักงานอัยการร้องขอ ท่านให้ศาลเพิกถอนมตินั้นเสีย แต่การที่สมาชิกจะร้องต่อศาลเช่นนี้ ต้องร้องอย่าให้เนิ่นช้าเกินกว่ากำหนดหนึ่งเดือนนับแต่วันที่ได้ลงมตินั้น"
ศาลฎีกาเห็นว่า จะยกบทบัญญัติดังกล่าวขึ้นมาปรับกับคดีนี้หาได้ไม่ เพราะโจทก์เรียกร้องตามสิทธิของโจทก์ในขณะที่โจทก์ยังเป็นสมาชิกสมาคมจำเลยอยู่โจทก์ไม่ได้ขอให้เพิกถอนมติของสมาคมจำเลยที่ให้โจทก์ขาดจากสมาชิกภาพแม้จะถือว่าโจทก์ขอให้เพิกถอนมติของสมาคมจำเลยไม่ได้เพราะเกินหนึ่งเดือนแล้วมติของสมาคมจำเลยเป็นผลให้จำเลยขาดจากสมาชิกภาพอย่างเร็วที่สุดก็เพียงในวันที่สมาคมจำเลยมีมติ คือวันที่ ๒๑ สิงหาคม ๒๕๑๑ ก่อนนั้นคือวันที่ ๒๐เดือนเดียวกัน ต้องถือว่าโจทก์ยังเป็นสมาชิกอยู่ ภรรยาโจทก์ตายในวันที่ ๒๐นั้นเอง โจทก์ย่อมมีสิทธิที่จะเรียกร้องเงินค่าณาปนกิจจากจำเลยได้
ผลคำพิพากษา
พิพากษายืน
