คำฟ้องและคำให้การ
คดีสองเรื่องนี้ ศาลพิจารณาพิพากษารวมกัน โดยโจทก์แยกฟ้องจำเลยคนละสำนวนเป็นใจความเดียวกันว่า เมื่อวันที่ 9 สิงหาคม 2506มีคนร้ายลักโคโจทก์ไป 2 ตัว รุ่งขึ้นวันที่ 10 สิงหาคม 2506 ได้ตามไปพบโคของโจทก์ที่คนร้ายลักไปชื่อผู้ขาวที่บ้านนายจาย จำเลยที่ 1 และชื่อผู้เหลืองแซมชาวที่บ้านนายจันทร์ จำเลยที่ 2 โดยจำเลยบังอาจรับโคของโจทก์รายนี้ไว้โดยรู้ว่าเป็นโคที่ได้มาจากการลัก โจทก์ขอรับโคของกลางคืน จำเลยโต้แย้งสิทธิขัดขวางไม่ยอมคืนให้โจทก์จึงขอให้สั่งว่าโคของกลางเป็นของโจทก์ หรือไม่ก็ให้คืนหรือใช้ราคาโครวมกับค่าเสียหายด้วยจำเลยทั้งสองสำนวนให้การว่า ซื้อโคมาจากเจ้าของในตลาดนัดซื้อขายโคกระบืออย่างเปิดเผยโดยสุจริต
ไม่ใช่โคของโจทก์ โจทก์ไม่มีสิทธิที่จะเรียกคืนหรือให้ใช้ราคาศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โคของกลางมีจำนวนขวัญแตกต่างกับในตั๋วพิมพ์รูปพรรณที่โจทก์อ้างว่าเป็นของตน ฟังไม่ได้ว่าโคของกลางเป็นของโจทก์ พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยโดยเชื่อว่าโคของกลาง 2 ตัวนี้เป็นของโจทก์ สงสัยว่านายแก้ว กันธะ ที่จำเลยอ้างว่าเอาโครายนี้มาขายให้จำเลยนั้น อาจลักโคของโจทก์มาก็เป็นได้พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลชั้นต้นเป็นว่าโคของกลางเป็นของโจทก์ คืนให้โจทก์ไป ถ้าคืนไม่ได้ให้ใช้ราคาพร้อมด้วยดอกเบี้ยตามฟ้อง คำขอให้ใช้ค่าเสียหายโจทก์สืบไม่ได้ว่าเสียหายอย่างใดให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นจำเลยฎีกาว่า โคของกลางไม่ใช่โคของโจทก์ และจำเลยซื้อโครายนี้มาจากตลาดนัดอย่างเปิดเผยโดยสุจริต โคควรเป็นของจำเลย โจทก์เรียกคืนไม่ได้ โจทก์ไม่ได้ฎีกาปัญหาเรื่องค่าเสียหายก่อนฟ้องจึงยุติศาลฎีกาได้วินิจฉัยเมื่อสรุปแล้วเชื่อว่าโคของกลางเป็นของโจทก์ที่ถูกคนร้ายลักไปทั้งสองตัว
ศาลฎีกาวินิจฉัย
ปัญหาต่อไปมีว่า จำเลยได้ซื้อโครายนี้ไปจากการขายในตลาดนัดโดยสุจริตหรือไม่ ได้ความว่าโคของกลางเป็นโคผู้มีอายุ 10 กว่าปีและใช้งานได้แล้วทั้งสองตัว ตัวสีขาวมีตั๋วพิมพ์รูปพรรณแต่ พ.ศ. 2500 ตัวสีเหลืองแซมขาวมีตั๋วพิมพ์รูปพรรณแต่ พ.ศ. 2496 และจำเลยก็ยอมรับว่าเป็นโคตอนใช้งานมาแล้ว 5-6 ปี เมื่อซื้อแล้วก็นำไปไถนา ประกอบกับพระราชบัญญัติสัตว์พาหนะ พ.ศ. 2482 ซึ่งบัญญัติไว้สำหรับคุ้มครองกรรมสิทธิ์และป้องกันการลักสัตว์พาหนะ มาตรา 8 ก็บังคับไว้ว่า โคที่ใช้งานได้แล้วให้นำไปจดทะเบียนทำตั๋วพิมพ์รูปพรรณ เป็นการแสดงให้เห็นและจำเลยย่อมจะรู้อยู่ว่า โคของกลางต้องเป็นโคที่มีตั๋วพิมพ์รูปพรรณแล้ว การที่จำเลยจะซื้อโครายนี้ไว้โดยอ้างว่าไม่มีตั๋วพิมพ์รูปพรรณนั้น เป็นพฤติการณ์ที่ส่อไปในทางไม่สุจริต จะยกขึ้นโต้แย้งกรรมสิทธิ์ของโจทก์ผู้เป็นเจ้าของไม่ได้
ผลคำพิพากษา
พิพากษายืน
