คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ในสำนวนแรกฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของที่ดิน 1 แปลงได้พิมพ์ลายนิ้วมือในใบมอบอำนาจให้จำเลยที่ 1 ไปขอหนังสือรับรองการทำประโยชน์ที่ดิน จำเลยที่ 1 ได้กรอกข้อความเองและเติมข้อความไปอีกว่าโจทก์มอบอำนาจให้จำเลยที่ 1 ทำนิติกรรมขายฝากที่ดินนั้นได้ด้วย แล้วจำเลยที่ 1 ได้ขายฝากที่ดินนั้นให้จำเลยที่ 2 จึงขอให้เพิกถอนสัญญาขายฝากที่ดินพิพาทเสียจำเลยที่ 1 ให้การว่า โจทก์ยินยอมให้จำเลยจำนองหรือขายฝากที่ดินพิพาทได้ ข้อความในใบมอบอำนาจตรงกับเจตนาของโจทก์แล้ว จำเลยที่ 2 ให้การว่า โจทก์ได้บอกขายฝากที่ดินพิพาทให้แก่จำเลยจำเลยได้ทำนิติกรรมขายฝากโดยสุจริต และโจทก์ยังเช่าที่ดินพิพาทจากจำเลยอีกด้วย แสดงว่าโจทก์รู้ถึงการทำนิติกรรมขายฝากเป็นอย่างดีจึงขอให้เพิกถอนมิได้โจทก์ในสำนวนหลังฟ้องว่าจำเลยได้ขายฝากที่ดินดังกล่าวไว้กับโจทก์
กำหนดไถ่ถอนภายใน 1 ปี และจำเลยได้ขอเช่าที่พิพาทโดยคิดค่าเช่าเดือนละ 300 บาท จำเลยค้างค่าเช่า จึงขอให้ใช้และให้ส่งมอบที่พิพาทให้แก่โจทก์จำเลยให้การว่า ต่อสู้เช่นเดียวกับคำฟ้องในคดีแรกศาลชั้นต้นพิจารณาพิพากษารวมกันโดยพิพากษาว่าโจทก์ไม่มีเจตนาขายฝากที่ดินให้จำเลยที่ 2 การขายฝากเป็นโมฆะ ให้เพิกถอนการขายฝากและให้ยกฟ้องคดีที่นายหนุนเป็นโจทก์
คำพิพากษาศาลล่าง
จำเลยทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษาว่า การที่โจทก์มอบอำนาจให้ไปขอหนังสือรับรองการทำประโยชน์ แต่นางบัวเขียวจำเลยกลับยักยอกลายมือไปทำการขายฝากอีก โจทก์จะอ้างความประมาทเลินเล่อของตนมาเพิกถอนนิติกรรมขายฝากมิได้ อ้างฎีกาที่ 353/2503 และ 491/2492 จึงให้ยกฟ้องคดีที่นางคำปันเป็นโจทก์ และให้นางคำปันส่งมอบนาพิพาทให้นายหนุนนางคำปันโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า การที่จำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นตัวแทนกรอกใบมอบอำนาจเพิ่มขึ้นให้ทำการขายฝากได้ด้วย เป็นการทำนอกเหนือขอบอำนาจของตัวการจึงไม่ผูกพันตัวการตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 823 เว้นแต่ทางปฏิบัติของตัวการทำให้บุคคลภายนอกมีมูลเหตุอันสมควรจะเชื่อว่าการนั้นอยู่ในขอบอำนาจของตัวแทนหรือตัวการให้สัตยาบัน จึงจะผูกพันตัวการตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 822 และ 823 แต่ข้อเท็จจริงในคดีนี้ไม่ปรากฏว่าทางปฏิบัติของโจทก์ทำให้บุคคลภายนอกมีมูลเหตุสมควรเชื่อว่า
การนั้นอยู่ภายในขอบอำนาจของตัวแทนหรือว่าตัวการได้ให้สัตยาบันแล้ว คำพิพากษาฎีกาที่ศาลอุทธรณ์อ้างมานั้นเป็นเรื่องตัวแทนเอาใบมอบอำนาจของตัวการออกแสดงว่ามีอำนาจทำได้ บุคคลภายนอกจึงทำนิติกรรมโดยตัวการเป็นต้นเหตุให้เขาหลงเชื่อเช่นนั้น แต่คดีนี้บุคคลภายนอกคือจำเลยที่ 2 มิได้หลงเชื่อใบมอบอำนาจ หากเชื่อตัวบุคคลอื่นซึ่งแสดงตนเป็นโจทก์ โจทก์จึงมิได้ทำให้จำเลยที่ 2 หลงเชื่อ คนอื่นต่างหากที่ทำให้จำเลยที่ 2 เชื่อบุคคลผิดตัว กรณีไม่เข้าข้อยกเว้นที่จะทำให้นิติกรรมขายฝากผูกพันโจทก์จึง
ผลคำพิพากษา
พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ให้บังคับคดีตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น
