Loading...
กฎหมาย กฎหมาย
Secondary Logo Secondary Logo
กฎหมาย กฎหมาย
กฎหมาย กฎหมาย
หน้าแรก
ปรึกษาทนายความที่ออนไลน์ตอนนี้ ทนายความทั้งหมด
คดีแพ่ง ธุรกิจ และทรัพย์สิน คดีแพ่งทั่วไปและสัญญา หนี้สิน บัตรเครดิต และบังคับคดี คดีที่ดินและอสังหาริมทรัพย์ คดีละเมิดและเรียกค่าเสียหาย คดีหุ้นส่วนและบริษัท คดีธุรกิจและการค้า คดีลิขสิทธิ์และเครื่องหมายการค้า คดีล้มละลายและฟื้นฟูกิจการ คดีคุ้มครองผู้บริโภค คดีอาญา ทุจริต และฟอกเงิน คดีอาญาทั่วไป คดีอาญาทุจริตและประพฤติมิชอบ คดี ป.ป.ช. และ ป.ป.ท. คดีผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง คดีฟอกเงินและยึดทรัพย์ คดียาเสพติด คดีเด็กและเยาวชน คดีครอบครัวและมรดก คดีหย่า อำนาจปกครองบุตร (คนไทย) คดีหย่า อำนาจปกครองบุตร (คู่สมรสต่างประเทศ) คดีมรดก พินัยกรรม และทรัพย์สิน คดีครอบครัวและมรดก (ทั่วไป) คดีไซเบอร์และออนไลน์ คดีฉ้อโกงออนไลน์และหลอกโอนเงิน คดีหมิ่นประมาทออนไลน์และโซเชียล คดี พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์และอาชญากรรมไซเบอร์ คดีออนไลน์และเทคโนโลยี (ทั่วไป) คดีแรงงาน จราจร และปกครอง คดีแรงงานและการเลิกจ้าง คดีจราจรและอุบัติเหตุรถชน คดีปกครอง วินัยข้าราชการและรัฐวิสาหกิจ คดีเฉพาะทางและระหว่างประเทศ คดีทางการแพทย์และสาธารณสุข คดีบัญชีและภาษีอากร คดีขนส่งทางทะเลและการค้าระหว่างประเทศ คดีประกันภัยและสินไหมทดแทน คดีคนต่างด้าว วีซ่า และใบอนุญาตทำงาน
ให้แพลตฟอร์มเลือกทนายให้ สมัครเป็นทนายความ
Secondary Logo Secondary Logo
ลืมรหัสผ่าน?
สลับบัญชีตัวอย่าง โหมดสาธิต · ไม่ต้องใช้รหัสผ่าน

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3826/2530

พ.ศ. 2530 ศาลฎีกา

ย่อหลักกฎหมาย

ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295 ลงวันที่ 28 พฤศจิกายน 2515 ข้อ76 บัญญัติว่า 'เงินค่าทดแทนนั้น ถ้าไม่มีบทบัญญัติเป็นพิเศษใน พระราชบัญญัติ เวนคืนอสังหาริมทรัพย์ ซึ่งออกตามข้อ 63 แล้ว ให้กำหนดเท่าราคาของทรัพย์สินตามราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันดังต่อไปนี้ (1) ในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนใช้บังคับในกรณีที่ได้ตราพระราชกฤษฎีกาเช่นว่านั้น ฯลฯ' ฉะนั้น เงินค่าทดแทนในการเวนคืนที่ดินของโจทก์จึงจะกำหนดตามบัญชีราคาที่ดินตามราคาตลาดเพื่อให้เป็นทุนทรัพย์สำหรับเก็บค่าธรรมเนียมในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมหาได้ไม่ แม้โจทก์จะไม่ได้นำสืบให้เห็นโดยตรงว่าที่ดินของโจทก์มีราคาตามธรรมเนียมที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันที่ พระราชกฤษฎีกา กำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนรายพิพาทใช้บังคับเท่าใด แต่โจทก์ก็นำสืบถึงราคาซื้อขายของที่ดินข้างเคียงกับที่ดินของโจทก์ในเวลาก่อนและหลังพระราชกฤษฎีกา ดังกล่าวบังคับใช้ ศาลย่อมใช้ดุลพินิจกำหนดราคาซื้อขายที่ดินของโจทก์ในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกา ใช้บังคับได้.

คำฟ้องและคำให้การ

โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่5253, 5110, 3206 (บางส่วน) และครอบครองปรปักษ์จนได้กรรมสิทธิ์ที่ดิน โฉนดเลขที่ 1583 เนื้อที่ 2 ตารางวา ที่ดินดังกล่าวอยู่ที่ตำบลสมเด็จเจ้าพระยา อำเภอธนบุรี (บางกอกใหญ่) ต่อมาเปลี่ยนเป็นแขวงสมเด็จเจ้าพระยา เขตคลองสาน รวมเนื้อที่ 26.8 ตารางวาเมื่อ พ.ศ. 2519 และ พ.ศ. 2524 มีพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่จะเวนคืนในท้องที่แขวงวังบูรพาภิรมย์ เขตพระนครแขวงจักรวรรดิ์ เขตสัมพันธ์วงศ์ แขวงคลองสาน ต่อมาแก้เป็นแขวงสมเด็จเจ้าพระยา เขตคลองสาน และแขวงวัดกัลยาณ์ เขตธนบุรีกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2519 และ พ.ศ. 2524 (ฉบับที่2) ซึ่งบัญญัติให้จำเลยที่ 4 เป็นเจ้าหน้าที่ดำเนินการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์และให้จำเลยที่ 2 รักษาการตามพระราชกฤษฎีกา

เจ้าหน้าที่ของจำเลยที่ 1 และที่ 3 ซึ่งปฏิบัติตามคำสั่งของจำเลยที่ 2 และที่ 4 กำหนดค่าทดแทนที่ดินโจทก์ตามโฉนดเลขที่ 5253 และ 5110เนื้อที่ 22.8 ตารางวา ตารางวาละ 9,508 บาท เป็นเงิน 216,800 บาทและตามโฉนดเลขที่ 3206 เนื้อที่ 2 ตารางวา ตารางวาละ 10,000บาท เป็นเงิน 20,000 บาท โจทก์เห็นว่าค่าทดแทนจำนวนดังกล่าวไม่เป็นธรรมและมิได้กำหนดตามที่ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295 ข้อ 76 บัญญัติไว้ จึงร้องเรียนไปยังจำเลยที่ 2 ให้กำหนดค่าทดแทนใหม่ แต่จำเลยที่ 2 ยืนยันค่าทดแทนตามที่กำหนดไว้แล้ว โจทก์เห็นว่าเพื่อประโยชน์ส่วนรวมของประชาชนที่จะใช้ถนนและสะพานใหม่ จึงยอมรับค่าทดแทนบางส่วนเป็นเงิน 146,000บาทจากจำเลยที่ 3 โดยได้โต้แย้งไว้ ที่ดินของโจทก์มีราคาซื้อขายกันในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกาดังกล่าวใช้บังคับไม่ต่ำกว่าตารางวาละ 40,000 บาท

โจทก์ขอคิดเพียงตารางวาละ 35,000 บาท รวม 26.8 ตารางวา เป็นเงิน 938,000 บาทจำเลยที่ 3 จ่ายให้แล้ว 236,800 บาท ยังขาดอีก 701,200 บาทซึ่งจำเลยทั้งสี่ต้องรับผิดใช้แก่โจทก์ โจทก์มอบให้ทนายความทวงถามให้จำเลยทั้งสี่ชำระเงินจำนวนนี้แล้ว แต่จำเลยทั้งสี่เพิกเฉย ขอให้จำเลยทั้งสี่ร่วมกันใช้เงินจำนวน706,200 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินดังกล่าวนับแต่วันที่ 29 มกราคม 2524 จนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์

จำเลยทั้งสี่ให้การว่า รัฐบาลตั้งกรรมการขึ้นเพื่อตกลงค่าทดแทนกับโจทก์ตามพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยกำหนดเขตที่ดินที่จะเวนคืน จำเลยที่ 1 ที่ 2 ที่ 3 ไม่มีอำนาจกำหนดค่าทดแทนส่วนจำเลยที่ 4 เป็นแต่เจ้าหน้าที่เวนคืนที่ดิน ไม่มีอำนาจกำหนดค่าทดแทนที่ดิน โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยทั้งสี่ แต่อย่างไรก็ดี คณะอนุกรรมการจัดซื้อที่ดินและชดเชยค่ารื้อถอนอาคารและสิ่งปลูกสร้างกับต้นไม้ที่ถูกโค่นล้ม ถือเอาราคาค่าทดแทนตามบัญชีกำหนดจำนวนราคาที่ดินตามราคาตลาดเพื่อให้เป็นทุนทรัพย์สำหรับเก็บค่าธรรมเนียมในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม ซึ่งคณะกรรมการกำหนดและเริ่มใช้ตั้งแต่วันที่ 1มกราคม 2522 จึงเป็นราคาที่เป็นธรรมและเหมาะสมแล้ว จำเลยทั้งสี่กระทำไปเพื่อประโยชน์แก่สาธารณชนทั่วไปชอบด้วยกฎหมายและแจ้งให้โจทก์ไปรับเงินจากจำเลยที่ 3 แล้ว แต่โจทก์ไม่ไปขอรับเงินจำเลยที่ 3 จึงนำเงินค่าทดแทนที่จะต้องชำระให้โจทก์จำนวน 276,800 บาทไปวาง ณ สำนักงานวางทรัพย์ กรมบังคับคดีต่อมาโจทก์ไปขอรับเงินค่าทดแทนที่ดินตามโฉนดเลขที่ 5253จำนวน 146,000 บาท จากกรมบังคับคดีแล้ว ขอให้ยกฟ้อง

คำพิพากษาศาลล่าง

ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 3 ใช้เงิน 136,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับแต่วันฟ้องจนกว่าชำระเสร็จแก่โจทก์ ให้จำเลยที่ 3 ใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์โดยกำหนดค่าทนายความ 1,200 บาท ค่าขึ้นศาลให้ใช้เท่าที่โจทก์ชนะคดี ให้ยกฟ้องโจทก์เกี่ยวกับจำเลยที่ 1 ที่ 2 และที่ 4 โจทก์และจำเลยที่ 3 อุทธรณ์

ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า โจทก์ควรได้รับค่าทดแทนสูงขึ้นเป็นตารางวาละ 25,000 บาท ส่วนที่โจทก์อ้างว่าครอบครองปรปักษ์ที่ดิน 2 ตารางวา คดีอยู่ในระหว่างพิจารณาของศาลฎีกา โจทก์ยังไม่มีสิทธิเรียกค่าทดแทน พิพากษาแก้เป็นว่าให้จำเลยที่3 ชดใช้ค่าทดแทนที่ดินเพิ่มขึ้นจากที่ศาลชั้นต้นให้รับผิดอีก 248,000 บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงินดังกล่าวตั้งแต่วันฟ้องจนกว่าชำระเสร็จให้แก่โจทก์ ให้จำเลยที่ 3 ใช้ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์แทนโจทก์โดยกำหนดค่าทนายความ 5,000 บาท นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น จำเลยที่ 3 ฎีกา

ศาลฎีกาวินิจฉัย

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า 'ค่าทดแทนในการเวนคืนที่ดินเพื่อสร้างทางหลวงนั้นประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 295 ลงวันที่ 28 พฤศจิกายน2515 ข้อ 76 บัญญัติว่า 'เงินค่าทดแทนนั้น ถ้าไม่มีบทบัญญัติเป็นพิเศษในพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ซึ่งออกตามข้อ 63 แล้ว ให้กำหนดเท่าราคาของทรัพย์สินตามราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันดังต่อไปนี้ (1) ในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนใช้บังคับในกรณีที่ได้ตราพระราชกฤษฎีกาเช่นว่านั้น ฯลฯ' ซึ่งจำเลยที่ 3 เองก็ให้การรับว่าค่าทดแทนที่ดินที่ถูกเวนคืนนั้นจะต้องคำนวณเท่าราคาทรัพย์สินตามราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนใช้บังคับ

ดังนั้นค่าทดแทนที่ดินของโจทก์จะกำหนดตามบัญชีราคาที่ดินตามราคาตลาดเพื่อให้เป็นทุนทรัพย์สำหรับเก็บค่าธรรมเนียมในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเอกสารหมาย ล.4 ที่จำเลยที่ 3 ใช้เป็นเกณฑ์คำนวณค่าทดแทนไม่ได้ เพราะไม่ใช่ราคาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนใช้บังคับและขัดกับประกาศของคณะปฏิวัติฉบับดังกล่าว จะต้องกำหนดเท่าราคาที่ดินตามราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันที่ 1 มกราคม 2520 ซึ่งเป็นวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนใช้บังคับ ปัญหาว่าโจทก์ควรได้รับค่าทดแทนที่ดินเท่าใดนั้นโจทก์มีพยานหลักฐานนำสืบว่า เมื่อ พ.ศ. 2501 โจทก์ซื้อที่ดินรายพิพาทในราคาตารางวาละ 20,000 บาท แต่ลงไว้ในสัญญาซื้อขายเพียงตารางวาละ 10,000 บาทเศษเพราะผู้ขายให้ลงราคาไว้เช่นนั้นเพื่อจะได้เสียค่าธรรมเนียมน้อย

เมื่อวันที่ 11กันยายน 2514 นายอรุณ จริยาภิรัต ขายที่ดิน 2 โฉนดอยู่ห่างที่ดินรายพิพาท 5-6 ห้องแถวการค้า ในราคาตารางวาละ 35,000 บาทเศษและเมื่อวันที่ 13 พฤษภาคม 2525 ธนาคารกรุงเทพ จำกัด ซื้อที่ดินในบริเวณใกล้ที่ดินรายพิพาทและทำเลการค้าสู้ที่ดินรายพิพาทไม่ได้ในราคา ตารางวาละ 40,000 บาท

ศาลฎีกาเห็นว่าแม้โจทก์จะไม่ได้นำสืบให้เห็นโดยตรงว่าที่ดินของโจทก์มีราคาตามธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนรายนี้ใช้บังคับเท่าใด แต่โจทก์ก็ได้นำสืบถึงราคาซื้อขายของที่ดินข้างเคียงกับที่ดินของโจทก์ในเวลาก่อนและหลังพระราชกฤษฎีกาดังกล่าวใช้บังคับ ศาลย่อมใช้ดุลพินิจกำหนดราคาซื้อขายของที่ดินของโจทก์ในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกาใช้บังคับได้ ศาลฎีกาเห็นต่อไปว่า เมื่อคำนึงถึงว่าโจทก์ซื้อที่ดินของโจทก์เมื่อ พ.ศ. 2501 ในราคาตารางวาละไม่ต่ำกว่า10,000 บาทเศษ เป็นระยะเวลาก่อนพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนรายนี้ใช้บังคับถึง 19 ปี และในระยะเวลาก่อนและหลังพระราชกฤษฎีกาดังกล่าวใช้บังคับประมาณ4-5 ปี

การซื้อขายที่ดินใกล้เคียงที่ดินของโจทก์ทำหนังสือสัญญาขายที่ดินตามเอกสารหมาย จ.15 และ จ.17 ในราคาตารางวาละ35,000 บาทเศษและ 40,000 บาท ทำให้ไม่น่าเชื่อว่าที่ดินของโจทก์ตามราคาธรรมดาที่ซื้อขายในท้องตลาดในวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนใช้บังคับจะมีราคาเพียงตารางวาละ 6,000 บาท หรือ 10,000 บาทดังที่จำเลยที่ 3 กำหนดเป็นค่าทดแทนให้โจทก์ แต่ค่าทดแทนที่ศาลอุทธรณ์กำหนดตารางวาละ 25,000 บาทนั้น

ศาลฎีกาเห็นว่าที่ดินที่โจทก์อ้างว่าซื้อขายในระยะก่อนและหลังวันที่พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืนรายนี้ ตามหนังสือสัญญาขายที่ดินเอกสารหมาย จ.15 และ จ.17 ทั้งสองรายต่างเป็นการซื้อขายรวมทั้งตึกแถวในที่ดินที่ซื้อขายกันนั้นด้วย ราคาที่ดินจึงมิใช่ตารางวาละ 35,000 บาทหรือ40,000 บาท ดังโจทก์กล่าวอ้าง

ศาลฎีกาเห็นว่าค่าทดแทนที่ดินของโจทก์ชอบที่จะเป็นไปตามที่ศาลชั้นต้นกำหนดซึ่งเป็นจำนวนที่เหมาะสมและชอบธรรมแล้ว ฎีกาของจำเลยที่ 3 ฟังขึ้นบางส่วน'

ผลคำพิพากษา

พิพากษาแก้เป็นว่า ให้บังคับคดีตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น.

ข้อมูลคดี

องค์คณะผู้พิพากษา
ดำริ ศุภพิโรจน์ · อำนวย อินทุภูติ · สมศักดิ์ จูสวัสดิ์
แหล่งที่มา
กองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนก
สืบค้นที่ศาลฎีกา
มีเรื่องคล้ายคดีนี้?
เล่าเรื่องของคุณให้ระบบประเมินเบื้องต้นฟรี หรือปรึกษาทนายความที่ดูข้อเท็จจริงของคุณโดยตรง

ข้อมูลคำพิพากษาเพื่อการค้นคว้า ข้อเท็จจริงของแต่ละคดีแตกต่างกัน ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายสำหรับเรื่องของคุณ ฉบับที่ใช้อ้างอิงคือฉบับของศาลฎีกา

ติดต่อเรา
เลือกช่องทางที่ต้องการ

ยินดีต้อนรับ 👋
กรอกข้อมูลเพื่อให้เจ้าหน้าที่ติดต่อกลับได้