คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 376/2536

ย่อหลักกฎหมาย

การที่จำเลยทำนิติกรรมแลกเปลี่ยนที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยซึ่งมีราคาสูงกว่า แลกเปลี่ยนกับที่ดินของผู้คัดค้านซึ่งเป็นที่ดินว่างเปล่าและไม่ติดถนนให้แก่ผู้คัดค้าน ในระยะเวลาสามปีก่อนมีการขอให้ล้มละลาย เป็นการกระทำโดยไม่สุจริต ผู้ร้องขอให้เพิกถอนนิติกรรมดังกล่าวได้ตาม พ.ร.บ.ล้มละลาย มาตรา 114.คดีนี้มูลกรณีสืบเนื่องมาจากโจทก์ฟ้องขอให้จำเลยล้มละลายเมื่อวันที่ 19 เมษายน 2533 ศาลชั้นต้นมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลยเด็ดขาดเมื่อวันที่ 8 สิงหาคม 2533 และพิพากษาให้จำเลยเป็นบุคคลล้มละลายเมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2534 จำเลยยังไม่พ้นภาวะดังกล่าวผู้ร้องยื่นคำร้องว่า เมื่อวันที่ 13 กันยายน 2531 จำเลยและนางสาวรุ้งระวี กับนางสาวระพีพรรณ ได้นำที่ดินโฉนดเลขที่ 9571และโฉนดตราจองที่ 6739 พร้อมสิ่งปลูกสร้าง มาจดทะเบียนแลกเปลี่ยนกัน โดยจำเลยยอมรับเอาส่วนของนางสาวรุ้งระวีและนางสาวระพีพรรณในที่ดินโฉนดตราจองที่ 6739 และจำเลยยอมยกส่วนของตนในที่ดินโฉนดเลขที่ 9571 ให้แก่บุคคลทั้งสอง ซึ่งเป็นการกระทำลงก่อนที่โจทก์จะฟ้องคดีล้มละลายเป็นคดีนี้ จึงอยู่ในระยะเวลา 3 ปี ก่อนมีการขอให้ล้มละลาย และจำเลยได้โอนให้แก่บุคคลทั้งสองในขณะที่จำเลยถูกจับกุมคุมขังอยู่ในเรือนจำจังหวัดอุตรดิตถ์ในข้อหาฉ้อโกง ซึ่งโจทก์ได้ฟ้องจำเลยเป็นคดีอาญา ที่ดินโฉนดเลขที่9571 ที่จำเลยได้ยกให้แก่ผู้รับโอนทั้งสองนั้นมีสิ่งปลูกสร้างเป็นตึกแถว 2 ชั้น ครึ่งตึกครึ่งไม้ จำนวน 3 ห้อง คือ เลขที่217, 219, 221 ปลูกอยู่ ส่วนที่ดินโฉนดตราจองที่ 6739 ที่จำเลยรับมาเป็นที่ดินไม่มีสิ่งปลูกสร้างและไม่มีทางเข้าออก จำเลยย่อมทราบดีว่ามีราคาน้อยกว่า การกระทำของจำเลยเช่นนี้เป็นการยอมเสียเปรียบและมุ่งหมายให้ผู้รับโอนทั้งสองได้เปรียบอันเป็นการกระทำโดยไม่สุจริต โดยผู้รับโอนทั้งสองรู้อยู่แล้วว่าจำเลยมีฐานะทางการเงินไม่ดีเป็นผู้มีหนี้สินล้นพ้นตัว และเป็นการรับโอนโดยมุ่งหมายให้ผู้รับโอนได้เปรียบเพื่อช่วยเหลือจำเลยในการปิดบังจำหน่ายทรัพย์สินให้เป็นของบุคคลอื่น ขอให้มีคำสั่งเพิกถอนการโอนที่ดินโฉนดเลขที่ 9571 พร้อมสิ่งปลูกสร้างระหว่างจำเลยผู้โอน กับนางสาวรุ้งระวี และนางสาวระพีพรรณ ผู้รับโอนและให้กลับคืนสู่ฐานะเดิม หากไม่สามารถกลับคืนสู่ฐานะเดิมได้ให้ผู้รับโอนทั้งสองใช้ราคาที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างในราคา224,500 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี นับแต่วันยื่นคำร้องขอเพิกถอนนี้เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จผู้คัดค้านทั้งสองคัดค้านว่า การแลกเปลี่ยนที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างได้กระทำไปโดยสุจริตและมีค่าตอบแทน และเดิมต่างมีเจตนาที่จะโอนแลกเปลี่ยนกันมาตั้งแต่ปี 2520 โดยผู้คัดค้านทั้งสองกับจำเลยถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินโฉนดตราจองที่ 6739 พร้อมสิ่งปลูกสร้างร่วมกัน สิ่งปลูกสร้างเป็นห้องแถว 4 ห้องเฉพาะห้องเลขที่ 215, 217 และ 219 เป็นกรรมสิทธิ์ของผู้คัดค้านทั้งสองส่วนห้องเลขที่ 221 เป็นกรรมสิทธิ์ของจำเลย และต่อมาปี 2520ผู้คัดค้านทั้งสองตกลงที่จะแลกเปลี่ยนที่ดินที่ว่างเปล่าหลังห้องแถวดังกล่าวกับห้องแถวเลขที่ 221 พร้อมที่ดินที่ห้องแถวทั้ง 4 ห้องปลูกอยู่ แต่ในขณะนั้นผู้คัดค้านทั้งสองยังเป็นผู้เยาว์นายจำนง บิดาของผู้คัดค้านทั้งสองจึงได้ยื่นคำร้องขอทำนิติกรรมแทนและเมื่อวันที่ 22 กันยายน 2520 ศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งอนุญาตให้ทำนิติกรรมแทนได้แต่ยังไม่ได้จดทะเบียนโอนแลกเปลี่ยนที่ดินและสิ่งปลูกสร้างตามคำสั่งศาล นายจำนงถึงแก่ความตายไปก่อนและเนื่องจากได้มีการนำโฉนดตราจองดังกล่าวไปค้ำประกันจำเลยไว้แก่ทางเทศบาลเมืองอุตรดิตถ์ จึงยังไม่ได้นำไปจดทะเบียนโอนแลกเปลี่ยนกัน แต่ก็ได้ส่งมอบทรัพย์สินที่แลกเปลี่ยนกันแล้วโดยผู้คัดค้านทั้งสองได้ส่งมอบที่ดินที่ว่างเปล่าหลังห้องแถวเนื้อที่จำนวน 1 งาน 12 ตารางวา ให้แก่จำเลย และจำเลยได้ส่งมอบห้องแถวเลขที่ 221 พร้อมที่ดินที่ห้องแถวดังกล่าวปลูกอยู่เนื้อที่จำนวน 65 ตารางวาให้แก่ผู้คัดค้านทั้งสองมาแต่ปี 2520แล้วได้ครอบครองตลอดมาจนถึงปัจจุบัน ขอให้ยกคำร้องศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้เพิกถอนการโอนที่ดินโฉนดเลขที่ 9571ตำบลท่าเสา (ท่าอิฐ) อำเภอเมืองอุตรดิตถ์ จังหวัดอุตรดิตถ์พร้อมสิ่งปลูกสร้าง ระหว่างนางเสริมศรี คำมี จำเลยผู้โอน กับนางสาวรุ้งระวี ชัยมงคล และนางสาวระพีพรรณ ชัยมงคล ผู้รับโอนทั้งสอง และให้กลับคืนสู่ฐานะเดิม หากไม่สามารถกลับคืนสู่ฐานะเดิมได้ให้ผู้รับโอนทั้งสองใช้ราคาเป็นเงิน 150,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับแต่วันยื่นคำร้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ผู้คัดค้านทั้งสองอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 2 พิพากษายืนผู้คัดค้านทั้งสองฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงเบื้องต้นฟังเป็นยุติว่า เมื่อวันที่ 19 เมษายน 2533