คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องขอให้ศาลแสดงว่า โจทก์เป็นทายาทโดยธรรมรับมรดกของนางสาวอุไรผู้ตายตามกฎหมาย และให้ถอนอำนาจจัดการมรดกของนางสาวอุไรจากจำเลยและให้จำเลยส่งทรัพย์ตามบัญชีท้ายฟ้องแก่โจทก์ ถ้าไม่สามารถ ก็ให้ใช้ราคา 14,700 บาท
จำเลยให้การต่อสู้ว่า โจทก์ไม่ใช่ทายาทโดยธรรม และไม่มีสิทธิรับมรดกของนางสาวอุไรจำเลยมิได้กระทำผิดหน้าที่ผู้จัดการมรดก และมิได้ปิดบังทรัพย์มรดกของนางสาวอุไรไว้เพราะทรัพย์ดังกล่าวไม่มีอยู่ที่จำเลย ที่โจทก์กล่าวหาว่าจำเลยเจตนาแกล้งไม่ให้โจทก์ได้รับมรดกนั้น ความจริงจำเลยเป็นแต่เพียงไปร้องขอให้พนักงานอัยการร้องแทนจำเลยต่อศาลขอตั้งจำเลยเป็นผู้จัดการมรดกเท่านั้น และตัดฟ้องว่าคดีโจทก์ขาดอายุความ วันชี้สองสถานโจทก์รับว่าบัญชีเครือญาติท้ายฟ้องถูกต้อง
คำพิพากษาศาลล่าง
ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าโจทก์เป็นทายาทโดยธรรมมีสิทธิได้รับมรดกของนางสาวอุไรตามกฎหมาย ให้ถอนจำเลยออกจากผู้จัดการมรดกของนางสาวอุไร
ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ ให้จำเลยส่งทรัพย์ตามบัญชีท้ายฟ้องให้โจทก์ ถ้าส่งไม่ได้ก็ให้ใช้ราคาจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า(1) จำเลยฎีกาว่า การรับมรดกของนายเถียรซึ่งเป็นน้าของเจ้ามรดกจะมีสิทธิได้ก็ต้องเป็นขณะที่นายเถียรมีชีวิตอยู่ขณะเมื่อเจ้ามรดกตาย แต่นายเถียรได้ตายไปก่อนเจ้ามรดก โจทก์ซึ่งเป็นบุตรนายเถียรก็ไม่มีทางจะเข้ารับมรดกแทนที่นายเถียรได้นั้น เห็นว่าฟังไม่ได้เพราะนายเถียรก็เป็นทายาทของเจ้ามรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1629(6) อยู่แล้ว โจทก์ซึ่งเป็นผู้สืบสันดานของนายเถียรย่อมมีสิทธิรับมรดกแทนที่ ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 1639 โดยตรง(2) การที่จำเลยไปร้องขอต่อศาลให้ตั้งจำเลยเป็นผู้จัดการมรดกนั้น
จำเลยก็ได้ปกปิดความจริง อันควรบอกแจ้งว่าทายาทโดยธรรมของผู้ตายยังคงมีตัวอยู่ถึง3 คน แสดงความไม่สุจริตของจำเลยมาตั้งแต่ต้น และเมื่อได้รับแต่งตั้งเป็นผู้จัดการมรดกแล้ว จำเลยก็ไม่ปรารถนาที่จะทำบัญชีทรัพย์มรดกตามหน้าที่ที่กฎหมายบังคับไว้ในมาตรา 1728, 1729 ซ้ำในชั้นศาลคดีนี้ จำเลยก็คงยืนยันว่า โจทก์ไม่ใช่ทายาทโดยธรรมที่จะได้รับมรดก ย่อมเป็นการสมควรทุกประการที่ศาลจะถอนจำเลยจากการเป็นผู้จัดการมรดกเสียตามมาตรา 1731(3) เรื่องอายุความ คดีเรื่องนี้เป็นเรื่องที่ทายาทจะเรียกร้องเอาทรัพย์สินอันเป็นกรรมสิทธิ์ตกทอดแก่ตน โดยขอให้ถอดถอนผู้จัดการมรดกเสียก่อน แต่ถึงอย่างไรก็ดี จำเลยก็เป็นผู้ไม่มีสิทธิในกองมรดกที่จะยึดถือทรัพย์สิน
อันเป็นมรดกนั้นไว้อย่างไรได้ แม้จำเลยจะยังคงเป็นผู้จัดการมรดกอยู่ จำเลยก็ต้องรับผิดต่อทายาทตามมาตรา 1720 โดยลักษณะตัวแทนตัวการ จำเลยจะยกฐานะผู้จัดการมรดกมาต่อสู้กับทายาทตามบทบัญญัติแห่งมาตรา 1754, 1755 ที่จำเลยอ้างหาได้ไม่คดีนี้เป็นคดีเกี่ยวกับการจัดการมรดก ผู้จัดการมรดกจะยกอายุความขึ้นต่อสู้ทายาทได้ก็แต่ตามมาตรา 1733 วรรค 2 ซึ่งมีกำหนด 5 ปีนับแต่การจัดการมรดกสิ้นสุดลง ซึ่งในกรณีนี้ อายุความยังหาได้ตั้งต้นนับไม่พิพากษายืน
