คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องขอให้ศาลพิพากษาหรือสั่งให้เพิกถอนคำสั่งของจำเลยที่ อ.ด.19/4497เกี่ยวกับการถอนสัญชาติไทยของโจทก์โดยให้โจทก์กับพวกมีสัญชาติไทยต่อไปตามเดิมจำเลยให้การว่า โจทก์มีบิดาเป็นคนต่างด้าวและมีมารดาเป็นผู้ที่เข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรไทยโดยไม่ได้รับอนุญาตตามกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมือง ในขณะที่โจทก์เกิด โจทก์ย่อมถูกถอนสัญชาติไทย ตามประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 ลงวันที่ 13 ธันวาคม 2515 ข้อ 1(3) โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องเพราะจำเลยเป็นเพียงผู้ปฏิบัติให้เป็นผลตามประกาศของคณะปฏิวัติดังกล่าว และต่อสู้ในประการอื่น ๆ อีกหลายข้อขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า
ศาลฎีกาวินิจฉัย
ที่จำเลยฎีกาว่า ตามฟ้องและคำขอท้ายฟ้องของโจทก์เป็นเรื่องที่โจทก์ประสงค์จะให้แก้ไขเปลี่ยนแปลงรายการในทะเบียนบ้านเกี่ยวกับสัญชาติ โจทก์จะต้องดำเนินการตามขั้นตอนที่บัญญัติไว้ตามพระราชบัญญัติทะเบียนราษฎร์เสียก่อน มิฉะนั้นโจทก์ก็ไม่มีอำนาจฟ้องนั้น
ศาลฎีกาเห็นว่าคดีนี้โจทก์บรรยายฟ้องว่าเมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2520 จำเลยอาศัยอำนาจตามประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 337 ลงวันที่ 13 ธันวาคม 2515 ได้มีคำสั่งที่ อ.ด.19/4497เรื่อง การถอนสัญชาติส่งสำเนาหนังสือของจำเลยที่ อ.ด.19/3780 ลงวันที่ 11 กุมภาพันธ์2520 เรื่องการถอนสัญชาติ แจ้งคำสั่งของจำเลยที่สั่งถอนสัญชาติของโจทก์ ให้นายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองอุดรธานีแก้ไขทะเบียนบ้านโดยให้ถอนสัญชาติไทยของโจทก์และจำหน่ายชื่อโจทก์ออกจากทะเบียนบ้านเลขที่ 57 ถนนแสงฉ่ำอุทิศตำบลหมากแข้ง ซึ่งเป็นเหตุให้นายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองอุดรธานีปฏิบัติตามคำสั่งของจำเลยดังกล่าวนั้นแล้วปรากฏตามภาพถ่ายหนังสือที่ อ.ด.19/4497,
อ.ด.19/3780 ทะเบียนบ้านเลขที่ 57 ท้ายฟ้อง ซึ่งก็ปรากฏข้อความตามหนังสือที่ อ.ด.19/3780 ว่าจำเลยได้สั่งถอนสัญชาติไทยของโจทก์ทั้ง 7 คนจริง ส่วนหนังสือที่ อ.ด.19/4497 ก็เป็นคำสั่งของจำเลยถึงนายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองอุดรธานีให้ดำเนินการแก้ไขทะเบียนบ้านและหลักฐานอื่น ๆ ของโจทก์ตามสำเนาหนังสือที่ อ.ด.19/3780 ซึ่งก็ปรากฏตามทะเบียนบ้านเลขที่ 57 นั้นว่า นายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองอุดรธานีได้ดำเนินการถอนชื่อโจทก์และสัญชาติของโจทก์ในทะเบียนบ้านดังกล่าวโดยอ้างคำสั่งของจำเลยตามหนังสือที่ อ.ด.19/4497 ดังนั้นจึงเป็นที่เห็นได้ว่าคำสั่งของจำเลยตามหนังสือที่ อ.ด.19/4497 และที่ อ.ด.19/3780 ตามที่โจทก์ฟ้องเป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ทั้ง 7 คนโดยตรง
โจทก์ย่อมมีอำนาจฟ้องขอให้เพิกถอนคำสั่งของจำเลยตามหนังสือดังกล่าวนั้นได้ โดยหาจำต้องไปดำเนินการตามขั้นตอนที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติทะเบียนราษฎร์เสียก่อนดังจำเลยฎีกาไม่ที่จำเลยฎีกาว่า โจทก์ทั้ง 7 คนถูกถอนสัญชาติไทยตามประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 337 ข้อ 1(3) โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง ขอให้บังคับจำเลยได้นั้นปรากฏว่าประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 337 ลงวันที่ 13 ธันวาคม 2515 มีข้อความว่า ข้อ 1 ให้ถอนสัญชาติไทยของบรรดาบุคคลที่เกิดในราชอาณาจักรไทย โดยบิดาเป็นคนต่างด้าวหรือมารดาเป็นคนต่างด้าว แต่ไม่ปรากฏบิดาที่ชอบด้วยกฎหมาย และในขณะที่เกิดบิดาหรือมารดานั้นเป็น(1)...........(2)..........(3) ผู้ที่เข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรไทยโดยไม่ได้รับอนุญาตตามกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมืองศาลฎีกาเห็นว่าบุคคลที่จะต้องถูกถอนสัญชาติไทยตามประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 337 ข้อ 1(3)
ดังกล่าวนั้นได้แก่บุคคล 2 ประเภทคือ1. บุคคลที่เกิดในราชอาณาจักรไทยจากบิดาที่เป็นคนต่างด้าว และบิดานั้นเป็นคนต่างด้าวผู้เข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรไทยโดยไม่ได้รับอนุญาตตามกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมืองหรือ2. บุคคลที่เกิดในราชอาณาจักรไทยจากมารดาซึ่งเป็นคนต่างด้าวแต่ไม่ปรากฏว่าที่ชอบด้วยกฎหมาย และมารดานั้นเป็นคนต่างด้าวผู้เข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรไทยโดยไม่ได้รับอนุญาตตามกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมืองคดีนี้ข้อเท็จจริงรับกันว่าบิดาโจทก์คือนายหวู เตียนแค้ง เป็นคนต่างด้าวผู้ได้รับอนุญาตให้เข้าเมืองและมีใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าวโดยชอบด้วยกฎหมายส่วนมารดาโจทก์แม้ข้อเท็จจริงจะรับกันว่ามารดาโจทก์เป็นคนต่างด้าวอพยพเข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรไทยโดยไม่ได้รับอนุญาตตามกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมือง แต่ข้อเท็จจริงก็รับกันว่าบิดาและมารดาโจทก์จดทะเบียนสมรสกันถูกต้องตามกฎหมายที่อำเภอเมืองหนองคาย
เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม 2494 และโจทก์ทั้ง 7 คนเกิดในประเทศไทยหลังจากนั้นนายหวู เตียนแค้ง จึงเป็นบิดาโดยชอบด้วยกฎหมายของโจทก์ หาใช่เป็นกรณีที่โจทก์เกิดจากมารดาซึ่งเป็นคนต่างด้าวแต่ไม่ปรากฏบิดาที่ชอบด้วยกฎหมายไม่ โจทก์ทั้ง 3 คนจึงไม่ใช่บุคคลประเภทหนึ่งประเภทใดที่จะต้องถูกถอนสัญชาติไทยตามประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 337 ลงวันที่ 13 ธันวาคม 2515 ข้อ 1(3) ซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยผู้รักษาการตามประกาศของคณะปฏิวัติฉบับนี้ก็เข้าใจเช่นนี้ดังที่ปรากฏตามสรุปข้อวินิจฉัยเกี่ยวกับเรื่องสัญชาติของบุคคลที่เกิดในราชอาณาจักรไทยข้อ 9 ตามหนังสือกระทรวงมหาดไทยที่ มท.0313/ว.793 ลงวันที่ 17 สิงหาคม 2520ท้ายฟ้ง เมื่อเป็นเช่นนี้คำสั่งของจำเลยที่ให้ถอนสัญชาติไทยของโจทก์ทั้ง 4 คน จึงเป็นคำสั่งที่ไม่ชอบด้วยประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 337 ข้อ 1(3) ซึ่งมีผลให้คำสั่งจากจำเลยที่สั่งให้นายทะเบียนท้องถิ่นเทศบาลเมืองอุดรธานีดำเนินการแก้ไขทะเบียนบ้านเลขที่ 57 เกี่ยวกับเรื่องการถอนสัญชาติไทยของโจทก์ เป็นคำสั่งที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายไปด้วย ศาลอุทธรณ์พิพากษาคดีมาชอบแล้ว ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้นพิพากษายืน
