คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทำสัญญายอมให้จำเลยเปิดสาขาธนาคารโจทก์เพื่อดำเนินกิจการธนาคารพาณิชย์ ในการนี้จำเลยต้องนำเงินมาฝากประจำไว้แก่ธนาคารโจทก์และจำนองที่ดินเป็นประกันความเสียหาย โจทก์เป็นผู้แต่งตั้งสมุห์บัญชี และผู้รักษาเงินสด การดำเนินกิจการบางอย่างจะต้องขออนุมัติจากโจทก์ก่อน และจะต้องปฏิบัติตามระเบียบแบบแผนของโจทก์ปรากฏรายละเอียดของสัญญาตามภาพถ่ายท้ายคำฟ้อง จำเลยปฏิบัติผิดสัญญากล่าวคือ ไม่ปฏิบัติตามระเบียบแบบแผนของโจทก์ ทำการโดยประมาทเลินเล่อโดยปราศจากอำนาจหน้าที่ แสวงหาประโยชน์โดยไม่สุจริต ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายรวมเป็นเงิน ๑,๙๖๖,๓๗๙.๓๗ บาทจึงขอให้พิพากษาและบังคับ
จำเลยให้การว่า ผู้ลงลายมือชื่อในสัญญาแทนโจทก์ไม่มีอำนาจทำนิติกรรมแทนโจทก์ และสัญญาขัดต่อกฎหมายเป็นโมฆะ จำเลยไม่เคยปฏิบัติผิดสัญญาและระเบียบแบบแผนของธนาคารโจทก์ ไม่ได้ประมาทเลินเล่อ และไม่เคยแสวงหาประโยชน์โดยไม่สุจริต โจทก์ไม่ได้รับความเสียหายดังฟ้อง อย่างไรก็ดีจำเลยยังมีเงินอยู่ที่โจทก์คิดคำนวณแล้วโจทก์ยังเป็นหนี้จำเลย คดีโจทก์ขาดอายุความ ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า จำเลยจะต้องรับผิดชดใช้เงินแก่โจทก์ ๑๒,๗๕๙.๒๐ บาท แต่จำเลยมีเงินอยู่ที่ธนาคารโจทก์มากกว่าจำนวนที่จำเลยจะต้องรับผิดต่อโจทก์ พิพากษายกฟ้อง
คำพิพากษาศาลล่าง
โจทก์อุทธรณ์
ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า จำเลยต้องรับผิดชดใช้เงินแก่โจทก์เป็นเงิน ๑,๖๖๖,๓๗๙.๓๗ บาท พิพากษากลับเป็นว่า ให้จำเลยชำระเงินจำนวนดังกล่าวแก่โจทก์
ศาลฎีกาวินิจฉัย
จำเลยฎีกา
ศาลฎีกาวินิจฉัยข้อกฎหมายว่า สำหรับประเด็นข้อแรกที่จำเลยอ้างว่าสัญญาการจัดตั้งสาขาธนาคาร เอกสารหมาย จ.๑ ใช้บังคับไม่ได้นั้น จำเลยอ้างว่านายชวน รัตนรักษ์ ผู้ลงชื่อในสัญญาฝ่ายโจทก์ไม่มีอำนาจกระทำการแทนโจทก์ และสัญญาขัดต่อกฎหมาย ขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน ทั้งทำขึ้นโดยเจตนาลวง จึงเป็นโมฆะ
พิเคราะห์แล้ว เห็นว่าโจทก์จำเลยมีเจตนาจะทำสัญญาต่อกันและได้ทำสัญญาหมาย จ.๑ ขึ้นโดยมีนายชวน รัตนรักษ์ ลงชื่อเป็นคู่สัญญาฝ่ายโจทก์ถึงแม้นายชวนจะมิใช่ผู้แทนของโจทก์ซึ่งเป็นนิติบุคคล แต่จำเลยก็ทราบดีว่านายชวนลงชื่อในสัญญาในฐานะตัวแทนโจทก์ และโจทก์จำเลยก็ได้ปฏิบัติตามสัญญาต่อกันตลอดมาจนกระทั่งเกิดมีกรณีพิพาทขึ้นดังนี้ สัญญาหมาย จ.๑ ย่อมเป็นผลผูกพันระหว่างโจทก์กับจำเลย จำเลยจึงหาอาจยกข้อบังคับของโจทก์ในเรื่องอำนาจของกรรมการมากล่าวอ้างได้ไม่ ข้อที่ว่าสัญญาขัดต่อกฎหมาย เพราะโจทก์มิได้ดำเนินกิจการเองนั้น ปรากฏตามข้อสัญญาว่าโจทก์ยอมให้จำเลยดำเนินกิจการภายใต้ควบคุมดูแลของโจทก์ดังจะเห็นได้จากการแต่งตั้งสมุห์บัญชีและผู้รักษาเงินสด (หัวหน้าการเงิน)โจทก์สงวนสิทธิที่จะแต่งตั้งเอง
ส่วนบุคคลตำแหน่งอื่นนอกจากนี้ จำเลยแต่งตั้งได้แต่ต้องได้รับความเห็นชอบจากโจทก์ก่อน การดำเนินกิจการบางอย่างต้องได้รับอนุญาตจากโจทก์ หรือต้องผ่านสำนักงานใหญ่ของโจทก์จำเลยหามีอำนาจดำเนินการอย่างเป็นอิสระไม่ สัญญาดังกล่าวจึงไม่ใช่สัญญาจัดตั้งธนาคารพาณิชย์ขึ้นใหม่ ไม่ขัดต่อพระราชบัญญัติธนาคารพาณิชย์พ.ศ. ๒๔๘๘ ซึ่งใช้บังคับในขณะทำสัญญา ไม่ขัดต่อพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ ซึ่งออกประกาศใช้ในภายหลัง ประเด็นข้อ ๓. เรื่องอายุความ คดีนี้โจทก์ฟ้องจำเลยโดยอาศัยสัญญาตัวแทน (เอกสารหมาย จ.๑) เป็นมูลฐาน แม้จะกล่าวว่าจำเลยไม่ปฏิบัติตามระเบียบแบบแผนของธนาคารโจทก์ ทำการโดยประมาทเลินเล่อโดยปราศจากอำนาจ นอกเหนือขอบอำนาจหน้าที่แสวงหาประโยชน์โดยไม่สุจริต
ก็เป็นการกล่าวตามที่มีปรากฏในสัญญานั้นเอง เป็นเรื่องฟ้องขอให้จำเลยรับผิดตามสัญญาระหว่างโจทก์จำเลยซึ่งไม่มีกฎหมายกำหนดอายุความไว้เป็นอย่างอื่น หาใช่ฟ้องโดยอาศัยมูลละเมิดดังที่จำเลยฎีกาไม่ กรณีดังกล่าวต้องบังคับตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา ๑๖๔ คือมีอายุความสิบปี จำเลยปฏิบัติผิดสัญญาเมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๑ โจทก์ยื่นฟ้องคดีต่อศาลวันที่ ๒๒ เมษายน ๒๕๒๐ สิทธิเรียกร้องของโจทก์ยังไม่ขาดอายุความ ประเด็นข้อ ๖ สัญญาเอกสารหมาย จ.๑ ไม่ปิดอากรแสตมป์จะใช้เป็นพยานหลักฐานได้หรือไม่ ข้อนี้จำเลยให้การรับว่าได้ทำสัญญาจัดตั้งสาขาธนาคารฉบับลงวันที่ ๑๔ กรกฎาคม ๒๕๐๔ (เอกสารหมาย จ.๑)กับโจทก์จริง จึงรับฟังได้ตามคำให้การของจำเลย ไม่จำต้องใช้สัญญาเป็นพยานหลักฐาน
ผลคำพิพากษา
พิพากษายืน
