คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 12 มิถุนายน 2526 จำเลยที่ 1ได้ตกลงขายที่ดินเฉพาะส่วนของจำเลยที่ 1 ในโฉนดเลขที่ 2169ตำบลท่าเสา อำเภอกระทุ่มแบน จังหวัดสมุทรสาคร เนื้อที่ประมาณ20 ไร่ ให้แก่โจทก์ในราคาไร่ละ 30,000 บาท กำหนดจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินในวันที่ 30 มิถุนายน 2526 ในเวลาที่โจทก์กับจำเลยที่ 1 ตกลงกันนั้น จำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นหลานของจำเลยที่ 1และนางหนู แก้วดวงเล็ก มารดาจำเลยที่ 2 พี่สาวจำเลยที่ 1ซึ่งอยู่ในที่ดินมรดกของนางเฮียงในส่วนที่จำเลยที่ 1ตกลงขายให้แก่โจทก์ จำเลยที่ 1 กับโจทก์ได้ตกลงกันว่า ให้โจทก์จ่ายค่าตอบแทนแก่นางหนูเป็นเงิน 30,000 บาท และแก่จำเลยที่ 2เป็นเงิน 40,000 บาท เป็นการตอบแทนแก่จำเลยที่ 2และนางหนูในวันจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดิน โดยตกลงจะออกจากที่ดินในส่วนที่จำเลยที่ 1 ขายให้แก่โจทก์
ครั้นถึงกำหนดจำเลยที่ 1 ได้เลื่อนการจดทะเบียนที่ดิน เนื่องจากการแบ่งแยกกรรมสิทธิ์รวมไม่เสร็จ เพราะที่ดินดังกล่าวเป็นมรดกของนางเฮียงมารดาจำเลยที่ 1 ซึ่งตกทอดมายังจำเลยที่ 1 และทายาทอื่นรวมทั้งนางหนูมารดาจำเลยที่ 2 ด้วย ต่อมาโฉนดที่แบ่งแยกออกมาใหม่คือโฉนดเลขที่ 10561 ตำบลท่าเสาอำเภอกระทุ่มแบน จังหวัดสมุทรสาคร เนื้อที่ 16 ไร่ 3 งาน3 9/10 ตารางวา ครั้นวันที่ 7 มิถุนายน 2527 โจทก์กับจำเลยที่ 1ได้จดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินที่ซื้อขายกัน โจทก์จึงชำระเงินค่าตอบแทนแก่นางหนูและจำเลยที่ 2 เป็นเงิน 70,000 บาทให้แก่จำเลยที่ 1 เป็นผู้รับเงินในฐานะตัวแทนของนางหนูและจำเลยที่ 2 ในการจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินกันนั้นจำเลยที่ 1 ได้แจ้งแก่เจ้าพนักงานที่ดินว่า ที่ดินที่ขายให้แก่โจทก์ไม่ได้ให้เช่า ซึ่งหมายความว่าที่ดินดังกล่าวจำเลยที่ 1 ไม่ได้ให้นางหนูและจำเลยที่ 2 เช่า
หากไม่มีการตกลงกันในเรื่องค่าตอบแทนให้แก่นางหนูและจำเลยที่ 2 และจำเลยที่ 1ไม่แจ้งแก่เจ้าพนักงานที่ดินว่า ที่ดินที่ซื้อขายไม่มีผู้เช่า โจทก์จะไม่ซื้อที่ดินดังกล่าวเมื่อได้จดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินดังกล่าวแล้ว จำเลยที่ 1 และที่ 2 ก็ยังครอบครองที่ดินโฉนดเลขที่ 10561 อยู่ ไม่ยอมส่งมอบการครอบครองที่ดินให้แก่โจทก์ ทั้งจำเลยที่ 1 และที่ 2 ยังสมคบกันหาทางเอาที่ดินคืนเนื่องจากราคาที่ดินสูงขึ้น โดยจำเลยที่ 2 ได้แจ้งแก่คณะกรรมการการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมประจำตำบลกระทุ่มแบนว่า จำเลยที่ 2 เป็นผู้เช่าที่ดินที่จำเลยที่ 1 ขายให้แก่โจทก์จำเลยที่ 2 มีสิทธิที่จะซื้อที่ดินก่อน คณะกรรมการการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมประจำตำบลกระทุ่มแบน
สอบสวนแล้วมีมติไม่ให้จำเลยที่ 2 ซื้อที่ดินจากโจทก์จำเลยที่ 2 อุทธรณ์ต่อคณะกรรมการการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมประจำจังหวัดสมุทรสาครคณะกรรมการการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมประจำจังหวัดสมุทรสาครมีมติให้โจทก์ขายที่ดินที่โจทก์ซื้อจากจำเลยที่ 1 ให้แก่จำเลยที่ 2ในราคา 200,000 บาท ตามที่แจ้งในการจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ขายที่ดิน เหตุที่คณะกรรมการการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมประจำจังหวัดสมุทรสาครมีมติให้จำเลยที่ 2 มีสิทธิซื้อที่ดิน เนื่องจากจำเลยที่ 1 และที่ 2 สมคบร่วมกันฉ้อฉลโจทก์โดยทำสัญญาเช่าที่ดินที่ขายให้แก่โจทก์ตามสัญญาเช่าที่ดินระหว่างจำเลยที่ 1กับที่ 2 ซึ่งทำขึ้นวันที่ 1 มกราคม 2527 ตามเอกสารท้ายฟ้องอันเป็นวันหลังจากที่โจทก์และจำเลยที่ 1 ทำสัญญาจะซื้อขายกันแล้วและเป็นการขัดกับที่จำเลยที่ 1 ได้แจ้งต่อเจ้าพนักงานที่ดินว่าที่ดินที่ขายให้แก่โจทก์ไม่ได้ให้เช่า
นอกจากนี้จำเลยที่ 1ยังแจ้งข้อความอันเป็นเท็จต่อนายประพัฒน์ ประจันตเสนปลัดอำเภอกระทุ่มแบน จังหวัดสมุทรสาครในฐานะเจ้าพนักงานผู้เป็นคณะกรรมการการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมประจำตำบลกระทุ่มแบนว่า ที่จำเลยที่ 1 รับเงินจากโจทก์จำนวน 70,000 บาทนั้นจำเลยที่ 1 ไม่ได้รับในฐานะเป็นตัวแทนของนางหนูและจำเลยที่ 2เป็นผลให้คณะกรรมการการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมประจำจังหวัดสมุทรสาครลงมติให้จำเลยที่ 2 มีสิทธิซื้อที่ดินจากโจทก์แล้วจำเลยที่ 2 อ้างมติของคณะกรรมการการเช่าที่ดินเพื่อการเกษตรกรรมประจำจังหวัดสมุทรสาครฟ้องบังคับให้โจทก์ขายที่ดินแก่จำเลยที่ 2 ในที่สุดศาลฎีกาพิพากษายืนตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ให้โจทก์ขายที่ดินโฉนดดังกล่าวให้แก่จำเลยที่ 2ตามคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 237/2529 ของศาลชั้นต้นการกระทำของจำเลยทั้งสองทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย
ราคาที่ดินพิพาทในขณะฟ้องไร่ละ 1,500,000 บาท คิดเป็นค่าเสียหาย25,140,000 บาท ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองส่งมอบการครอบครองและให้โจทก์ได้รับกรรมสิทธิ์โดยเด็ดขาดในที่ดินโฉนดเลขที่ 10561ตำบลท่าเสา อำเภอกระทุ่มแบน จังหวัดสมุทรสาคร หากจำเลยทั้งสองไม่สามารถดำเนินการดังกล่าวได้ ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชดใช้ค่าเสียหายจำนวน 25,140,000 บาท แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จจำเลยที่ 1 ให้การว่า ในวันจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินตามฟ้องแก่โจทก์ โจทก์ทราบดีอยู่แล้วว่าจำเลยที่ 2เป็นผู้เช่าจึงมีการจ่ายเงินทดแทนให้แก่จำเลยที่ 2 ด้วย การที่โจทก์ไม่เรียกจำเลยที่ 1 เข้าไปเป็นคู่ความในคดีที่โจทก์ถูกจำเลยที่ 2 ฟ้องบังคับให้โจทก์ขายที่ดินพิพาทเป็นความผิดของโจทก์เอง
จำเลยที่ 1 สามารถพิสูจน์ให้ศาลเห็นได้ว่าที่ดินพิพาทไม่ได้รับความคุ้มครองตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 โจทก์จึงไม่มีอำนาจมาฟ้องจำเลยที่ 1ให้รับผิดเป็นคดีนี้ ฟ้องโจทก์เกี่ยวกับค่าเสียหายเคลือบคลุมการที่โจทก์ต้องโอนที่ดินให้แก่จำเลยที่ 2 นั้นโจทก์ได้รับชำระราคาจากจำเลยที่ 2 โจทก์มิได้เสียสิทธิโดยไม่ได้รับชำระราคาที่ดินคืนโจทก์ไม่มีสิทธิฟ้องเรียกค่าเสียหายใด ๆ จากจำเลยที่ 1ในกรณีที่โจทก์เสียหายก็เสียหายเพียงดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 480,000 บาท นับจากวันฟ้องเป็นต้นไปเท่านั้น ขอให้ยกฟ้องจำเลยที่ 2 ขาดนัดยื่นคำให้การ แต่ยื่นคำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การศาลชั้นต้นเห็นว่า
คดีพอวินิจฉัยได้ ให้งดการไต่สวนคำร้องขออนุญาตยื่นคำให้การของจำเลยที่ 2 ที่ได้นัดไว้และงดสืบพยานแล้ววินิจฉัยว่าฟ้องโจทก์เป็นฟ้องซ้ำกับคดีแพ่งหมายเลขแดงที่237/2529 ของศาลชั้นต้น ซึ่งถึงที่สุดโดยศาลฎีกาพิพากษาให้โจทก์โอนขายที่ดินพิพาทให้แก่จำเลยที่ 2 เนื่องจากจำเลยที่ 2 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทจากจำเลยที่ 1 เจ้าของตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 พิพากษายกฟ้องโจทก์ อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์
ผลคำพิพากษา
พิพากษายืนโจทก์ ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คดีมีข้อวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า ฟ้องของโจทก์คดีนี้เป็นฟ้องซ้ำกับคดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 237/2529 ของศาลชั้นต้นหรือไม่เห็นว่า คดีก่อนคือ คดีแพ่งหมายเลขแดงที่ 237/2529ของศาลชั้นต้น จำเลยที่ 2 คดีนี้เป็นโจทก์ฟ้องโจทก์คดีนี้เป็นจำเลยอ้างว่าจำเลยที่ 2 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทจากจำเลยที่ 1 คดีนี้เพื่อประกอบเกษตรกรรม ต่อมาจำเลยที่ 1 ได้ขายที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ โดยโจทก์ทราบดีว่าจำเลยที่ 2 เช่าที่ดินพิพาททำกสิกรรมอยู่ และจำเลยที่ 1 มิได้แจ้งให้จำเลยที่ 2 ทราบก่อน ทำให้จำเลยที่ 2ขาดโอกาสที่จะซื้อที่ดินพิพาทได้ก่อนตามพระราชบัญญัติการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2524 ขอให้บังคับโจทก์โอนขายที่ดินพิพาทแก่จำเลยที่ 2 ตามราคาที่ดินที่โจทก์ซื้อมาจากจำเลยที่ 1ประเด็นที่จะต้องวินิจฉัยในคดีก่อนจึงมีว่า จำเลยที่ 2 เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทจากจำเลยที่ 1 และมีสิทธิที่จะซื้อที่ดินพิพาทก่อนโจทก์หรือไม่ ส่วนคดีนี้โจทก์ฟ้องอ้างว่าจำเลยที่ 1 และที่ 2ได้สมคบร่วมกันฉ้อฉลโจทก์ แจ้งเท็จต่อเจ้าพนักงานและทำเอกสารเท็จ โดยจำเลยที่ 1 ได้แจ้งต่อเจ้าพนักงานที่ดินว่าที่ดินพิพาทที่จำเลยที่ 1 ขายให้โจทก์ ไม่ได้ให้เช่า และจำเลยที่ 2กับมารดาจำเลยที่ 2 และจำเลยที่ 1 กับโจทก์ได้ตกลงกันให้โจทก์จ่ายค่าตอบแทนแก่มารดาจำเลยที่ 2 และจำเลยที่ 2ในการออกจากที่ดินพิพาท เป็นเหตุให้โจทก์ตกลงซื้อที่ดินพิพาทจากจำเลยที่ 1 และชำระค่าตอบแทนแก่จำเลยที่ 2 และมารดาจำเลยที่ 2 ไป ภายหลังจำเลยที่ 1 กลับให้ถ้อยคำเท็จต่อกรรมการการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมประจำตำบลกระทุ่มแบนว่า จำเลยที่ 2เป็นผู้เช่าที่ดินพิพาทที่จำเลยที่ 1 ขายให้แก่โจทก์ เป็นเหตุให้คณะกรรมการการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรมประจำจังหวัดสมุทรสาครมีมติให้โจทก์ขายที่ดินพิพาทแก่จำเลยที่ 2 และต่อมาศาลพิพากษาบังคับโจทก์ ทำให้โจทก์เสียหาย ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองส่งมอบการครอบครอบที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์หากไม่สามารถดำเนินการดังกล่าวได้ให้จำเลยทั้งสองชดใช้ค่าสินไหมทดแทนเป็นเงิน25,140,000 บาท เท่าราคาในท้องตลาดของที่ดินพิพาทพร้อมดอกเบี้ยฟ้องโจทก์คดีนี้จึงเป็นเรื่องที่โจทก์อ้างว่าจำเลยทั้งสองร่วมกันทำละเมิดต่อโจทก์และประเด็นที่จะต้องวินิจฉัยในคดีนี้มีว่าจำเลยทั้งสองได้ร่วมกันทำละเมิดต่อโจทก์หรือไม่ และโจทก์ได้รับความเสียหายเพียงใด ซึ่งโจทก์ก็ได้มีคำขอบังคับให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชดใช้ค่าสินไหมทดแทนให้แก่โจทก์แล้วแม้โจทก์และจำเลยที่ 2 ในคดีนี้เป็นคู่ความรายเดียวกันกับคดีก่อนและโจทก์มีคำขอบังคับให้จำเลยทั้งสองส่งมอบการครอบครองที่ดินพิพาทให้แก่โจทก์ด้วยก็ตาม แต่ประเด็นที่จะต้องวินิจฉัยในคดีก่อนและคดีนี้เป็นคนละประเด็นกัน จึงมิใช่เป็นการรื้อร้องฟ้องกันอีกในประเด็นที่ได้วินิจฉัยมาแล้วโดยอาศัยเหตุอย่างเดียวกันตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 148ฟ้องโจทก์คดีนี้จึงไม่เป็นฟ้องซ้ำกับคดีก่อนอนึ่ง โจทก์อุทธรณ์และฎีกาเพียงขอให้ศาลชั้นต้นพิจารณาและพิพากษาใหม่ตามรูปคดีเป็นการอุทธรณ์และฎีกาที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้โจทก์ต้องเสียค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์และชั้นฎีกาเพียง 200 บาท ตามตาราง 1 ท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (2)(ก)แต่โจทก์เสียค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์และชั้นฎีกาอย่างคดีมีทุนทรัพย์ชั้นละ 200,100 บาท จึงต้องคืนค่าขึ้นศาลส่วนที่เกินแก่โจทก์พิพากษายกคำพิพากษาศาลชั้นต้นและคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ให้ศาลชั้นต้นพิจารณาและพิพากษาใหม่ตามรูปคดี คืนค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์และชั้นฎีกาส่วนที่เกิน 200 บาท ให้แก่โจทก์ค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสามศาล นอกจากที่สั่งคืนให้ศาลชั้นต้นรวมสั่งเมื่อมีคำพิพากษาใหม่
