คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า จำเลยซื้อโคของโจทก์ไป 20 ตัว รวมราคา 16,400 บาท โดยมิได้ทำหนังสือกันไว้ จำเลยสัญญาว่าเมื่อขายโคได้แล้วจะนำเงินมาชำระให้โจทก์ ต่อมาจำเลยขายโคได้แล้ว และนำเงินมาชำระให้โจทก์เพียง 2,787 บาท ยังค้างอยู่อีก 13,613 บาท โจทก์ทวงถามแล้วจำเลยไม่ชำระ ขอให้ศาลบังคับจำเลยชำระเงิน 13,613 บาท พร้อมด้วยดอกเบี้ยแก่โจทก์จำเลยให้การว่าไม่ได้ซื้อโคของโจทก์ โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องเพราะการซื้อขายมีราคาเกิน 500 บาท โจทก์ไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นฟังว่า การซื้อขายโครายนี้จำเลยวางมัดจำไว้ 1,000 บาท และชำระหนี้ให้โจทก์บางส่วนแล้วเป็นเงิน 2,787 บาท ยังค้างอยู่อีก 12,613 บาท พิพากษาให้จำเลยชำระเงิน 12,613 บาท
พร้อมด้วยดอกเบี้ยให้แก่โจทก์จำเลยอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนจำเลยฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า แม้จะฟังว่าจำเลยตกลงซื้อโคจากโจทก์รวมเป็นราคา 16,400 บาท ได้วางมัดจำไว้เป็นเงิน 1,000 บาท และชำระราคาโคบางส่วนให้อีก 2,787 บาท ยังค้างชำระอยู่ 13,613 บาท ดังโจทก์นำสืบก็ตาม แต่การซื้อขายโครายนี้เป็นการซื้อขายเสร็จเด็ดขาด กล่าวคือ โจทก์ได้มอบโคทั้งหมดให้จำเลยพร้อมทั้งตั๋วรูปพรรณโคและได้มีการขายโคนั้นต่อไปอีก โดยไม่ได้มีเจตนาที่จะทำการโอนตั๋วพิมพ์รูปพรรณโคที่ซื้อขายให้จำเลยตามกฎหมาย การซื้อขายระหว่างโจทก์กับจำเลยจึงตกเป็นโมฆะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 456 วรรคแรก เมื่อสัญญาซื้อขายรายนี้ตกเป็นโมฆะเสียแล้ว โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องจำเลยตามสัญญาซื้อขายนั้นได้ ส่วนที่โจทก์จะยังมีสิทธิฟ้องจำเลยอย่างไรในเมื่อสัญญาตกเป็นโมฆะเสียเปล่าไปนั้น โจทก์ต้องไปว่ากล่าวกันเป็นอีกเรื่องหนึ่งพิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์เป็นให้ยกฟ้องโจทก์ แต่ไม่ตัดสิทธิโจทก์ที่จะฟ้องเป็นคดีใหม่ให้ถูกต้อง
