คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า ที่พิพาทแต่เดิมเป็นที่ดินตามประทานบัตรของบริษัทสุวรรณเทรดดิ้ง จำกัด ซึ่งสิ้นอายุเมื่อวันที่ 1 ธันวาคม 2502 ก่อนประทานบัตรนั้นจะสิ้นอายุ โจทก์ตกลงกับบริษัทสุวรรณเทรดดิ้ง จำกัด ขอดำเนินการทำเหมืองแร่ในที่รายนี้สืบต่อไป ครั้นวันที่ 1 ธันวาคม 2502 โจทก์ได้ยื่นเรื่องราวขอประทานบัตรเลขที่ 36/2502 ต่อทรัพยากรธรณีจังหวัดภูเก็ตขอทำเหมืองแร่ในที่รายนี้ วันที่ 8 ตุลาคม 2503 ทรัพยากรธรณีจังหวัดภูเก็ตได้ทำการรังวัดไต่สวนสอบสวนที่ดินจนถึงวันที่ 14 ตุลาคม 2503 จึงเสร็จ พนักงานได้ทำรายงานการไต่สวนว่าที่ดินที่ขอประทานบัตรมิได้ทับที่ของผู้ใดและเป็นที่รกร้างว่างเปล่า ต่อมาวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2504 ทรัพยากรธรณีได้ออกประกาศเรื่องราวขอประทานบัตรของโจทก์แล้ว
ไม่มีผู้ใดคัดค้าน หลังจากประกาศแล้ว 1 ปี จำเลยได้บุกรุกเข้ามาปลูกยางพาราในที่ดินรายนี้ เป็นเนื้อที่ 8 ไร่ เป็นการฝ่าฝืนต่อพระราชบัญญัติออกโฉนดที่ดินฉบับที่ 6 และกฎหมายที่ดิน และพระราชบัญญัติเหมืองแร่ พ.ศ. 2510 มาตรา 12 เป็นการขัดขวางไม่ให้โจทก์ดำเนินกิจการเหมืองแร่ จึงขอให้ศาลขับไล่จำเลยให้การว่า จำเลยได้ครอบครองที่พิพาทปลูกต้นยางมาประมาณ 20 ปีแล้ว จำเลยมีสิทธิครอบครองดีกว่าโจทก์ ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิเคราะห์คำฟ้องและคำให้การแล้วเห็นว่า คดีพอวินิจฉัยได้ จึงงดสืบพยานแล้ววินิจฉัยว่าโจทก์ไม่มีสิทธิเหนือที่ดินพิพาทจึงไม่มีอำนาจฟ้อง พิพากษาให้ยกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า ตามข้ออ้างในฟ้องของโจทก์นั้นปรากฏว่าโจทก์ฟ้องโดยอาศัยสิทธิที่เกิดจากการกระทำของโจทก์
คือ โจทก์ได้ยื่นคำร้องขอประทานบัตรไว้ แม้จะยังไม่ได้รับอนุญาตมาเสร็จแล้วก็ตาม แต่เจ้าหน้าที่ก็ได้ดำเนินการรังวัดไต่สวนสอบสวนที่ดินที่ขอประทานบัตร ตลอดจนปรากฏว่าไม่ได้ขอทับที่ของใคร เป็นที่รกร้างว่างเปล่า และไม่มีผู้ใดร้องคัดค้าน โจทก์จึงถือว่าโจทก์มีสิทธิในที่ดินที่ขอประทานบัตรทำเหมืองแร่นั้นแล้ว ซึ่งศาลเห็นว่าผลของการที่มีการรังวัดสอบสวนและเชื่อว่าเป็นที่รกร้างว่างเปล่าไม่ได้ทับที่ของใครนั้น เป็นแต่การดำเนินการของเจ้าหน้าที่เพื่อจะนำไปสู่การวินิจฉัยว่าจะออกประทานบัตรให้แก่โจทก์หรือไม่ ไม่ได้ทำให้โจทก์เกิดมีสิทธิครอบครองหรือสิทธิอื่นขึ้นแล้วในที่ดินแปลงที่ขอประทานบัตรทำเหมืองแร่แปลงนั้น โจทก์มิได้ฟ้องเข้ามาโดยอาศัยเหตุว่ามีสิทธิเพราะได้รับประทานบัตรไว้แล้ว หรือสืบสิทธิตามประทานบัตรของบริษัทสุวรรณเทรดดิ้ง
จำกัด ซึ่งปรากฏว่าหมดอายุไปแล้วนั้นแต่ประการใด อันจะทำให้ต้องวินิจฉัยในทางนั้น เมื่อโจทก์แสดงตามฟ้องไม่ได้ว่าสิทธิหน้าที่ตามกฎหมายของโจทก์ได้รับการโต้แย้งจากจำเลยแล้ว โจทก์ก็ไม่ชอบที่จะนำคดีมาสู่ศาล หรือฟ้องขอให้บังคับจำเลยได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 ที่ศาลล่างให้ยกฟ้องเป็นการชอบแล้ว ประเด็นอื่นไม่จำต้องวินิจฉัยต่อไปศาลฎีกาพิพากษายืนตามคำพิพากษาของศาลอุทธรณ์ให้ยกฎีกาโจทก์
