คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า เจ้าพนักงานประเมินในบังคับบัญชาของจำเลยที่ ๑ได้แจ้งให้โจทก์เสียภาษีการค้าและภาษีบำรุงเทศบาลสำหรับปีพ.ศ. ๒๔๙๗ ถึง ๒๕๐๑ เป็นเงิน ๑๒๘,๑๕๖.๕๒ บาท ซึ่งเป็นภาษีสำหรับการขายอสังหาริมทรัพย์ แต่อสังหาริมทรัพย์ที่โจทก์ขายนั้นล้วนเป็นที่ดินที่โจทก์ได้มาโดยมารดายกให้โดยหน้าที่ทางธรรมจรรยา มิได้มุ่งในทางการค้าหรือหากำไรโจทก์ขายที่ดินไปไม่ใช่ในทางการค้าหรือหากำไร
คำพิพากษาศาลล่าง
โจทก์อุทธรณ์การประเมิน จำเลยที่ ๒, ๓ และ ๔ ซึ่งเป็นคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์คงวินิจฉัยลดเงินภาษีที่เรียกเก็บลงเพียง๑๙,๔๑๓ บาท ขอให้ศาลพิพากษาว่าโจทก์ไม่มีหน้าที่เสียภาษีการค้าที่เจ้าพนักงานประเมินเรียกเก็บและคำวินิจฉัยของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ไม่สมบูรณ์ก็ให้ยกเสีย จำเลยต่อสู้ว่า โจทก์ได้ที่ดินมาโดยการลงทุนและดำเนินการโดยมุ่งในทางการค้าหรือหากำไรอันเป็นปกติธุระ กรณีเข้าลักษณะเป็นการค้าซึ่งต้องเสียภาษีการค้า คู่ความแถลงรับข้อเท็จจริงกันบางประการและนำสืบพยานเพิ่มเติม ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า โจทก์ได้ที่ดินมาและขายไปเป็นการค้าหรือหากำไร มีหน้าที่ต้องเสียภาษีการค้า พิพากษายกฟ้อง
โจทก์อุทธรณ์
ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า ที่โจทก์ได้ที่ดินมาแล้วขายไปเป็นการขายสมบัติเก่า ไม่พอฟังว่าการกระทำของโจทก์เป็นทางค้าหากำไร โจทก์ไม่จำต้องเสียภาษีการค้า พิพากษากลับว่า โจทก์ไม่มีหน้าที่ต้องเสียภาษีการค้าที่เจ้าพนักงานประเมินเรียกเก็บและให้ยกคำวินิจฉัยของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์
ศาลฎีกาวินิจฉัย
จำเลยฎีกา
ศาลฎีกาเห็นว่า ตามประมวลรัษฎากร มาตรา ๗๘ การประกอบหรือดำเนินกิจการค้าซึ่งจะต้องเสียภาษีการค้าตามบัญชีอัตราภาษีการค้าท้ายหมวด ๔ ว่าด้วยภาษีการค้านั้น ได้ระบุไว้ว่า ประเภทการค้าอันดับที่ ๒๐ คือการขายอสังหาริมทรัพย์ "ได้แก่การขาย ขายฝาก หรือให้เช่าซื้ออสังหาริมทรัพย์เป็นทางค้าหากำไร" ตามบทกฎหมายดังกล่าวผู้ขายจะต้องเสียภาษีการค้าต่อเมื่อการขายนั้นเป็นทางค้าหากำไรประเด็นที่จะต้องพิจารณาตามฎีกาของจำเลยมีว่า การที่โจทก์ขายที่ดินไปนั้นเป็นทางค้าหากำไรซึ่งจะต้องเสียภาษีหรือโจทก์ขายที่ดินไปตามธรรมดาอย่างเจ้าของกรรมสิทธิ์ซึ่งไม่ใช่เป็นทางการค้าและไม่ต้องเสียภาษีตามกฎหมายดังกล่าวนั้น ได้ความว่า ที่ดินที่โจทก์ขายไปสำหรับที่ดินโฉนดที่ ๔๕๑๙ ซึ่งน้าชายยกให้โจทก์นั้น
น้าชายโจทก์ซื้อมาตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๘๗ และที่ดินโฉนดที่ ๕๓๗ ซึ่งอยู่ติดต่อกันและมารดาโจทก์ยกให้โจทก์นั้น มารดาโจทก์ซื้อมาตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๘๘ เพิ่งมีการขอรวมโฉนดแล้วแบ่งแยกเป็นแปลงย่อมเมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๗ และเริ่มขายในปีนั้น อันเป็นเวลาภายหลังจากน้าชายและมารดาโจทก์ซื้อที่ดินมาประมาณ ๑๐ ปี ส่วนที่ดินโฉนดที่ ๖๒๒, ๕๔๓๑ และ ๓๙๒๐ มารดาโจทก์ซื้อเมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๒ยกให้โจทก์เมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๗ และเริ่มขายเมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๙ นับแต่ซื้อถึงวันขอแบ่งแยกห่างกัน ๖ ปี การที่โจทก์ขายที่ดินที่ได้รับยกให้จากน้าชายและมารดาไปเป็นการขายสมบัติเก่าตามธรรมดาในฐานะเจ้าของกรรมสิทธิ์ เพื่อเอาเงินมาประกอบกิจการอย่างอื่นโดยไม่ได้ลงทุนซื้อที่ดินดังกล่าวมาเป็นทางค้า จึงฟังได้ว่าโจทก์ขายที่ดินไปไม่ใช่เป็นทางค้าหากำไร
เพราะโจทก์ไม่ได้มีเจตนามาแต่เริ่มแรกเป็นทางค้า แม้ก่อนมารดาโจทก์จะโอนที่ดินให้แก่โจทก์มารดาโจทก์จะแบ่งขายอยู่แล้ว ก็มีผลอย่างเดียวกับโจทก์ขาย เพราะมารดาโจทก์ไม่ได้ซื้อที่ดินมาเพื่อขายหากำไรเป็นทางค้า การที่โจทก์ตัดถนนซอยและแบ่งขายเป็นแปลงเล็ก ๆ ก็เพื่อจะให้ขายที่ดินได้ง่ายและให้ได้ราคาดีขึ้นอันเป็นสมบัติเก่านั้นหาใช่พฤติการณ์ที่จะต้องถือเป็นผลชี้ว่าโจทก์แบ่งขายมุ่งประกอบการค้าไม่ การที่มารดาโจทก์ยกที่ดินให้โจทก์ซึ่งเป็นบุตรคนโตมากกว่าบุตรอื่น ก็เป็นเรื่องปกติธรรมดาของมารดาที่มีต่อบุตร ไม่เป็นการผิดปกติหรือไม่สุจริตแต่ประการใด เพราะมารดาโจทก์ไม่ได้ยกให้แก่โจทก์คนเดียว ทั้งได้เคยบริจาคทรัพย์เพื่อสาธารณประโยชน์มาเป็นจำนวนมากแล้ว
แม้ต่อมาเมื่อ พ.ศ. ๒๔๙๙ โจทก์จะได้ซื้อที่ดินโฉนดที่ ๖๒๖๖ และตั้งบริษัทค้าที่ดินขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๒๕๐๔ แล้วขอแบ่งแยกที่ดินเป็นแปลงย่อยเพื่อขายซึ่งเป็นทางค้าหากำไร ศาลฎีกาก็เห็นว่า การที่โจทก์ตั้งบริษัทค้าที่ดินขึ้นภายหลังนั้นแสดงเจตนาของโจทก์ชัดเจนว่า ทำเป็นทางค้าหากำไร จึงได้จัดตั้งบริษัทค้าที่ดินขึ้นส่วนที่โจทก์ขายไปก่อนนั้นเป็นการขายคนละตอนและไม่ใช่เป็นทางค้าหากำไรจะฟังย้อนหลังว่าการขายที่ดินของโจทก์ก่อนตั้งบริษัทค้าที่ดินเป็นทางค้าหากำไรด้วยไม่ได้เพราะผิดความจริง โจทก์ไม่มีหน้าที่ต้องเสียภาษีการค้า
ผลคำพิพากษา
พิพากษายืน
