คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ที่ ๑ เป็นมารดาของโจทก์ที่ ๒ ถึงที่ ๔ และจำเลยนายสำลีสามีโจทก์ที่ ๑ กับนายขำนางบางบิดามารดา มีกรรมสิทธิ์ร่วมกันในที่ดินโฉนดที่ ๓๘๒๗ คนทั้งสามตายโจทก์ทุกคนและบุตรอื่นเป็นผู้รับมรดกแต่ลงชื่อโจทก์ที่ ๑ ในโฉนดเพียงผู้เดียวถือกรรมสิทธิ์โดยส่วนตัวและแทนโจทก์ที่ ๒ ถึงที่ ๔ ต่อมาโจทก์ที่ ๑ ประสงค์จะโอนที่แปลงนี้ให้บุตรทุกคนมีชื่อร่วมกับโจทก์ แต่บุตรอื่นกับโจทก์ที่ ๒ ถึงที่ ๔ ไม่ไปสำนักงานที่ดินโจทก์ที่ ๑ หลงเชื่อคำหลอกลวงของจำเลยว่าให้ทำนิติกรรมเสียทีหนึ่งก่อนแล้วค่อยโอนให้โจทก์ที่ ๒ ถึงที่ ๔ และบุตรอื่นภายหลัง จึงได้ทำนิติกรรมยกที่ดินดังกล่าวให้จำเลยแต่ผู้เดียว ก่อนทำนิติกรรมที่ดินถูกเวนคืนบางส่วนและจะได้รับค่าทดแทน ๖๐,๐๐๐ บาท
จำเลยไม่ยอมโอนใส่ชื่อโจทก์ทุกคนในโฉนด ขอให้พิพากษาว่านิติกรรมให้ที่ดินรายพิพาทระหว่างโจทก์ที่ ๑กับจำเลยเป็นโมฆะ ให้เพิกถอนเสีย ให้จำเลยโอนคืนแก่โจทก์ ห้ามจำเลยเกี่ยวข้องกับที่ดินและเงินค่าทดแทน ให้เจ้าพนักงานที่ดินใส่ชื่อโจทก์ทุกคนเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ และให้โจทก์มีสิทธิได้รับเงินค่าทดแทนจากการเวนคืน จำเลยต่อสู้ว่า โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง ฟ้องเคลือบคลุม โจทก์ที่ ๑ยกที่พิพาทให้จำเลยโดยสมัครใจ
คำพิพากษาศาลล่าง
ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง
โจทก์อุทธรณ์
ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ เป็นว่า ให้แบ่งที่พิพาทที่เหลือจากการเวนคืนรวมทั้งเงินค่าทดแทน ๖๐,๐๐๐ บาท ออกเป็น ๑๖ ส่วน ให้โจทก์ที่ ๒ ถึงที่ ๔ได้คนละ ๑ ส่วน ให้จำเลยใส่ชื่อโจทก์ที่ ๒ ถึงที่ ๔ เป็นเจ้าของร่วมด้วยตามส่วน โจทก์จำเลยฎีกา ข้อเท็จจริงได้ความว่า โจทก์ที่ ๑ เป็นภรรยาของนายสำลี โจทก์ที่ ๒ถึงที่ ๔ เป็นบุตรของนายสำลีเกิดด้วยโจทก์ที่ ๑ ที่ดินรายพิพาทเดิมมีชื่อนายสำลีถือกรรมสิทธิ์ร่วมกันกับบิดามารดาในโฉนด เมื่อบิดามารดาตายส่วนของบิดามารดาก็เป็นมรดกตกได้แก่นายสำลี นายสำลีถึงแก่กรรมแล้วโจทก์ที่ ๑ เป็นผู้ขอรับมรดกที่พิพาท โอนใส่ชื่อโจทก์ที่ ๑ ในโฉนดแต่ผู้เดียวต่อมาโจทก์ที่ ๑ ได้โอนไปยังผู้อื่น แล้วก็ได้โอนกลับคืนมาเป็นของโจทก์ที่ ๑ อีกในที่สุดโจทก์ที่ ๑ ได้โอนกรรมสิทธิ์ให้แก่จำเลย ปัญหาที่จำเลยฎีกาว่าฟ้องเคลือบคลุม
ศาลฎีกาวินิจฉัย
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า โจทก์บรรยายข้อเท็จจริงมาในฟ้องเกี่ยวกับเจตนาในการทำนิติกรรมรายนี้เป็นใจความว่า โจทก์ที่ ๑ ถูกจำเลยหลอกลวงว่าให้ทำนิติกรรมเสียทีหนึ่งก่อนแล้วจึงค่อยโอนให้โจทก์ที่ ๒ ถึงที่ ๔ ในภายหลัง โจทก์ที่ ๑ จึงโอนที่พิพาทให้จำเลยโดยไม่รู้เท่าทันถึงเหตุการณ์ โจทก์ที่ ๑ ไม่มีเจตนายกที่พิพาทให้จำเลยแต่เพียงผู้เดียว ซึ่งศาลฎีกาเห็นว่าเป็นการกล่าวโดยชัดแจ้งพอให้จำเลยเข้าใจสภาพแห่งข้อหาของโจทก์แล้ว การที่โจทก์ระบุมาด้วยว่าการกระทำดังกล่าวเป็นกลฉ้อฉลและเป็นการแสดงเจตนาลวงนั้น เป็นการยกเอากฎหมายมาปรับกับข้อเท็จจริงตามความเข้าใจของโจทก์ แม้จะขัดกันดังที่จำเลยฎีกาขึ้นมา ก็จะยกมาเป็นเหตุถือว่าฟ้องของโจทก์เคลือบคลุมหาได้ไม่
ปัญหาที่จำเลยฎีกาว่า โจทก์ที่ ๒ ถึง ๔ ไม่มีกรรมสิทธิ์ในที่พิพาทจำเลยมิได้ต่อสู้ว่า โจทก์ที่ ๒ ถึง ๔ ไม่มีสิทธิรับมรดกของนายสำลี ต้องฟังว่าโจทก์ที่ ๒ ถึง ๔ มีกรรมสิทธิ์ในที่พิพาทด้วย ปัญหาที่โจทก์ฎีกาว่า โจทก์ที่ ๑ โอนที่พิพาทให้จำเลย มิใช่เป็นการโอนกันจริงจัง ไม่ใช่ข้อที่ว่ากล่าวมาในศาลชั้นต้น ตามฟ้องของโจทก์เป็นเรื่องที่มีการโอนให้กันจริง ๆ มิใช่เพียงหลอก ๆ ปัญหาที่ว่า การที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาแบ่งส่วนให้แก่โจทก์จำเลยเป็นการชอบหรือไม่และส่วนของโจทก์ควรมีเท่าใด
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อข้อเท็จจริงได้ความว่าโจทก์ที่ ๒ ถึงที่ ๔มีกรรมสิทธิ์ในที่พิพาทในฐานะทายาทรับมรดกของนายสำลีบิดา และทายาทของนายสำลีก็มิได้มีแต่โจทก์เท่านั้นแต่มีคนอื่นเช่นจำเลยอีกด้วย โจทก์ที่ ๒ถึงที่ ๔ จึงควรได้แต่สวนแบ่งในที่พิพาท ไม่ใช่ควรได้ทั้งหมดตามที่เรียกร้องมาแต่ส่วนแบ่งของโจทก์มีเท่าใดนั้น คดีไม่มีข้อพิพาทกันมาโดยตรง โดยเฉพาะส่วนที่มิได้เป็นมรดก แต่เป็นของโจทก์ที่ ๑ ในฐานะที่เป็นภรรยาของนายสำลีก็ยังเป็นปัญหาอยู่ดังจะเห็นได้จากข้อโต้แย้งของโจทก์ในฎีกาว่า ส่วนของโจทก์ที่ ๑ ในฐานะภรรยาควรมีเพียง ๑ ใน ๓ เท่านั้น หาใช่ครึ่งหนึ่งดังคำวินิจฉัยศาลอุทธรณ์ไม่ ข้อเท็จจริงยังฟังเป็นยุติไม่ได้
ศาลฎีกาจึงเห็นว่ายังไม่สมควรที่จะพิพากษาให้แบ่งส่วนในที่พิพาทไปตามคำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์ควรให้โจทก์ที่ ๒ ถึงที่ ๔ มีชื่อถือกรรมสิทธิ์ร่วมกับจำเลยในโฉนดที่ดินรายพิพาทตามคำขอของโจทก์เท่านั้น ฝ่ายใดจะมีกรรมสิทธิ์อยู่เป็นส่วนเท่าไร ก็เป็นเรื่องที่จะต้องไปว่ากล่าวเอาแก่กันเป็นอีกคดีหนึ่งต่างหาก สำหรับเงินทดแทนจากการเวนคืนที่ดินรายพิพาท เมื่อโจทก์เป็นเจ้าของร่วมในที่ดินรายพิพาท โจทก์ก็ย่อมมีสิทธิในเงินนั้นตามส่วนแต่จะขอให้บังคับเจ้าหน้าที่กรมโยธาเทศบาลและเทศบาลกรุงเทพ ซึ่งเป็นบุคคลนอกคดีเป็นผู้จ่ายให้ ศาลย่อมจะบังคับให้ไม่ได้
ผลคำพิพากษา
พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ เป็นว่า ให้จำเลยขอต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ให้ใส่ชื่อโจทก์ที่ ๒ ถึงที่ ๔ ถือกรรมสิทธิ์ร่วมในที่ดินรายพิพาทถ้าจำเลยไม่ปฏิบัติตาม ให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาของจำเลยและโจทก์ที่ ๒ ถึงที่ ๔ มีสิทธิในเงินทดแทนการเวนคืนที่ดินรายพิพาทตามส่วนแห่งกรรมสิทธิ์ คำขอของโจทก์นอกจากนี้ให้ยกเสีย
