คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องขอให้ศาลบังคับจำเลยให้ไปจดทะเบียนการซื้อขายที่ดินตามสัญญาซื้อขายที่ทำกันไว้และโจทก์ได้ชำระราคาที่ดินให้จำเลยเสร็จสิ้นแล้วจำเลยต่อสู้ว่า สัญญาไม่มี วัน, เดือน, ปี และไม่ปรากฏว่าเป็นที่ดินแปลงใด อีกทั้งมีเงื่อนไขว่าผู้ซื้อที่ดินต้องปลูกบ้านในที่ ๆ จะซื้อขายนี้เสียก่อนจำเลยเซ็นสัญญาโดยไม่ทราบข้อความ โจทก์ยังไม่ได้ปลูกสร้างอะไรลงในที่ดิน เป็นการผิดข้อตกลงและพ้นเวลาที่ตกลงกันไว้แล้ว จำเลยทำหนังสือบอกเลิกสัญญากับโจทก์แล้วจำเลยจึงหมดข้อผูกพันตามสัญญา โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องศาลฎีกาพิพากษายืนตามศาลล่างทั้งสอง ให้จำเลยไปจดทะเบียนการซื้อขายที่ดินโฉนดที่ 6384 เนื้อที่ 100 ตารางวา ให้โจทก์ตามสัญญาหมาย
จ.1ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ปัญหาข้อแรกที่จะต้องพิจารณาคือ คดีนี้เป็นคดีมีทุนทรัพย์หรือเป็นคดีขอให้ปลดเปลื้องทุกข์ซึ่งกำหนดลงเป็นราคาเงินมิได้ศาลฎีกาเห็นว่าแม้โจทก์จะมีคำขอท้ายฟ้องให้ศาลบังคับให้จำเลยไปจดทะเบียนการซื้อขายที่ดินโฉนดที่ 6384 ให้แก่โจทก์ ซึ่งดูแต่เพียงเผิน ๆ เป็นคดีซึ่งกำหนดลงเป็นราคาเงินมิได้ก็ตาม ถ้าศาลบังคับให้ตามฟ้อง ก็จะมีผลให้โจทก์ได้ที่ดินราคา3,000 บาทตามที่โจทก์เรียกร้องในคำฟ้องนั้นเอง คดีนี้จึงเป็นคดีมีทุนทรัพย์ 3,000 บาทที่จำเลยฎีกาว่า จำเลยต่อสู้ไว้ในคำให้การโจทก์เขียนสัญญาให้จำเลยโดยไม่ได้อ่านให้จำเลยฟัง จำเลยอ่านหนังสือไทยไม่ออกก่อนเซ็นสัญญาก็ได้ตกลงกันในที่ประชุมชาวอิสลามแล้วว่าผู้ซื้อจะต้องปลูกสร้างอาคารเพื่ออยู่อาศัย แต่โจทก์ใช้กลฉ้อฉลให้จำเลยลงชื่อในสัญญาโดยมิได้เขียนข้อกำหนดนี้ไว้ในสัญญาหมาย จ.1 สัญญานี้จึงเป็นโมฆะโดยกลฉ้อฉลของโจทก์ จำเลยอาจนำสืบข้อเท็จจริงถึงความไม่สมบูรณ์ของสัญญาได้ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 94 วรรคท้ายนั้น
ศาลฎีกาวินิจฉัย
ศาลฎีกาเห็นว่าเมื่อจำเลยยอมลงนามในสัญญาหมาย จ.1 ไปทั้ง ๆ ที่ทราบความจริงอยู่เช่นนี้ จะมาต่อสู้ว่าโจทก์ทำกลฉ้อฉลเป็นเหตุให้ตนเสียเปรียบอย่างไรได้ ที่ศาลล่างทั้งสองไม่ยอมให้จำเลยนำสืบแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาหมาย จ.1ชอบแล้วส่วนที่จำเลยฎีกาว่า ที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า การบอกเลิกสัญญาของจำเลยใช้ไม่ได้ เพราะบอกเลิกภายหลังโจทก์เตือนให้จำเลยจัดการโอนที่ให้โจทก์ และจำเลยได้รับเงินไปเสร็จแล้วนั้นเป็นการไม่ชอบเพราะโจทก์เป็นฝ่ายผิดสัญญา ลูกหนี้คือจำเลยย่อมชอบที่จะบอกเลิกสัญญาได้
ศาลฎีกาเห็นว่าฝ่ายที่ผิดสัญญาในเรื่องนี้คือจำเลย ไม่ใช่โจทก์ เมื่อจำเลยเป็นฝ่ายผิดสัญญา และโจทก์เตือนให้จำเลยปฏิบัติตามสัญญาแล้ว จำเลยกลับบอกเลิกสัญญาเสียโดยพลการเพื่อจะได้ไม่ต้องชำระหนี้ให้โจทก์ จำเลยเองเป็นฝ่ายกระทำการไม่ชอบ โจทก์จึงขอให้ศาลบังคับจำเลยให้ปฏิบัติตามสัญญาที่ทำไว้ต่อกันได้
