คำฟ้องและคำให้การ
คดีนี้
โจทก์ฟ้องว่าเมื่อวันที่ ๑๑ พฤศจิกายน ๒๕๐๗ โจทก์นำที่นาหนึ่งแปลงมาขายฝากจำเลยไว้มีกำหนด ๓ ปี โดยทำหนังสือต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ในราคา๑๗,๘๐๐ บาท ซึ่งคิดรวมดอกเบี้ยล่วงหน้าไว้ตลอด ๓ ปี เป็นเงิน ๘,๘๐๐ บาท และโจทก์คงครอบครองทำนาตลอดมาโดยไม่เสียค่าเช่า ก่อนครบกำหนดเวลาขายฝากโจทก์ขอไถ่การขายฝาก จำเลยผัดผ่อนเสมอมา ในวันที่ ๒๗ ตุลาคม ๒๕๑๐โจทก์ร้องต่อนายอำเภอให้นัดจำเลยมารับการไถ่ถอนจำเลยกลับจะให้โจทก์ไถ่ถอนในราคา ๒๒,๐๐๐ บาท โจทก์ไม่ยอม จึงตกลงกันไม่ได้ครั้งสุดท้ายตกลงกันว่าจะไถ่ถอน ณ ที่ว่าการอำเภอ ในวันที่ ๓ มกราคม ๒๕๑๑ แต่แล้วจำเลยไม่ยอมให้ไถ่อีกจึงขอให้บังคับจำเลยรับเงิน ๑๗,๘๐๐ บาท จากโจทก์ แล้วจดทะเบียนการไถ่ถอนการขายฝากคืนมาเป็นของโจทก์
จำเลยให้การและฟ้องแย้งว่า จำเลยเป็นผู้รับซื้อฝากที่นาจากโจทก์ในราคา๑๗,๘๐๐ บาทจริง แต่มิได้คิดดอกเบี้ย ๓ ปี เงิน ๘,๘๐๐ บาทรวมเข้าด้วย โจทก์ได้ตกลงเช่านาที่ขายฝาก ๓ ปี โดยคิดค่าเช่าเป็นข้าวปีละ ๔ เกวียน สองปีแรกโจทก์ไม่มีค่าเช่าชำระครั้นปีที่สาม จำเลยจะไม่ให้โจทก์เช่า แต่โจทก์ขอเช่าทำอีก ๑ ปีตกลงยอมชำระค่าเช่าโดยทำเป็นสัญญากู้ คิดเป็นเงิน ๑๑,๐๔๐ บาท จำเลยปฏิเสธข้อที่ว่าไม่ยอมให้โจทก์ไถ่ถอนการขายฝากที่โจทก์ไปร้องต่ออำเภอก็เพื่อหาทางประวิงการไถ่คืน และสัญญาขายฝากครบกำหนดแล้ว โจทก์จึงไม่มีอำนาจไถ่คืนจำเลยแจ้งให้โจทก์ออกจากที่นาพร้อมชำระค่าเช่าที่ค้าง โจทก์ไม่ยอมปฏิบัติตามจึงขอให้โจทก์และบริวารออกจากที่นา และให้โจทก์ใช้เงิน ๑๑,๐๔๐ บาทพร้อมด้วยดอกเบี้ย
โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่า ไม่เคยเช่านาและไม่เคยทำสัญญาค้างค่าเช่านาเป็นเงิน ๑๑,๐๔๐ บาท สัญญากู้ที่จำเลยนำมาฟ้องแย้งเป็นสัญญาปลอม โดยจำเลยอาศัยลายมือของโจทก์ที่เคยเซ็นให้จำเลยไว้เมื่อครั้งโจทก์รับเงินจากจำเลยบางส่วนก่อนทำสัญญาขายฝากโดยยังมิกรอกข้อความ โจทก์จึงไม่ต้องรับผิด ศาลชั้นต้นฟังว่า โจทก์จำเลยขายฝากนาพิพาทกันเป็นเงิน ๑๗,๘๐๐ บาทและโจทก์เช่านาพิพาทจากจำเลยทำแล้วไม่เคยส่งค่าเช่านาเลย ในปีที่สามโจทก์ได้ทำสัญญากู้ให้แทนค่าเช่านา ๓ ปี เป็นเงิน ๑๑,๐๔๐ บาท ส่วนเรื่องการไถ่นาพิพาทฟังว่า จำเลยยอมให้โจทก์ไถ่คืนภายในกำหนดเวลาขายฝาก แต่โจทก์ไม่มีเงินไถ่โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง เพราะพ้นกำหนดเวลาไถ่แล้ว พิพากษายกฟ้องโจทก์ให้โจทก์และบริวารออกจากนาพิพาท และให้โจทก์ชำระเงินกู้ ๑๑,๐๔๐ บาทพร้อมดอกเบี้ย
คำพิพากษาศาลล่าง
โจทก์อุทธรณ์
ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน
ศาลฎีกาวินิจฉัย
โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาเชื่อว่า โจทก์จำเลยได้ทำสัญญาขายฝากกันเป็นเงิน ๑๗,๘๐๐ บาทดังที่จำเลยต่อสู้ในประเด็นที่ว่า โจทก์ใช้สิทธิไถ่ทรัพย์รายพิพาทภายในกำหนดเวลาขายฝากหรือไม่นั้น ข้อเท็จจริงได้ความว่า ก่อนครบกำหนดเวลาไถ่การขายฝาก๑๕ วัน โจทก์ได้ยื่นคำร้องต่อนายอำเภอขอให้เรียกจำเลยมาจัดการให้โจทก์ไถ่ถอนคำร้องของโจทก์ยังได้อ้างว่าเคยขอร้องจำเลยให้มาอำเภอ แต่จำเลยไม่ยอมมา ตามพฤติการณ์และเหตุผลของคดี จึงฟังได้ว่าโจทก์ได้ใช้สิทธิขอไถ่ที่พิพาทจากจำเลยภายในกำหนดเวลาตามสัญญาขายฝากแล้วหากแต่จำเลยบ่ายเบี่ยงไม่ยอมให้ไถ่ในปัญหาที่ว่า ในวันที่โจทก์จำเลยพบกันที่อำเภอนั้น โจทก์มีเงินค่าไถ่ชำระให้จำเลยหรือไม่เห็นว่า การที่โจทก์ติดต่อขอไถ่จากจำเลย
จำเลยไม่ยอม จนโจทก์ต้องยื่นคำร้องต่ออำเภอ เช่นนี้ จะว่าโจทก์ไม่มีเงินไถ่ดูผิดปกติวิสัย ศาลฎีกาเชื่อว่าโจทก์มีเงินค่าไถ่๑๗,๘๐๐ บาท พร้อมที่จะชำระจำเลยตามสัญญาขายฝากในวันเปรียบเทียบที่อำเภอแล้วที่โจทก์ไม่ยอมวางเงินในวันเปรียบเทียบ ก็เพราะจำเลยเกี่ยงจะให้โจทก์ชำระค่าเช่านาที่ค้างด้วยเป็นที่เห็นได้ว่า จำเลยเป็นฝ่ายไม่ยอมรับค่าขายฝากจากโจทก์ถือว่าโจทก์ผู้ขายฝากพร้อมที่จะไถ่ได้ภายในกำหนดแล้ว แต่เป็นเพราะจำเลยผู้ซื้อฝากบ่ายเบี่ยงไม่ยอมรับเงินต่างหาก
ผลคำพิพากษา
พิพากษาแก้เป็นว่าให้จำเลยรับเงินค่าไถ่การขายฝาก๑๗,๘๐๐ บาทจากโจทก์ แล้วจดทะเบียนไถ่การขายฝากคืนให้โจทก์ นอกจากที่แก้คงให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์
