คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า ที่ดินหมาย ก.ข. ตามแผนที่ท้ายฟ้อง เดิมเป็นที่ดินแปลงเดียวกันและเป็นของโจทก์ โจทก์เคยใช้ที่ดินหมาย ข. สำหรับเดินเท้าและยานพาหนะออกจากที่ดินหมาย ก. มาถนนยมราชมาประมาณ 20 ปีแล้ว ต่อมาเมื่อ 2 ปีมานี้ โจทก์ได้ขายที่ดินหมาย ข.ให้จำเลยที่ 1 ได้พูดตกลงกันว่าให้โจทก์ใช้ทางเดินออกจากที่ดินหมาย ก. มาทางที่ดินหมาย ข. ออกถนนยมราชได้ตามเดิม โดยกว้าง1.50 เมตร จำเลยก็ตกลงตั้งแต่โจทก์ขายที่ดินหมาย ข. ให้แก่จำเลยแล้วโจทก์ได้ใช้ที่ดินหมาย ข. เป็นทางเดินเท้าและยานพาหนะออกจากที่ดินหมาย ก. มาตามที่ดินหมาย ข. ออกถนนยมราช ต่อมาจำเลยได้สร้างอาคารลงในที่ดินหมาย ข. ได้วางแผนผังปิดทางเดินตามที่ได้ตกลงไว้ คงกันทางไว้ให้โจทก์เดินเพียง 50 เซนติเมตร ซึ่งโจทก์จะใช้ยานพาหนะเดินไม่ได้ ขอให้ศาลบังคับจำเลยเปิดทางให้โจทก์ใช้ยานพาหนะในที่ดินหมาย ข.
จำเลยให้การว่า โจทก์ไม่เคยใช้ที่ดินหมาย ข. สำหรับเดินเท้าและล้อเลื่อนออกจากที่ดินหมาย ก. จำเลยไม่เคยพูดตกลงให้โจทก์ใช้ทางเดินออกจากที่ดินหมาย ก. มาทางที่ดินหมาย ข. โจทก์ไม่มีความจำเป็นต้องใช้ทางผ่านที่ดินหมาย ข. เพราะมีทางอื่นหลายทางใช้ผ่านสู่ถนนยมราชได้ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วฟังว่า ไม่มีข้อตกลงให้จำเลยเปิดทางให้โจทก์เดิน ที่ดิน 2 แปลงนี้เดิมเป็นแปลงเดียวกัน โจทก์จะใช้ที่ดินนี้มานานเท่าใด ก็ไม่เกิดสิทธิติดที่ดินที่แบ่งขายไปเพราะไม่เป็นภารจำยอม และโจทก์มิได้ฟ้องโดยอาศัยสิทธิภารจำยอมฟ้องโจทก์มิได้ประสงค์จะอ้างสิทธิในเรื่องทางจำเป็น ปรากฏว่าโจทก์มีทางเข้าออกหลายทาง พิพากษายกฟ้องโจทก์โจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า
อสังหาริมทรัพย์อาจตกอยู่ในภารจำยอมอันเป็นเหตุให้เจ้าของต้องยอมรับกรรมบางอย่างซึ่งกระทบถึงทรัพย์สินของตน หรือต้องงดเว้นการใช้สิทธิบางอย่างอันมีอยู่ในกรรมสิทธิ์ทรัพย์สินนั้น ก็เพื่อประโยชน์แก่อสังหาริมทรัพย์อื่นดังที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1387 กล่าวคือ ภารจำยอมเหนือที่ดินแปลงหนึ่งจะเกิดขึ้นได้ก็เพื่อประโยชน์แก่ที่ดินแปลงอื่นเท่านั้น เมื่อที่ดินทั้งหมดยังเป็นของโจทก์ การที่โจทก์ใช้ที่ดินส่วนหนึ่งเป็นทางเดินเข้าออก ก็เป็นเรื่องโจทก์ใช้อำนาจกรรมสิทธิ์ในที่ดินของตนเอง แม้จะฟังว่าโจทก์ได้ใช้เป็นทางเดินมาถึง 20 ปี ก่อนขายให้จำเลย ก็ไม่ก่อให้เกิดภารจำยอมเหนือที่ดินของโจทก์เองที่โจทก์ฎีกาว่า ฟ้องโจทก์ได้กล่าวว่าโจทก์ไม่มีทางอื่นจะเดินได้หมายถึงโจทก์ฟ้องว่าเป็นทางจำเป็นอีกประการหนึ่งนั้นศาลฎีกาเห็นว่า
โจทก์ฟ้องมุ่งประสงค์จะให้จำเลยเปิดทางเดินซึ่งเป็นภารจำยอมติดที่ดินซึ่งโจทก์แบ่งขายให้จำเลยประการหนึ่งและจำเลยยังได้สัญญากับโจทก์ว่าจะเปิดทางให้โจทก์เดินด้วยอีกประการหนึ่งเท่านั้น นอกจากนี้ฟ้องโจทก์ยังบรรยายว่า จำเลยได้เว้นทางให้โจทก์เดินเพียงกว้าง 50 เซนติเมตร แสดงว่าบุตรโจทก์สามารถเดินเข้าออกตามทางนี้ได้อยู่แล้ว หากโจทก์ยังไม่พอใจจะขอให้จำเลยเปิดทางกว้าง 1.50 เมตร ตามที่อ้างว่าเป็นภารจำยอมหรือมีข้อตกลง จึงได้ฟ้องจำเลย มิใช่ที่ดินของโจทก์ตกอยู่ในที่ล้อมไม่มีทางออก จึงเห็นได้ชัดว่าฟ้องโจทก์มิได้ประสงค์จะอ้างสิทธิในเรื่องทางจำเป็น จึงไม่จำต้องวินิจฉัยข้อฎีกาของโจทก์ต่อไปว่าเป็นทางจำเป็นหรือไม่พิพากษายืน
