คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า เมื่อวันที่ 15 มีนาคม 2497 เวลากลางวันจำเลยทั้ง 3 ได้บังอาจสมคบกันนำเอาความซึ่งจำเลยรู้อยู่แล้วว่าเป็นความเท็จมาแจ้งแก่ นายวิทยา สุวรรณรัตน์ ผู้ช่วยอนามัยจังหวัดปทุมธานี ผู้เป็นเจ้าพนักงานว่า นายทองดี กับ นางทองสุข จำเลยที่ 2-3 เคยทำงานอยู่ในร้านขายยาของนายประเสริฐ จำเลยที่ 1 และมีความรู้ความชำนาญในการขายยามาก่อนเป็นเวลาเกินกว่า 3 ปีโดยจำเลยเจตนาจะให้นายวิทยา สุวรรณรัตน์ พิจารณาเรื่องราวคำร้องขอรับใบอนุญาตขายยาประเภท ง. ซึ่งจำเลยที่ 2-3 ยื่นต่อนายวิทยาไว้ก่อนแล้วเสนอต่ออนามัยจังหวัดปทุมธานี เพื่อสั่งอนุญาตให้จำเลยที่ 2, 3 ได้รับใบอนุญาตประกอบการขายยาประเภท ง. และนายประเสริฐจำเลยที่ 1 เป็นผู้รับรองข้อความที่
จำเลยที่ 2, 3 นำมาแจ้งต่อนายวิทยา สุวรรณรัตน์ ว่าเป็นความจริงด้วย ซึ่งความจริงนั้นจำเลยที่ 2, 3 ไม่เคยทำงานอยู่ในร้านขายยา ขายยาของนายประเสริฐจำเลยที่ 1 มาก่อน ตามคำแจ้งความของจำเลยไว้ต่อนายวิทยา สุวรรณรัตน์เลย ทั้งนี้เป็นเหตุให้นายวิทยา สุวรรณรัตน์ หลงเชื่อคำแจ้งความของจำเลยว่าเป็นความจริง จึงเสนอความเห็นต่ออนามัยจังหวัดปทุมธานีควรอนุญาตออกใบอนุญาตประกอบการขายยาให้จำเลยที่ 2, 3 ได้อนามัยจังหวัดปทุมธานีจึงสั่งให้ออกใบอนุญาตประเภท ง. ให้แก่จำเลยที่ 2, 3 ตามความเห็นของนายวิทยา สุวรรณรัตน์ ทั้งนี้อาจทำให้สาธารณชน และนายวิทยา สุวรรณรัตน์ ผู้ช่วยอนามัยจังหวัดปทุมธานีได้รับความเสียหาย เหตุเกิดที่ตำบลบางปรอก
อำเภอเมืองปทุมธานีจังหวัดปทุมธานีขอให้ลงโทษจำเลยตามกฎหมายลักษณะอาญามาตรา 127 มาตรา 118จำเลยที่ 1, 2 ให้การปฏิเสธ ส่วนจำเลยที่ 3 ให้การรับสารภาพตามฟ้อง เมื่อสืบพยานโจทก์ไปได้บ้างแล้ว จำเลยที่ 2 ยื่นคำให้การขอรับสารภาพตามฟ้องศาลจังหวัดปทุมธานีพิจารณาแล้ว พิพากษาว่าจำเลยทั้ง 3 มีความผิดตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 118 ให้จำคุกจำเลยคนละ 2 เดือนปรับคนละ 200 บาท จำเลยที่ 2, 3 รับสารภาพเป็นประโยชน์แก่การพิจารณาลดโทษให้ตามกฎหมายลักษณะอาญามาตรา 59 กึ่งหนึ่งคงเหลือจำคุกจำเลยที่ 2, 3 คนละ 1 เดือนปรับคนละ 100 บาท แต่จำเลยไม่เคยทำผิดมาแต่ก่อน นายประเสริฐ จำเลยที่ 1 ชรามากแล้วจึงให้รอการลงโทษจำคุกจำเลยทั้ง 3 ไว้ภายในกำหนด 3 ปี ตามมาตรา 2, 3 (ที่ถูกมาตรา 3-4)
แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายลักษณะอาญา (ฉบับที่ 14) พ.ศ. 2494 คงปรับสถานเดียว บังคับค่าปรับตามกฎหมายลักษณะอาญา มาตรา 18จำเลยที่ 1 ผู้เดียวอุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโทษจำเลยที่ 1 ตามศาลชั้นต้นจำเลยที่ 1 ฎีกา ในข้อกฎหมายว่า นายวิทยา สุวรรณรัตน์ผู้ช่วยอนามัยจังหวัดไม่ใช่เจ้าหน้าที่ที่จะรับแจ้งความ ซึ่งควรเป็นหน้าที่ของคณะกรมการอำเภอศาลฎีกาได้ตรวจสำนวนฟังคำแถลงการณ์ ประชุมปรึกษาคดีเรื่องนี้แล้ว จำเลยที่ 1 ฎีกาได้แต่เฉพาะข้อกฎหมาย และศาลฎีกาจะต้องฟังข้อเท็จจริงตามที่ศาลล่างทั้งสองฟังมา ศาลล่างทั้งสองฟังข้อเท็จจริงต้องกันว่า นายประเสริฐ จำเลยที่ 1 เป็นแพทย์แผนโบราณตั้งร้านขายยาอยู่ที่รังสิต ในตลาดประตูน้ำ
จุฬาลงกรณ์ โดยได้รับอนุญาตขายยาประเภท ค. กับได้รับใบอนุญาตประกอบโรคศิลป์สาขาทางเภสัชกรรมด้วย เมื่อวันที่ 15 มีนาคม 2497 จำเลยที่ 1 นำจำเลยที่ 2, 3 ซึ่งเป็นสามีภรรยากัน มายื่นคำร้องแบบ ข.ย. 2 ขออนุญาตขายยาประเภท ง. เป็นใบอนุญาตขายยาสำหรับผู้ขายยาเฉพาะเขตท้องที่นอกสถานที่ขายยา กล่าวคือจำเลยที่ 2, 3 ขอขายยาของจำเลยที่ 1 นอกร้านของจำเลยที่ 1 จำเลยที่ 1 เป็นผู้รับรองว่า จำเลยที่ 2, 3 มีคุณสมบัติถูกต้องตามพระราชบัญญัติการขายยาและกฎกระทรวง โดยได้อยู่ในร้านขายยาของจำเลยที่ 1 มาครบ 3 ปีแล้วต่อนายวิทยา สุวรรณรัตน์ผู้ช่วยอนามัยจังหวัดปทุมธานี ซึ่งเป็นผู้รับเรื่องราวและทำความเห็นนายวิทยา สุวรรณรัตน์ สอบสวนคำขอและถ้อยคำของจำเลยที่ 3 ที่นำมายื่นแล้วหลงเชื่อว่าเป็นความจริง จึงทำความเห็นเสนอต่ออนามัยจังหวัดว่าควรออกใบอนุญาตขายยาประเภท
ง. ให้แก่จำเลย 2, 3 ได้และในที่สุดจำเลยที่ 2, 3 ได้รับใบอนุญาตให้ขายยาประเภท ง. ได้การกระทำของจำเลยที่ 1 จะเป็นการแจ้งความเท็จหรือไม่ปัญหาข้อแรกควรวินิจฉัยว่า นายวิทยา สุวรรณรัตน์ เป็นเจ้าพนักงานมีอำนาจรับแจ้งความหรือไม่เสียก่อน ตามกฎกระทรวงพ.ศ. 2494 ออกตามความในพระราชบัญญัติการขายยา พ.ศ. 2493ลงวันที่ 27 มีนาคม พ.ศ. 2494ข้อ 1. ความว่า "ผู้ใดประสงค์จะประกอบธุรกิจการขายยาจะต้องปฏิบัติ ดังต่อไปนี้ คือ(1) ในเขตจังหวัดพระนครและจังหวัดธนบุรี ให้ยื่นคำขอใช้แบบข.ย.1 ท้ายกฎนี้ ฯลฯ(2) ในเขตจังหวัดอื่น ให้ยื่นคำขอโดยใช้แบบ ข.ย.1 และปฏิบัติเช่นเดียวกับในข้อ 1(1) ส่งต่อคณะกรมการท้องที่ซึ่งตนประกอบธุรกิจการขายยา แล้วให้คณะกรมการอำเภอสอบสวนหลักฐานและคุณสมบัติเสนอไปยังแผนกสาธารณสุขจังหวัด
ฯลฯ(3) สำหรับการขอใบอนุญาตขายยาประเภท ง. นั้น นอกจากจะต้องปฏิบัติตามความใน (1) แล้ว ให้ยื่นหลักฐานจากบุคคลผู้รับใบอนุญาตขายยาประเภท ก. ข. หรือ ค. ว่าตนเป็นผู้ขายยาในธุรกิจของบุคคลนั้นไปด้วย ถ้าบุคคลซึ่งตนเป็นเจ้าของธุรกิจการขายยา มีสถานที่ขายยาตั้งอยู่ในเขตจังหวัดใดให้ยื่นคำขอโดยใช้แบบ ข.ย. 2 ท้ายกฎนี้ต่อแผนกสาธารณสุขจังหวัดในจังหวัดนั้นแล้วให้เป็นหน้าที่ของสาธารณสุขจังหวัดที่จะตรวจสอบ เสนอความเห็นต่อไปยังพนักงานเจ้าหน้าที่ผู้มีอำนาจออกใบอนุญาตตามความในข้อ 3ข้อ 2. ฯลฯ(4) ในกรณีแห่งบุคคลซึ่งพึงรับใบอนุญาตประเภท ง. ต้องมีคุณสมบัติฯต้องเป็นผู้มีความรู้หนังสือไทยอ่านออกเขียนได้ และต้องได้เคยประกอบการขายยาอยู่ในสถานที่ขายยาที่ได้รับใบอนุญาตขายยามาแล้ว เป็นเวลาไม่น้อยกว่าสามปีตามกฎกระทรวงเหล่านี้
เจ้าพนักงานที่เกี่ยวแก่การออกใบอนุญาตขายยาได้แก่สาธารณสุขจังหวัด ซึ่งบัดนี้ไม่มีแล้ว โดยมีอนามัยจังหวัดมาแทนตามพระราชกฤษฎีกาจัดวางระเบียบราชการกรมอนามัยในกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2496 นายวิทยา สุวรรณรัตน์ เป็นผู้ช่วยอนามัยจังหวัดเบิกความว่า เป็นผู้ทำการแทนอนามัยจังหวัดมีหน้าที่ปฏิบัติการตามพระราชบัญญัติควบคุมการขายยาและพระราชบัญญัติประกอบโรคศิลป์ ฉะนั้นถือได้ว่า นายวิทยา สุวรรณรัตน์ เป็นเจ้าพนักงานเกี่ยวแก่การออกใบอนุญาตขายยาตามกฎกระทรวงนี้ใบอนุญาตขายยามี 4 ประเภท ก.ข.ค.ง. จำเลยที่ 2, 3 ยื่นขอรับใบอนุญาตประเภท ง. (คือประเภทที่รับยาจากร้านจำเลยที่ 1 ไปจำหน่าย) จึงต้องปฏิบัติตามกฎกระทรวงดังกล่าวมาตามข้อที่ 1(3)และข้อ 2(4)กล่าวคือ
จำเลยที่ 2, 3 จะต้องยื่นคำขอและหลักฐานจากจำเลยที่ 1 ว่าจำเลยที่ 1 ได้เป็นผู้รับอนุญาตให้ขายยาด้วยเมื่อยื่นแล้ว นายวิทยาสุวรรณรัตน์ มีหน้าที่ที่จะสอบสวนจำเลยทั้ง 3 ตามกฎกระทรวงดังกล่าวมาว่า จำเลยที่ 2, 3 ได้เคยประกอบการขายยาอยู่ในสถานที่ที่ขายยาที่ได้รับอนุญาตขายยามาเป็นเวลาไม่น้อยกว่าสามปี กล่าวคือ จำเลยที่ 2, 3 ได้ประกอบการขายยาในร้าน จำเลยที่ 1 มาแล้วไม่น้อยกว่าสามปีเมื่อข้อความที่จำเลยที่ 1 แจ้งแก่ นายวิทยา สุวรรณรัตน์ว่าจำเลยที่ 2, 3 ได้ประกอบการขายยามาในร้าน จำเลยที่ 1 เป็นเวลาไม่น้อยกว่าสามปีเป็นเท็จ เพราะเป็นการขาดคุณสมบัติตามกฎกระทรวงข้อ 2(4) และจำเลยที่ 1 รับรองว่าเป็นความจริง เมื่อนายวิทยา
สุวรรณรัตน์ เป็นเจ้าพนักงานเกี่ยวแก่พระราชบัญญัติควบคุมการขายยาดังกล่าวมา จำเลยที่ 1 จึงมีผิดฐานแจ้งความเท็จได้เพราะเป็นเจ้าพนักงานมีหน้าที่สอบสวนจำเลยที่ 1 โดยตรงตามที่จำเลยที่ 1 ฎีกาขึ้นมาว่า นายวิทยา สุวรรณรัตน์ ไม่มีหน้าที่รับแจ้งความเหมือนดังกรมการอำเภอนั้น หาเป็นการถูกต้องไม่กรมการอำเภอมีหน้าที่สอบสวนตามกฎกระทรวงข้อ 1(2) เกี่ยวแก่การขออนุญาตขายยาประเภท ก.ข. และ ค. ไม่เกี่ยวแก่ประเภท ง.กฎกระทรวงข้อ 1(3) และข้อ 2(4) บัญญัติเกี่ยวแก่การอนุญาตขายยาประเภท (ง) โดยเฉพาะ กล่าวคือการขออนุญาตขายยาในประเภท ง.นี้ให้ยื่นตามแบบ ข.ย. 2 ท้ายกฎต่อแผนกสาธารณสุขจังหวัด คือต่ออนามัยจังหวัดในปัจจุบัน แล้วให้อนามัยจังหวัดตรวจสอบเสนอความเห็นต่อไป เมื่ออนามัยจังหวัดเป็นเจ้าพนักงานเช่นนี้ จำเลยที่ 1จึงมีผิด ศาลล่างทั้งสองพิพากษาชอบแล้ว ฎีกาจำเลยที่ 1 ฟังไม่ขึ้นให้ยกพิพากษายืน
