คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 10736/2555

คำฟ้องและคำให้การ

โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยทั้งสองชำระเงินแก่โจทก์ 11,643.80 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงิน 11,085.20 บาท นับถัดจากวันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จ จำเลยทั้งสองขาดนัดยื่นคำให้การ

คำพิพากษาศาลล่าง

ศาลชั้นต้นเห็นว่าโจทก์ฟ้องและมีคำขอบังคับให้จำเลยทั้งสองชำระหนี้เป็นเงินจำนวนแน่นอนตามหนังสือสัญญา จึงให้โจทก์ส่งเอกสารแทนการสืบพยานตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 198 ทวิ วรรคสาม (1)

ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับ

โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ภาค 5 พิพากษายกอุทธรณ์โจทก์ ให้คืนค่าธรรมเนียม ชั้นอุทธรณ์ทั้งหมดให้แก่โจทก์ ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์นอกจากนี้ให้เป็นพับ

ศาลฎีกาวินิจฉัย

โจทก์ฎีกา

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ปัญหาที่โจทก์ฎีกาโต้แย้งในเบื้องแรกว่า อุทธรณ์ของโจทก์มิใช่ปัญหาข้อเท็จจริงซึ่งต้องห้ามอุทธรณ์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 224 วรรคหนึ่ง ดังที่ศาลอุทธรณ์พิพากษายกอุทธรณ์ของโจทก์ เห็นว่า ตามคำฟ้องโจทก์ขอให้บังคับจำเลยทั้งสองชำระเงินแก่โจทก์เป็นค่าปรับรายวันตามสัญญาพิพาทข้อ 10 เป็นเงิน 11,643.80 บาท พร้อมดอกเบี้ยผิดนัดนับถัดจากวันฟ้อง โดยศาลชั้นต้นฟังข้อเท็จจริงว่าจำเลยทั้งสองผิดสัญญาไม่ส่งมอบสินค้าภายในกำหนดเวลาตามสัญญาพิพาทและวินิจฉัยว่าการคิดค่าปรับตามสัญญาข้อ 10 ดังที่ฟ้องขอมา ต้องเป็นเรื่องที่โจทก์มิได้ใช้สิทธิบอกเลิกสัญญา แต่เป็นกรณีมีระยะเวลาส่งมอบสินค้าขึ้นมาใหม่ซึ่งมิใช่การแสดงเจตนาของโจทก์ฝ่ายเดียวดังข้อเท็จจริงที่โจทก์เสนอแสดง

เมื่อโจทก์ใช้สิทธิบอกเลิกสัญญาแล้ว โจทก์ย่อมมีสิทธิริบหลักประกันเงินจำนวน 7,490 บาท ที่ฝ่ายจำเลยมอบให้โจทก์ยึดถือไว้เป็นหลักประกันการปฏิบัติตามสัญญา ซึ่งเงินจำนวนดังกล่าวเป็นค่าเสียหายฐานผิดสัญญา และแม้การใช้สิทธิเลิกสัญญาไม่กระทบกระทั่งถึงสิทธิเรียกร้องค่าเสียหาย แต่โจทก์ไม่ได้นำสืบว่าโจทก์ได้รับความเสียหายฐานผิดสัญญาเกินไปกว่าจำนวนเงินค่าเสียหายที่ฝ่ายจำเลยวางเป็นหลักประกัน ศาลชั้นต้นจึงใช้ดุลพินิจกำหนดค่าเสียหายฐานผิดสัญญาเท่ากับจำนวนเงินดังกล่าว อันย่อมเห็นได้ว่าศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์โดยวินิจฉัยแปลความข้อสัญญาพิพาทโดยตรง ซึ่งเป็นปัญหาข้อกฎหมาย เมื่อโจทก์อุทธรณ์ว่า โจทก์มีสิทธิเรียกค่าเสียหายที่ขอตามข้อสัญญาดังกล่าว จึงหาใช่เป็นการอุทธรณ์โต้เถียงดุลพินิจของศาลชั้นต้นในการกำหนดค่าเสียหายไม่

ดังนั้น แม้ทุนทรัพย์ที่อุทธรณ์โต้เถียงในชั้นอุทธรณ์ไม่เกินห้าหมื่นบาท ก็หาต้องห้ามมิให้อุทธรณ์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 224 วรรคหนึ่ง ดังที่ศาลอุทธรณ์ภาค 5 พิพากษายกอุทธรณ์โจทก์มา ฎีกาของโจทก์ในประการนี้ฟังขึ้น เมื่อวินิจฉัยมาข้างต้นแล้ว ดังนี้ ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งไม่รับฎีกาของโจทก์ในประการอื่น และคืนค่าขึ้นศาลส่วนที่เกิน 200 บาท แก่โจทก์ไป จึงไม่ถูกต้อง เพราะเป็นข้อฎีกาที่เกี่ยวพันกัน จึงให้เพิกถอนคำสั่งดังกล่าวของศาลชั้นต้นเสีย และสั่งใหม่เป็นว่าให้รับฎีกาโจทก์ไว้ กับทั้งเนื่องจากศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาให้โจทก์ส่งพยานเอกสารประกอบการพิจารณาพิพากษาจนสิ้นกระแสความแล้ว จึงสมควรวินิจฉัยไปทีเดียว ในปัญหาตามฎีกาที่เหลือดังกล่าวที่ว่าโจทก์มีสิทธิเรียกเอาค่าปรับรายวันตามสัญญาข้อ 10 ดังจำนวนเงินที่ขอมาหรือไม่

เพียงใด ซึ่งศาลอุทธรณ์ภาค 5 ยังไม่ได้วินิจฉัย โดยไม่ย้อนสำนวนไปให้ศาลอุทธรณ์ภาค 5 วินิจฉัยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 247 ประกอบมาตรา 243 (1) ในปัญหาดังกล่าว ศาลชั้นต้นฟังข้อเท็จจริงว่า โจทก์สั่งซื้อสินค้าเครื่องสูบน้ำด้วยไฟฟ้าจากจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นห้างหุ้นส่วนจำกัดมีจำเลยที่ 2 เป็นหุ้นส่วนผู้จัดการ ราคา 149,800 บาท โดยจำเลยที่ 1 วางเงินประกันการปฏิบัติตามสัญญาเป็นเงิน 7,490 บาท ตามที่ผูกพันต่อกันดังหนังสือสัญญาซื้อขาย หลังจากนั้นจำเลยทั้งสองผิดสัญญาไม่ส่งมอบสินค้าจนล่วงพ้นกำหนดเวลาตามสัญญา โจทก์เตือนให้ส่งมอบโดยสงวนสิทธิที่จะริบหลักประกันและเรียกร้องค่าเสียหายอื่นตามเงื่อนไขในสัญญา

ดังสำเนาหนังสือเตือนเป็นลำดับ 2 ครั้ง แต่จำเลยทั้งสองเพิกเฉย โจทก์จึงบอกเลิกสัญญาโดยริบเงินประกัน 7,490 บาท และเรียกให้จำเลยทั้งสองชำระค่าปรับเป็นรายวันอัตราร้อยละ 0.2 ของราคาสินค้า เป็นเงิน 11,085.20 บาท พร้อมดอกเบี้ยผิดนัด เห็นว่า เมื่อฝ่ายจำเลยทำข้อตกลงไว้กับโจทก์ ตามหนังสือสัญญาดังกล่าวแจ้งชัดในข้อ 9 ว่า การบอกเลิกสัญญา เมื่อครบกำหนดส่งมอบสิ่งของตามสัญญานี้แล้ว ถ้าไม่ส่งมอบ ผู้ซื้อมีสิทธิบอกเลิกสัญญาและมีสิทธิริบหลักประกัน และในข้อ 10 วรรคแรกว่า ค่าปรับในกรณีที่ผู้ซื้อมิได้ใช้สิทธิบอกเลิกสัญญาตามสัญญาข้อ 9 ผู้ขายต้องชำระค่าปรับให้ผู้ซื้อเป็นรายวันในอัตราร้อยละ 0.2 ของราคาสิ่งของที่ยังไม่ได้รับมอบนับแต่วันครบกำหนดตามสัญญา โดยเฉพาะในวรรคท้ายที่ว่า

"ในระหว่างที่ผู้ซื้อมิได้ใช้สิทธิบอกเลิกสัญญานั้น หากผู้ซื้อเห็นว่าผู้ขายไม่อาจปฏิบัติตามสัญญาต่อไปได้ ผู้ซื้อจะใช้สิทธิบอกเลิกสัญญาและริบหลักประกัน...และถ้าผู้ซื้อได้แจ้งข้อเรียกร้องให้ชำระค่าปรับไปยังผู้ขาย เมื่อครบกำหนดส่งมอบแล้ว ผู้ซื้อมีสิทธิที่จะปรับผู้ขายจนถึงวันบอกเลิกสัญญาได้อีกด้วย" ดังนี้ การที่ฝ่ายจำเลยผิดสัญญาไม่ส่งสินค้าให้แก่โจทก์ภายในกำหนด 30 วันนับแต่วันทำสัญญา และโจทก์มิได้บอกเลิกสัญญาทันที แต่ได้เร่งรัดให้ฝ่ายจำเลยดำเนินการนำสินค้าตามสัญญาไปส่งมอบพร้อมทั้งสงวนสิทธิในการปรับเป็นรายวันไว้ ซึ่งต่อมาฝ่ายจำเลยก็ไม่สามารถส่งมอบ เมื่อต่อมาโจทก์ใช้สิทธิบอกเลิกสัญญา โจทก์จึงย่อมมีสิทธิบังคับตามสัญญาทั้ง ข้อ 9 และข้อ 10 วรรคแรกกับวรรคท้าย

คือ ริบเงินหลักประกันและปรับฝ่ายจำเลยเป็นรายวันได้ในอัตราร้อยละ 0.2 ของราคาสินค้าที่ยังไม่ได้รับมอบ ดังที่แจ้งสงวนสิทธิไว้แล้ว นับแต่วันที่ถัดจากวันครบกำหนดส่งมอบสินค้าตามสัญญา คือวันที่ 3 เมษายน 2549 จนถึงวันที่บอกเลิกสัญญาด้วย และกรณีตามสัญญาข้อ 10 นี้ มิใช่เป็นเรื่องที่จะเกิดสิทธิได้ก็ต่อเมื่อโจทก์กับฝ่ายจำเลยต่างได้แสดงเจตนาตกลงกำหนดระยะเวลาส่งมอบสินค้ากันขึ้นมาใหม่อีกครั้ง หลังจากครบกำหนดเวลาส่งมอบตามสัญญาแล้วดังที่ศาลชั้นต้นวินิจฉัยไว้ไม่ อย่างไรก็ดี การปรับรายวันในอัตราร้อยละ 0.2 ของราคาสินค้าตามสัญญาข้อ 10 นี้ ก็คือเบี้ยปรับที่โจทก์เรียกเอาจากจำเลยเนื่องจากจำเลยผิดสัญญา ซึ่งหากเบี้ยปรับที่กำหนดไว้นั้นสูงเกินส่วน

ศาลจะลดลงเป็นจำนวนพอสมควรก็ได้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 383 วรรคหนึ่ง คดีนี้โจทก์ได้ใช้สิทธิริบเงินที่ฝ่ายจำเลยวางประกันตามสัญญาแล้วเป็นเงิน 7,490 บาท ซึ่งคิดเป็นอัตราร้อยละห้าของราคาค่าสินค้าตามสัญญา ส่วนค่าปรับอัตราร้อยละ 0.2 ของราคาสินค้าคือวันละ 299.60 บาท นับแต่วันถัดจากวันครบกำหนดส่งมอบจนถึงวันบอกเลิกสัญญาเป็นเงินรวมทั้งสิ้น 11,085.20 บาท ที่โจทก์เรียกเอาตามสัญญาข้อ 10 นี้ คำนวณได้เกือบเท่ากับร้อยละ 10 ของราคาสินค้านั้น เมื่อพิเคราะห์ถึงทางได้เสียของโจทก์ดังที่ได้กล่าวมาแล้วจึงเห็นว่าเบี้ยปรับสูงเกินส่วน โจทก์สมควรได้รับเบี้ยปรับจากกรณีผิดสัญญาตามสัญญาข้อ 10 อีกเป็นเงิน 5,000 บาท เท่านั้น ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 5 พิพากษายกอุทธรณ์มา ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วย ฎีกาของโจทก์ฟังขึ้นบางส่วน