คำฟ้องและคำให้การ
กรณีที่พิพาทกันนี้เป็นเรื่องชั้นบังคับคดีโดยเดิมโจทก์จำเลยพิพาทกันด้วยเรื่องขับไล่แล้วทำสัญญาประนีประนอมยอมความ และศาลได้มีคำพิพากษาตามยอมแล้ว ต่อมาวันที่ ๔ กรกฎาคม ๒๕๑๒ นายเท่งโปและนางไซกิมจำเลยยื่นคำร้องว่า โจทก์ไม่ปฏิบัติตามสัญญาประนีประนอมยอมความ โดยโจทก์ไม่ยอมให้จำเลยเข้าอยู่ในตึกที่สร้างเสร็จและไม่ยอมทำสัญญาเช่าให้ ศาลนัดโจทก์จำเลยมาสอบถาม ในที่สุดคู่ความตกลงกันให้จำเลยเข้าอยู่ โดยให้ถือสัญญาประนีประนอมยอมความเป็นสัญญาเช่าไปในตัว ปรากฏตามรายงานกระบวนพิจารณาลงวันที่ ๖ สิงหาคม ๒๕๑๒ ครั้นวันที่ ๒๒ ตุลาคม ๒๕๑๒ นายเท่งโป และนางไซกิม จำเลยต่างยื่นคำร้องมีใจความอย่างเดียวกันมาอีกว่าสัญญาประนีประนอมยอมความข้อ ๓ มีว่าโจทก์จะสร้างตึกให้เสร็จให้จำเลยเข้าอยู่ได้ภายในกำหนด ๑ ปี
นับแต่วันที่จำเลยออกจากห้องพิพาท หากจำเลยเข้าอยู่ไม่ได้ภายในกำหนดนี้ โจทก์ยอมให้ปรับวันละ ๑๕๐ บาทต่อห้องจนกว่าจะเข้าอยู่ได้ จำเลยได้ออกจากห้องไปตั้งแต่วันที่ ๑๖ มิถุนายน ๒๕๑๐ ซึ่งครบกำหนด ๑ ปีในวันที่ ๑๖ มิถุนายน ๒๕๑๑ แต่โจทก์ได้ส่งมอบห้องให้จำเลยเมื่อวันที่ ๒๔ สิงหาคม ๒๕๑๒ ช้ากว่ากำหนด ๔๓๓ วัน โจทก์ต้องเสียค่าปรับแก่จำเลยวันละ ๑๕๐ บาท รวมเป็นเงินทั้งสิ้น ๖๔,๙๕๐ บาท ได้เรียกร้องให้โจทก์ชำระแล้ว โจทก์ไม่ชำระขอให้บังคับโจทก์ชำระเงินจำนวนที่กล่าวให้จำเลย โจทก์ยื่นคำแถลงคัดค้านว่า โจทก์สร้างห้องเสร็จก่อนเดือนมิถุนายน ๒๕๑๑ และพร้อมที่จะส่งมอบให้จำเลย แต่จำเลยบิดพลิ้วไม่ยินยอมเข้าอยู่เองโดยไม่มีเหตุผลแต่อย่างไรก็ดี
จำเลยสิ้นสิทธิที่จะเรียกค่าปรับจากโจทก์แล้วตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๓๘๑ เพราะจำเลยยอมรับมอบห้องไว้โดยมิได้สงวนสิทธิที่จะเรียกค่าปรับ วันนัดพร้อมคู่ความรับกันว่า จำเลยได้ออกจากที่เช่าเพื่อการปลูกสร้างของโจทก์เมื่อวันที่ ๑๖ มิถุนายน ๒๕๑๐ และโจทก์ปลูกสร้างตึกเสร็จภายในกำหนด ๑ ปี ทั้งได้แจ้งให้จำเลยทราบแล้ว
คำพิพากษาศาลล่าง
ศาลชั้นต้นเห็นว่าคดีพอวินิจฉัยได้โดยไม่ต้องไต่สวนและมีคำสั่งว่ากรณีเป็นเรื่องร้องซ้ำให้ยกคำร้อง ให้จำเลยใช้ค่าฤชาธรรมเนียมและค่าทนายความแทนโจทก์ ๓๐๐ บาท นายเท่งโปและนางไซกิมอุทธรณ์
ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน นายเท่งโปและนางไซกิมฎีกาต่อมา
ศาลฎีกาวินิจฉัย
ศาลฎีกาวินิจฉัยเห็นว่า ตามสัญญาประนีประนอมยอมความข้อ ๓ หมายถึงว่าโจทก์ต้องสร้างตึกให้เสร็จภายใน ๑ ปี และให้จำเลยเข้าอยู่ได้ภายในกำหนดนี้ด้วย ข้อความต่อมาจึงย้ำไว้อีกว่า หากจำเลยเข้าอยู่ไม่ได้ภายในกำหนดนี้ (คือกำหนด ๑ ปี) ยอมให้ปรับวันละ ๑๕๐ บาทต่อห้องจนกว่าจะเข้าอยู่ได้ ไม่มีข้อความตอนใดที่จะแสดงให้เห็นว่า การที่จำเลยเข้าอยู่ไม่ได้ภายใน ๑ ปี จะต้องเนื่องมาจากโจทก์สร้างตึกไม่เสร็จแต่เหตุเดียว ข้อความตอนต่อไปที่ว่า "..... ถ้าไม่สามารถสร้างได้เพราะเหตุใด ๆ ให้จำเลยหาช่างสร้างต่อไปให้เสร็จ ....ฯลฯ" นั้น เป็นข้อตกลงอีกอันหนึ่งไม่สนับสนุนให้เห็นว่าเป็นทางแก้ไขในเหตุที่จำเลยเข้าอยู่ในห้องพิพาทไม่ได้เพราะการที่โจทก์สร้างตึกไม่เสร็จแต่เหตุเดียวดังคำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์ แต่คดีนี้ข้อเท็จจริงปรากฏตามรายงานกระบวนพิจารณาลงวันที่ ๖ สิงหาคม ๒๕๑๒ ว่า จำเลยยอมเข้าอยู่ในตึกพิพาทอันเป็นการยอมรับชำระหนี้แล้ว โดยมิได้บอกสงวนสิทธิที่จะเรียกเบี้ยปรับ จึงหมดสิทธิที่จะเรียกเบี้ยปรับจากโจทก์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๓๘๑
ผลคำพิพากษา
พิพากษายืนในผลแห่งคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ที่ให้ยกคำร้องของนายเท่งโป แซ่เตียว และนางไซกิม แซ่เล้า จำเลย ค่าทนายความชั้นฎีกาให้เป็นพับ
