ข้อ 24 กฎกระทรวง (พ.ศ. 2518) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช 2477 ว่าด้วยเครื่องแบบทหารเรือ ฉบับที่ 16

ส่วนที่ ๔ เครื่องหมายพรรค เครื่องหมายเหล่าและเครื่องหมายพิเศษ

เครื่องหมายพิเศษ มีดังนี้
(๑) นายทหารที่ดำรงตำแหน่งเสนาธิการ ฝ่ายเสนาธิการ หรือตำแหน่งซึ่งกำหนดว่าเป็นตำแหน่งฝ่ายเสนาธิการ ให้ใช้สายยงยศไหมทองขัดไหมสีน้ำเงินดำ หรือไหมสีเหลืองขัดไหมสีน้ำเงินดำเป็นสายถัก ๑ เส้น ประกอบด้วยตุ้มโลหะสีทอง ๑ ตุ้ม สายเกลี้ยง ๒ เส้น ปลายสายรวมติดใต้อินทรธนูข้างขวาสำหรับสายถักให้คล้องใต้แขนขวาผ่านหน้าอก สำหรับสายเกลี้ยงทำเป็นบ่วงคล้องใต้แขนขวา ๑ เส้น ส่วนอีก ๑ เส้น ทำเป็นบ่วงผ่านหน้าอกมารวมกับปลายสายถักที่ดุมอกเสื้อ ให้ตุ้มโลหะสีทองอยู่ที่อกเสื้อ ถ้าเป็นเสื้อชั้นนอกคอปิดคล้องที่ดุมเสื้อเม็ดที่หนึ่ง ถ้าเป็นเสื้อชั้นนอกคอแบะหรือเสื้อสโมสรคล้องใต้ชายพับประมาณแนวเดียวกับดุมเม็ดที่หนึ่งของเสื้อชั้นนอกคอปิด สายยงยศทำด้วยไหมทองขัดไหมสีน้ำเงินดำหรือไหมสีเหลืองขัดไหมสีน้ำเงินดำ ใช้ประกอบกับเครื่องแบบ ดังนี้ (ก) เมื่อแต่งเครื่องแบบปกติขาวหรือเครื่องแบบปกติกากีคอแบะ ซึ่งประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ เครื่องแบบครึ่งยศ เครื่องแบบเต็มยศ เครื่องแบบสโมสร เครื่องแบบกันหนาวที่ประกอบด้วยเสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำ หรือเครื่องแบบสำหรับใช้ในต่างประเทศที่มีอากาศหนาวที่ประกอบด้วยเสื้อสโมสรสีดำหรือเสื้อชั้นนอกคอแบะสีน้ำเงินดำ ใช้สายยงยศไหมทองขัดไหมสีน้ำเงินดำ (ข) เมื่อแต่งเครื่องแบบปกติขาวหรือเครื่องแบบปกติกากีคอแบะซึ่งไม่ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ใช้สายยงยศไหมสีเหลืองขัดไหมสีน้ำเงินดำ (ค) เมื่อแต่งเครื่องแบบที่ประกอบด้วยเสื้อคอพับซึ่งประดับอินทรธนู และเครื่องหมายยศตามข้อ ๒๐ และข้อ ๒๑ ใช้สายยงยศไหมสีเหลืองขัดไหมสีน้ำเงินดำ ๑ เส้น ทำเป็นบ่วงผ่านหน้าอกมาคล้องที่ดุมอกเสื้อเม็ดที่สอง ปลายสายรวมติดใต้อินทรธนูข้างขวา
(๒) นายทหารคนสนิทหรือนายธง ให้ใช้สายยงยศไหมทองขัดไหมสีน้ำเงินดำ หรือไหมสีเหลืองขัดไหมสีน้ำเงินดำ เป็นสายถัก ๑ เส้น ประกอบด้วยตุ้มโลหะสีทอง ๑ ตุ้ม ทำเป็นบ่วงคล้องใต้แขนขวา ปลายสายรวมติดใต้อินทรธนูข้างขวา ให้ตุ้มโลหะสีทองอยู่ด้านหน้า ส่วนเครื่องแบบชนิดใดจะประดับสายยงยศไหมทองขัดไหมสีน้ำเงินดำ หรือไหมสีเหลืองขัดไหมสีน้ำเงินดำ ให้อนุโลมตาม (๑) (ก) หรือ (ข) เมื่อแต่งเครื่องแบบที่ประกอบด้วยเสื้อคอพับซึ่งประดับอินทรธนูและเครื่องหมายยศตามข้อ ๒๐ และข้อ ๒๑ ใช้สายยงยศไหมสีเหลืองขัดไหมสีน้ำเงินดำ ๑ เส้น ทำเป็นบ่วงคล้องใต้แขนขวา ปลายสายรวมติดใต้อินทรธนูข้างขวา นายทหารที่ดำรงตำแหน่งที่ต้องใช้สายยงยศสำหรับเสนาธิการและมีตำแหน่งเป็นนายทหารคนสนิทหรือนายธงด้วย ให้ประดับแต่สายยงยศสำหรับเสนาธิการแต่อย่างเดียว
(๓) นายทหารที่ใช้สายยงยศตาม (๑) หรือ (๒) เมื่อแต่งเครื่องแบบที่ประกอบด้วยเสื้อไม่มีอินทรธนู ให้มีอินทรธนูพิเศษเฉพาะด้านที่ติดสายยงยศ และในโอกาสที่ต้องประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้นสายสะพาย ให้มีอินทรธนูพิเศษด้านที่คล้องสายสะพายนั้นด้วย ส่วนนายทหารที่มิได้ใช้สายยงยศตาม (๑) หรือ (๒) คงให้มีอินทรธนูพิเศษเฉพาะด้านที่คล้องสายสะพาย อินทรธนูพิเศษ มี ๒ แบบ คือ (ก) ชั้นนายเรือถึงนาวาตรี ทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำตามแบบราชนาวี ด้านไหล่มีไหมทองหรือวัตถุเทียมไหมทองขัดกันเป็นรูปห่วง ๓ ห่วง ด้านคอมีดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก ๑ ดุม (ข) ชั้นนาวาโทขึ้นไป ถักด้วยไหมทองหรือวัตถุเทียมไหมทอง เป็นแผ่นอินทรธนูตามแบบราชนาวี ด้านคอมีดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก ๑ ดุม
(๔) ทหารประจำเรือพระที่นั่ง ให้มีเครื่องหมายเป็นแผ่นโลหะรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อในองค์พระมหากษัตริย์รัชกาลปัจจุบันกับพระมหามงกุฎประดับที่อกเสื้อตอนบนเบื้องขวา สำหรับนายทหารสัญญาบัตรทำด้วยโลหะสีเงิน สำหรับทหารต่ำกว่านายทหารสัญญาบัตรทำด้วยโลหะสีทอง
(๕) ทหารที่ทำหน้าที่สารวัตรทหาร ในขณะปฏิบัติหน้าที่ ให้ใช้ปลอกแขนทำด้วยสักหลาดสีแดง กว้าง ๑๐ เซนติเมตร ประกอบด้วยตัวอักษร สห ตัวอักษรสูง ๖ เซนติเมตร กว้าง ๔ เซนติเมตร ทำด้วยสักหลาดสีขาวเย็บติดกึ่งกลาง สวมทับแขนเสื้อตรงกึ่งกลางต้นแขนขวา ให้ตัวอักษรอยู่ด้านนอก
(๖) นักเรียนนายเรือ ให้มีเครื่องหมายชั้นการศึกษาเป็นดุมเกลี้ยง ทำด้วยโลหะสีทองรูปมะนาวตัดคว่ำ ติดที่คอเสื้อเครื่องแบบทั้ง ๒ ข้าง โดยมีรังดุมทำด้วยด้ายถักสีขาวรองรับดุมเครื่องหมายชั้น มีจำนวนดุมตามชั้นการศึกษา คือ ชั้นปีที่หนึ่ง ๑ ดุม ชั้นปีที่สอง ๒ ดุม ชั้นปีที่สาม ๓ ดุม ชั้นปีที่สี่ ๔ ดุม ชั้นปีที่ห้า ๕ ดุม ชั้นปีที่หก ๖ ดุม นักเรียนนายเรือที่มีตำแหน่งเป็นหัวหน้านักเรียน ให้มีเครื่องหมายทำด้วยโลหะสีเงินเป็นรูปสมอ ๓ ตัว ประกอบกันเป็นวงกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร ไขว้กับจักรขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๑.๔ เซนติเมตร อยู่ภายใต้พระมหามงกุฎประดับที่กึ่งกลางอินทรธนูทั้ง ๒ ข้าง ผู้ที่มีตำแหน่งเป็นหัวหน้ากราบ ให้มีเครื่องหมายเช่นเดียวกับหัวหน้านักเรียน ประดับที่กึ่งกลางอินทรธนูเฉพาะข้างขวา ผู้ที่มีตำแหน่งเป็นนายภาคให้มีเครื่องหมายทำด้วยโลหะสีเงินเป็นรูปสมอ ๓ ตัว ประกอบกันเป็นวงกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร ไขว้กับจักรขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๑.๔ เซนติเมตร ประดับที่กึ่งกลางอินทรธนูเฉพาะข้างขวา และผู้ทีมีตำแหน่งเป็นนายตอน ให้มีเครื่องหมายทำด้วยโลหะสีเงินเป็นรูปสมอ ๓ ตัว ประกอบกันเป็นวงกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร ประดับที่กึ่งกลางอินทรธนูเฉพาะข้างขวา
(๗) นักเรียนจ่า ให้มีเครื่องหมายชั้นการศึกษาเป็นแถบทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำ กว้าง ๑ เซนติเมตร ยาว ๗ เซนติเมตร เฉียง ๔๕ องศา ประดับที่แขนเสื้อข้างซ้ายใต้เครื่องหมายเหล่ามีจำนวนแถบตามชั้นการศึกษา คือ ชั้นปีที่หนึ่ง ๑ แถบ ชั้นปีที่สอง ๒ แถบ ชั้นปีที่สาม ๓ แถบ ในกรณีที่มีแถบมากกว่า ๑ แถบ ให้เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๕ เซนติเมตร
(๘) นักเรียนดุริยางค์ ให้มีเครื่องหมายชั้นการศึกษาเป็นแถบตามนอนทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำ กว้าง ๐.๕ เซนติเมตร ยาว ๔ เซนติเมตร ประดับที่แขนเสื้อข้างซ้ายใต้เครื่องหมายเหล่า มีจำนวนแถบตามชั้นการศึกษา คือ ชั้นปีที่หนึ่ง ๑ แถบ ชั้นปีที่สอง ๒ แถบ ชั้นปีที่สาม ๓ แถบ ชั้นปีที่สี่ ๔ แถบ ชั้นปีที่ห้า ๕ แถบ ในกรณีที่มีแถบมากกว่า ๑ แถบ ให้เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๓ เซนติเมตร
(๙) นักเรียนนายเรือและทหารในกองนักเรียนนายเรือรักษาพระองค์ โรงเรียนนายเรือ กองบังคับการ กรมทหารราบที่ ๓ รักษาพระองค์ กรมนาวิกโยธิน และกองพันทหารราบที่ ๙ รักษาพระองค์ กรมทหารราบที่ ๓ กรมนาวิกโยธิน ให้มีเครื่องหมายเป็นแผ่นโลหะสีทองรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร ประดับที่อกเสื้อตอนบนเบื้องขวา

ตัวบทเพื่อการค้นคว้า ฉบับที่ใช้อ้างอิงทางกฎหมายคือฉบับที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา · ชุดข้อมูล Open Law Data Thailand — OCS Krisdika (CC-BY 4.0) จากสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา