คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ได้ตกลงกับห้างหุ้นส่วนจำกัดอุตสาหกรรมน้ำแข็งตราดว่า ห้างดังกล่าวจะให้โจทก์เข้าเป็นหุ้นส่วนของห้าง โดยโจทก์ต้องโอนที่ดินพิพาทของโจทก์ที่จังหวัดตราดให้แก่ห้าง เมื่อเลิกห้างแม้หากขาดทุนโจทก์จะต้องใช้เงินให้ห้าง 50,000 บาท และห้างจะโอนที่ดินพิพาทคืนให้โจทก์ ต่อมาห้างถูกศาลแพ่งสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดและพิพากษาให้ล้มละลายจำเลยซึ่งเป็นเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ของห้างไม่ยอมปฏิบัติตามข้อตกลงระหว่างโจทก์กับห้างดังกล่าว จึงขอให้บังคับจำเลยรับเงิน 50,000 บาทจากโจทก์แล้วโอนที่ดินพิพาทคืนให้โจทก์ กับขอให้ขับไล่ห้างออกจากที่ดินพิพาทจำเลยให้การว่า โจทก์โอนที่ดินพิพาทให้แก่ห้างโดยเด็ดขาดแล้วข้อตกลงระหว่างโจทก์กับห้างเป็นเจตนาลวง
จะยกขึ้นต่อสู้บรรดาเจ้าหนี้ไม่ได้ ฟ้องโจทก์เคลือบคลุม ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คดีนี้โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยโอนที่ดินรายพิพาทคืนแก่โจทก์ และรับเงินค่าหุ้น 50,000 บาทจากโจทก์ตามข้อตกลงในการเข้าหุ้นส่วนระหว่างโจทก์กับห้างหุ้นส่วนจำกัดอุตสาหกรรมน้ำแข็งตราดผู้ล้มละลาย กับขอให้บังคับขับไล่ห้างหุ้นส่วนจำกัดอุตสาหกรรมน้ำแข็งตราดผู้ล้มละลายออกไปจากที่ดินรายพิพาทอีกด้วย คำฟ้องของโจทก์จึงเป็นคำฟ้องเกี่ยวด้วยอสังหาริมทรัพย์ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 4(1) ถ้าหากห้างหุ้นส่วนจำกัดอุตสาหกรรมน้ำแข็งตราดมิได้ถูกศาลสั่งพิทักษ์ทรัพย์
โจทก์จะต้องยื่นฟ้องห้างหุ้นส่วนจำกัดอุตสาหกรรมน้ำแข็งตราดต่อศาลจังหวัดตราด ซึ่งเป็นศาลที่ที่ดินรายพิพาทตั้งอยู่ในเขต แต่เนื่องจากห้างหุ้นส่วนจำกัดอุตสาหกรรมน้ำแข็งตราดถูกศาลสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดแล้วพิพากษาให้ล้มละลาย อำนาจในการฟ้องร้องและต่อสู้คดีเกี่ยวกับทรัพย์สินของลูกหนี้ตกอยู่แก่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์แต่ผู้เดียวตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 22(3) โจทก์จึงฟ้องเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ของห้างหุ้นส่วนจำกัดอุตสาหกรรมน้ำแข็งตราดลูกหนี้ผู้ล้มละลายเป็นจำเลยในการเรียกร้องให้ลูกหนี้ชำระหนี้นั้น หลังจากศาลสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของลูกหนี้เด็ดขาดแล้ว พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 26 และ 27 บัญญัติห้ามมิให้เจ้าหนี้ฟ้องคดีแพ่งอันเกี่ยวกับหนี้ซึ่งอาจขอรับชำระหนี้ได้ โดยจะต้องขอรับชำระหนี้ต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ตามวิธีการที่บัญญัติไว้ แต่ก็ห้ามเฉพาะหนี้เงินส่วนหนี้เกี่ยวด้วยการกระทำ
งดเว้นกระทำหรือส่งมอบทรัพย์อื่นนอกจากเงินซึ่งเจ้าหนี้ไม่อาจขอรับชำระต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ดังเช่นหนี้ตามคำฟ้องของโจทก์ในคดีนี้หาได้ห้ามมิให้ฟ้องแต่อย่างใดไม่ ที่โจทก์ขอให้บังคับจำเลยโอนที่ดินรายพิพาทคืนแก่โจทก์และรับเงินค่าหุ้นจากโจทก์กับขอให้ขับไล่ห้างหุ้นส่วนจำกัดอุตสาหกรรมน้ำแข็งตราดผู้ล้มละลายออกไปจากที่ดินรายพิพาทนั้น ไม่เกี่ยวกับการที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ยึดที่ดินรายพิพาทอันเป็นการปฏิบัติหน้าที่ในการรวบรวมทรัพย์สินของลูกหนี้ผู้ล้มละลายเพราะโจทก์มิได้ฟ้องว่าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่มีสิทธิยึดที่ดินรายพิพาทและขอให้สั่งถอนการยึด แต่โจทก์ฟ้องขอให้โอนที่ดินรายพิพาทคืนเป็นการชำระหนี้ตามข้อตกลงหรือสัญญาในการเข้าหุ้นส่วน
ไม่ว่าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะยึดหรือไม่ยึดที่ดินรายพิพาท ก็ไม่มีผลกระทบกระทั่งถึงการบังคับชำระหนี้ตามคำฟ้องของโจทก์ ถึงแม้ผลคดีในที่สุดจำเลยอาจถูกบังคับให้โอนที่ดินรายพิพาทแก่โจทก์ อันเป็นเหตุให้ทรัพย์ที่ยึดไว้หลุดพ้นไปจากการยึด ก็เป็นผลอันเกิดจากการชำระหนี้ หาใช่เพราะเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ถูกบังคับให้ถอนการยึดโดยตรงไม่ ดังนั้น โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องคดีนี้ โดยไม่จำต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 158 และมีอำนาจยื่นฟ้องต่อศาลจังหวัดตราด ซึ่งเป็นศาลที่ที่ดินรายพิพาทตั้งอยู่ในเขต กรณีไม่อยู่ในบังคับของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 288 ประกอบกับพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 153 ซึ่งจะต้องยื่นคำร้องขอต่อศาลที่สั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดในสำนวนคดีล้มละลายพิพากษายกคำพิพากษาศาลล่างทั้งสอง ให้ศาลชั้นต้นพิจารณาพิพากษาใหม่ตามรูปคดี
