คำฟ้องและคำให้การ
โจทก์ฟ้องว่า ที่โฉนด 1950, 2372, 2371 และโรงเรือน เป็นมรดกของหม่อมเจ้าประสบศรีจิรประวัติ จิรประวัติ โดยไม่มีพินัยกรรมซึ่งโจทก์และหม่อมเจ้าหญิงนิวาศสวัสดี จิรประวัติเป็นทายาทโดยธรรมศาลแพ่งตั้งพระวรวงศ์เธอกรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากรกับโจทก์และหม่อมเจ้าหญิงนิวาศสวัสดีเป็นผู้จัดการมรดก ต่อมากรมหมื่นพิทยลาภพฤติยากรลาออก ศาลอนุญาต โจทก์และหม่อมเจ้าหญิงนิวาศสวัสดีคงเป็นผู้จัดการมรดกเพียง 2 องค์ และได้ตกลงแบ่งมรดกที่ดินและโรงเรือนดังกล่าว โดยต่างครอบครองเก็บผลประโยชน์เป็นส่วนสัดแต่ 26 กุมภาพันธ์ 2504 แต่ปรากฏว่ามรดกส่วนที่ตกได้แก่โจทก์นั้น ประตูวังซึ่งใช้เป็นทางเดินออกไปสู่ตรอกได้ถูกปิดบานประตูไว้ โดยจำเลยทั้งสองได้ก่อกั้นยกพื้นกระทำเป็นห้องประกอบการค้า
ทำให้โจทก์เสียหาย และไม่มีทางออกไปสู่ตรอก จึงขอให้บังคับจำเลยรื้อถอนและใช้ค่าเสียหายจำเลยให้การว่า เมื่อ 7-8 ปีมานี้ จำเลยได้เช่าที่ดินตรงจำเลยปลูกห้องจากหม่อมเจ้าหญิงนิวาศสวัสดีเพื่ออยู่อาศัย ได้รับความคุ้มครองตามพระราชบัญญัติควบคุมค่าเช่าฯ โจทก์ย่อมรับไปทั้งสิทธิและหน้าที่ และโจทก์ไม่เสียหายดังฟ้องชั้นพิจารณา คู่ความแถลงรับข้อเท็จจริงหลายข้อ และศาลได้ไปตรวจดูที่พิพาท เห็นว่าคดีพอวินิจฉัยได้ ให้งดสืบพยาน แล้ววินิจฉัยว่าจำเลยเช่าที่พิพาทจากหม่อมเจ้าหญิงนิวาศสวัสดี ผู้เป็นทายาทและผู้จัดการมรดกในขณะที่มรดกยังไม่ได้แบ่ง จำเลยเข้าปลูกห้องโดยสุจริตและเชื่อว่าชอบด้วยกฎหมาย จะถือว่าอยู่โดยละเมิดไม่ได้พิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์เห็นว่า
หม่อมเจ้าหญิงนิวาศสวัสดีในฐานะทายาทไม่มีอำนาจให้เช่าได้และในฐานะผู้จัดการมรดก โจทก์ก็มิได้เข้ามาจัดการร่วมให้จำเลยเช่า จึงเป็นการกระทำนอกขอบเขตผู้จัดการมรดกองค์เดียวจะทำได้ จึงเป็นการเช่าที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย จำเลยอยู่ในที่พิพาทโดยละเมิด แม้จำเลยจะเช่าเพื่ออยู่อาศัยก็ไม่ได้รับความคุ้มครองตามพระราชบัญญัติควบคุมค่าเช่าในภาวะคับขันฯ จึงพิพากษากลับให้ขับไล่จำเลยและให้ชำระค่าเสียหายก่อนฟ้อง 76 บาท และต่อไปอีกวันละ 2 บาท จนกว่าจะรื้อถอนสิ่งกีดขวางออกไปจำเลยฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า ขณะที่หม่อมเจ้าหญิงนิวาศสวัสดีอนุญาตให้จำเลยเช่าที่พิพาทอันเป็นมรดกรายนี้นั้น ศาลแพ่งตั้งผู้จัดการมรดกไว้หลายองค์ ในคำสั่งมิได้กำหนดสิทธิและหน้าที่ของแต่ละองค์ไว้โดยเฉพาะ
การทำหน้าที่ของผู้จัดการมรดกจึงต้องถือเอาเสียงข้างมากตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1726 และนับแต่วันที่ศาลแพ่งมีคำสั่งตั้งผู้จัดการมรดกแล้ว บรรดาทายาททั้งหลายย่อมหมดสิทธิที่จะเข้าจัดการมรดก แม้จะไม่มีกฎหมายบัญญัติห้ามไว้ชัดแจ้ง ก็ต้องถือดังนั้น เพราะมิฉะนั้นจะเป็นการจัดการมรดกซ้อนอำนาจผู้จัดการมรดกที่ศาลตั้ง ดังนี้ การให้เช่าที่พิพาทอันเป็นทรัพย์มรดกซึ่งขณะนั้นยังมิได้แบ่งปันกัน จะโดยหม่อมเจ้าหญิงนิวาศสวัสดีในฐานะผู้จัดการมรดกหรือในฐานะทายาทอนุญาตให้เช่าก็ตามย่อมไม่มีอำนาจที่จะทำได้โดยชอบด้วยกฎหมาย การเช่าของจำเลยจึงเป็นการเช่าจากบุคคลที่ไม่มีอำนาจที่จะให้เช่าได้ บัดนี้ที่พิพาทตกได้แก่โจทก์แล้ว แม้จำเลยจะเช่าจากหม่อมเจ้าหญิงนิวาศสวัสดีเพื่ออยู่อาศัยจริงจำเลยก็อ้างสิทธิการเช่าและอ้างความคุ้มครองขึ้นต่อสู้โจทก์ไม่ได้การที่จำเลยยังคงอยู่ในที่พิพาทต่อไปภายหลังที่โจทก์บอกกล่าวให้รื้อถอน ย่อมเป็นการอยู่โดยละเมิด ฎีกาจำเลยฟังไม่ขึ้นพิพากษายืน
